ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Η αμερικανική ηγεμονία στη νέα εποχή

0

επισημανσεις

«ΠΑΝΩ από δύο δεκαετίες μετά την κατάρρευση του διπολικού μοντέλου στη διεθνή πολιτική, το διεθνές σύστημα βρίσκεται περισσότερο από ποτέ σε αναζήτηση μιας νέας ισορροπίας ισχύος.

ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ της Μέσης Ανατολής τα σύνορα αμφισβητούνται ύστερα από περίπου εκατό χρόνια συνοριακής σταθερότητας.

ΣΤΗΝ ΑΠΩ Ανατολή, η Κίνα αναπτύσσει πέρα από την τεράστια οικονομική ισχύ της και σημαντικές βλέψεις περιφερειακής ηγεμονίας.

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ Ενωση βρίσκεται σε οικονομικό μαρασμό και στη δίνη έντονων φυγόκεντρων και εθνικιστικών τάσεων, ενώ συνολικά αυτό που αποκαλούμε Δύση δεν έχει αποδεχθεί τη θέση της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας.

ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ Αμερική τα ριζοσπαστικά λαϊκά κινήματα βρίσκονται σε υποχώρηση και σε ορισμένες περιπτώσεις σε φάση ήττας.

ΤΗΝ ΙΔΙΑ στιγμή υπερεθνικά προβλήματα, όπως η μετανάστευση και τα προσφυγικά ρεύματα, η διεθνής τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα, το ανεξέλεγκτο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και η επιρροή του κυβερνοχώρου, απαιτούν νέες προσεγγίσεις.

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ του Ντόναλντ Τραμπ για την εξωτερική πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις πηγαίνει πολύ πίσω, στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η αμερικανική θέση για τη διεθνή πολιτική παρέπεμπε σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική πολιτική των φυλετικών διαχωρισμών κυρίως των Πολιτειών του Νότου.

ΒΑΣΙΚΟΣ άξονας αυτής της προσέγγισης ήταν ότι ο κόσμος αποτελείται από διάφορες φυλές που έχουν η καθεμιά τον δικό της ρυθμό οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

ΚΥΡΙΟ μέλημα είναι, στην ίδια γραμμή, να παραμένουν διαχωρισμένες αυτές οι φυλές και να μη συγκρούονται μεταξύ τους.

ΟΤΑΝ αυτό δεν καθίσταται δυνατό τότε η ωμή βία είναι το αντίδοτο. Οι διάφορες δηλώσεις Τραμπ για την ύψωση τειχών και γενικότερα τις σχέσεις με το Μεξικό, την απαγόρευση εισόδου των μουσουλμάνων στις ΗΠΑ ως μέτρο πρόληψης της τρομοκρατίας και τέλος, η δήλωσή του ότι δεν έπρεπε να εισβάλουν οι ΗΠΑ στο Ιράκ, αλλά αφού το έκαναν έπρεπε απλά και μόνο να «πάρουν το πετρέλαιο» αναδεικνύουν αυτή την πρωτόλεια αμερικανική αντίληψη για τη διεθνή πολιτική.

ΟΙ ΗΠΑ πρέπει να υψώσουν τείχη απέναντι στις έξωθεν προκλήσεις και μόνον όταν απειλούνται ζωτικά συμφέροντά τους (π.χ. πετρέλαιο) θα πρέπει να επεμβαίνουν με ωμή ισχύ.

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ κάποιος να έχει μεγαλύτερες ελπίδες για μια πιο επεξεργασμένη πολιτική από τη διακυβέρνηση Τραμπ αν θεωρούσε ότι τελικά τα ηνία της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας θα τα πάρουν πολύπειρα στελέχη του ρεπουμπλικανικού χώρου.

ΑΛΛΑ το πεδίο της εξωτερικής πολιτικής αυτού του χώρου το είχαν καταλάβει εδώ και περίπου μια δεκαετία οι νεοσυντηρητικοί με γνωστά αποτελέσματα στη Μέση Ανατολή και αλλού.

ΣΥΝΕΠΩΣ οι διεθνείς παίκτες θα είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί απέναντι στη διακυβέρνηση Τραμπ.

ΑΚΡΙΒΩΣ όμως επειδή η αβεβαιότητα για την αμερικανική πολιτική θα φτάσει σε ανεπανάληπτα επίπεδα κάποιες δυνάμεις είναι πιθανό να προβούν σε δυναμικές προληπτικές ενέργειες ώστε να δημιουργήσουν πλεονεκτικά τετελεσμένα: η Ρωσία, για παράδειγμα, στη Συρία και στην Ουκρανία και η Κίνα στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας ή ακόμη και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

ΒΑΣΙΚΟ πρόβλημα της Χίλαρι Κλίντον, όπως όλων των απόλυτα συστημικών υποψηφίων, είναι ότι δεν έχει όραμα για την εξωτερική πολιτική, για τη θέση των ΗΠΑ στον κόσμο.

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ της θα έχουμε μια πολιτική που θα προέρχεται από τον συστημικό «βυθό», με έντονα τα χαρακτηριστικά της εξάρτησης των αποφάσεων από τα ισχυρά λόμπι της Ουάσινγκτον, πρωτίστως το εβραϊκό λόμπι, αλλά και από λόμπι οικονομικών συμφερόντων συνδεδεμένων με την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ αμφιβολία ότι θα συνεχίσει τη μετακίνηση του κέντρου βάρους της στρατηγικής των ΗΠΑ προς τον Ειρηνικό και την Ανατολική Ασία και την αντιμετώπιση της αυξανόμενης κινεζικής ισχύος.

ΕΙΝΑΙ πιθανό να προσπαθήσει να νεκραναστήσει το δόγμα του συζύγου της Μπιλ Κλίντον, την προώθηση δηλαδή της δημοκρατίας και της ελεύθερης αγοράς με έναν συνδυασμό στρατιωτικών επεμβάσεων και πολιτικο-οικονομικών κινήτρων.

ΒΕΒΑΙΑ απέχουμε πολύ από εκείνη την εποχή. Η Ρωσία δεν είναι πια το μετασοβιετικό χάος του Γέλτσιν και η Κίνα δεν είναι απλά ένας οικονομικός γίγαντας παραγωγής απομιμήσεων και φτηνού φασόν.

ΝΕΕΣ περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Τουρκία, το Ιράν και χώρες της Λατινικής Αμερικής, αμφισβητούν πια την απόλυτη ηγεμονία των ΗΠΑ στην περιοχή τους.

ΜΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ στρατιωτική επέμβαση στη Συρία πρέπει να πάρει υπόψη της πολύ περισσότερες παραμέτρους από ό,τι οι αμερικανικές επεμβάσεις στη δεκαετία του 1990.

ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΑ μια «νεοκλιντόνεια» στρατηγική μάλλον βρίσκεται μακριά από την αντιμετώπιση των σημερινών υπερεθνικών προβλημάτων.

ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ περιπτώσεις οι ΗΠΑ θα απολέσουν μέρος του γοήτρου τους, κάτι που ιδίως για τις μεγάλες δυνάμεις είναι εξαιρετικά σημαντικό.

ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ και επί Τραμπ ή Κλίντον να αποτελούν την ισχυρότερη χώρα στον κόσμο, αλλά η δυνατότητά τους να διατηρήσουν την παγκόσμια ηγεμονία τους θα φθίνει.

ΑΛΛΩΣΤΕ αυτή η ηγεμονία βασίζεται στη «νομιμοφροσύνη» των κρατών προς την ηγεμονική δύναμη με αντάλλαγμα την ικανοποίηση των προσδοκιών ασφάλειάς τους από αυτήν.

ΕΝΑ ΚΡΑΤΟΣ των ΗΠΑ που δίνει την εντύπωση ότι αναχωρεί από τη διεθνή σκηνή ή που στηρίζεται σε ανέμπνευστη ανακύκλωση στρατηγικών της δεκαετίας του 1990 δεν μπορεί να σταματήσει τη φθορά της ηγεμονίας του.

ΤΟ ΠΟΣΟ θα κρατήσει αυτή η φθορά και πότε θα αντικατασταθεί από μια άλλη διεθνή ηγεμονία δεν μπορεί να εκτιμηθεί.

ΠΑΝΤΩΣ δεν θα γίνει στη θητεία των Τραμπ ή Κλίντον».

***

ΔΕΝ ΧΑΝΕΙ σε τίποτα την επικαιρότητά του το άρθρο του Σωτήρη Ρούσου, αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και υπεύθυνου του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών που πρωτοδημοσιεύτηκε λίγες μέρες πριν τις αμερικανικές εκλογές.

ΑΛΛΩΣΤΕ  δεν έχει και τόση σημασία ποιον εξέλεξαν οι Αμερικανοί για πρόεδρο, αλλά η αμερικανική ηγεμονία που ασφαλώς δεν πρόκειται να αλλάξει το άμεσο επόμενο διάστημα.

ΟΙ ΗΠΑ ήταν και παραμένουν ηγεμονεύουσα δύναμη στη διεθνή σκηνή και ο ρόλος που διαδραματίζουν καθοριστικός.

ΜΕΝΕΙ να δούμε τι στάση θα κρατήσει η νέα ηγεσία απέναντι στο ελληνικό πρόβλημα μόλις αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά της αρχές του 2017.

ΕΠ’ ΑΥΤΟΥ όμως σκέφτομαι λίαν συντόμως να ζητήσω τη γνώμη και του φίλου μου του Μπάμπαρου που είναι ειδήμων με τον τρόπο του.

 

Θανάσης Παντές

86 Συνολικές προβολές, 1 Σήμερα

Leave a Reply