ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τραγωδία της Πελοποννήσου με την τριτοκοσμική εικόνα που παρουσιάζει από τα σκουπίδια μέσα από ένα οδοιπορικό

0

Με ανάγλυφο τρόπο και μια ιδιαίτερη παρουσίαση των δεδομένων, έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί, ο Τάσος Τέλογλου πραγματοποιεί ένα οδοιπορικό στην Πελοπόννησο αναφορικά με το μείζον ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων, στο πλαίσιο του οποίου φιλοξενούνται στο συνδρομητικό διαδικτυακό ιστότοπο «inside story», εκτενείς δηλώσεις του δημάρχου Καλαμάτας Παναγιώτης Νίκας. 

Το αφιέρωμα ξεκινά με όσα αντίκρισε το συνεργείο στην Τρίπολη…

Μερικά μέτρα μετά το νοσοκομείο της Τρίπολης αρχίζει να πυκνώνει το δάσος του Μαινάλου. Κάνει κρύο, δύο βαθμούς, παρόλα αυτά όσο πλησιάζει κανείς τον Άγιο Βλάση η μυρωδιά της βρεγμένης γης αντικαθίσταται από μια μυρωδιά σαπίλας. Επειδή ο χώρος φυλάσσεται, παρακάμπτουμε με τον Δημήτρη Μιχαλάκη την είσοδο της αυτοσχέδιας χωματερής, όπου υπάρχει ένας υπάλληλος, και μπαίνουμε από το δάσος. Πεταμένα στρώματα με φόντο την Τρίπολη και βουνά σκουπιδιών. Ο χειριστής της μπουλντόζας μας ρωτάει αν πήραμε άδεια από το δήμο για να μπούμε στο χώρο, εμείς αντιγυρίζουμε το ερώτημα: «Από ποιόν πήρε άδεια ο δήμος για να πετάει τα σκουπίδια εδώ;». Σηκώνει τους ώμους του. Σκουπιδιάρικα με την επιγραφή «Για μια καθαρή Τρίπολη» αδειάζουν την πραμάτεια τους παραμονές Χριστουγέννων σε μια επιχείρηση ρουτίνας.

7

Κρυφτούλι με τις Βρυξέλλες

Λίγο αργότερα ένας δημοτικός υπάλληλος της καθαριότητας του δήμου Τρίπολης λέει στο inside story ότι «θα μπορούσαν να συνεχίσουν να αδειάζουν τα σκουπίδια στον παλιό χώρο εναπόθεσης απορριμμάτων, που είναι 500 μέτρα πιο κάτω από το σημείο που είδατε, αλλά αυτός είναι χαρακτηρισμένος σαν παράνομη χωματερή, ενώ τον νέο χώρο δεν τον έχουν πάρει ακόμα χαμπάρι στις Βρυξέλλες…». Υπάρχουν άλλοι δύο τέτοιοι χώροι, που “εξυπηρετούν” τους κατοίκους και τον δήμο της Τρίπολης στο βουνό. Αλλά με βάση τα κρατικά μέσα ενημέρωσηςΤο άρθρο «Σε 15 ημέρες το πρόστιμο για τις παράνομες χωματερές», που αναπαρήγαγε το dikaiologitika.gr, δημοσιεύθηκε αρχικά στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, «στην Τρίπολη δεν λειτουργεί κανένας ΧΑΔΑ».

6

Η Πελοπόννησος είναι ένα “νησί” γεμάτο σκουπίδια, που δεν γίνεται καν προσπάθεια να κρυφτούν. Αρκεί να μην τα γνωρίζουν οι Βρυξέλλες. Δύο χιλιόμετρα νότια του Άργους προς το Ναύπλιο, μέσα από τους πορτοκαλεώνες προβάλλει ένα βουνό, που εξασφαλίζει θέα τόσο προς τα κάστρα του Ναυπλίου όσο και προς το κάστρο του Άργους. Η εικόνα είναι φαντασμαγορική, αρκεί να μην κοιτάς δίπλα και κάτω σου. Διότι στέκεσαι σε σκουπίδια. Σκουπίδια που αναφλέγονται κάθε μέρα, με τη βοήθεια ενός βυτίου πετρελαίου. Για να μειώνεται ο όγκος τους. Η μυρωδιά τους, ακόμα και τις μέρες του χειμώνα, φτάνει ως τον ουρανό. Ο κάμπος του Άργους δεν έχει σχέση με το Μαίναλο, την ημέρα που στο βουνό πάνω από την Τρίπολη η θερμοκρασία είναι 2 βαθμοί, εδώ είναι 11.

5

Ούτε αυτή η χωματερή –πρόκειται για παράνομη χωματερή, χωρίς κανένα προστατευτικό μέτρο– φαίνεται στα χαρτιά των ευρωκρατών. Είναι κρυφή, άλλη μία απόδειξη όχι μόνο ότι το ελληνικό κράτος ψεύδεται ασύστολα σε περιφερειακό, κεντρικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και ότι οι τύποι με τα κοστούμια στις Βρυξέλλες ζουν σε έναν πλανήτη και εμείς οι υπόλοιποι σε έναν άλλον.

4

Κι όμως, μέχρι τον Ιούνιο του 2011 η χώρα μας είχε πετύχει κάποια πρόοδο στη διαχείριση των απορριμμάτων. Χάρη σε αυτήν ανεστάλη η διαδικασία που επρόκειτο να κινηθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την επιβολή προστίμων στην Ελλάδα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή λόγω της διατήρησης Χώρων Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ). Ταυτόχρονα, προωθήθηκε το σχέδιο για την περιβαλλοντική αποκατάσταση των ΧΑΔΑ που είχαν ήδη κλείσει. Επιταχύνθηκε η ωρίμανση για τη δημοπράτηση νέων εργοστασίων διαχείρισης των απορριμμάτων της Αττικής, μέσα στο πλαίσιο του νομοθετημένου Περιφερειακού Σχεδιασμού, που προέβλεπε και τα έργα στο Γραμματικό και την Κερατέα.

3

Η ματαίωση του συγκεκριμένου έργου στην Κερατέα προκάλεσε το πρώτο σε μια σειρά από αδιέξοδα, με τα οποία ήρθε αντιμέτωπη στη συνέχεια η κυβέρνηση. Ακόμα, όπως θα αποδειχθεί μεσοπρόθεσμα, επέτεινε την αδυναμία να επιλυθούν τα περιβαλλοντικά προβλήματα στην Αττική.

2

Να σημειωθεί ότι ο Γιάννης Ραγκούσης, ως υπουργός Εσωτερικών, συγκρούσθηκε«Εµφύλιος στην κυβέρνηση», tanea.gr για το θέμα των σκουπιδιών της Αθήνας και της Κερατέας με τον πολιτικό του μέντορα Χρήστο Παπουτσή, που δεν ήθελε να τα βάλει με αυτούς που αντιδρούσαν στη χωροθέτηση νέων εγκαταστάσεων για την απόθεση και επεξεργασία των απορριμμάτων στην Κερατέα. Ο ίδιος ο πρώην υπουργός Εσωτερικών είχε χωροθετήσει το 2002 ως δήμαρχος Πάρου, παρά την αντίδραση των περιοίκων, τον τοπικό ΧΥΤΑ, έναν χώρο που είναι “σαλόνι” μπροστά σε εκείνα που αντικρίσαμε στο Mαίναλο και τον Αργολικό κόλπο. Μέχρι την απόφαση του Ραγκούση, η Πάρος πέταγε και έκαιγε τα σκουπίδια του καλοκαιριού, όπως γίνεται στα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων.

1

Η κυριότερη αλλαγή που επέβαλε ο Ραγκούσης ήταν να μην πληρώνουν οι φορολογούμενοι την ανικανότητα δημοτών και δημάρχων, καταβάλλοντας φόρους για να πληρωθούν τα πρόστιμα της ΕΕ για τις χωματερές στην Τρίπολη ή το Άργος. Αντίθετα, ο λογαριασμός στελνόταν στους δήμους που παρανομούσαν. Οι επόμενες κυβερνήσεις, υπό το βάρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων, ακύρωσαν το μέτρο και προτίμησαν να… εξαφανίσουν στα χαρτιά τις χωματερές που εξακολουθούσαν να λειτουργούν.

8

Το “φαραωνικό” εργοστάσιο απορριμμάτων που τελικά δεν είναι τόσο κακό

Το αστείο στην περίπτωση της Πελοποννήσου είναι πως το πρόβλημα θα μπορούσε να είχε λυθεί με την κατασκευή ενός έργου ΣΔΙΤ με τρία παρακλάδια (σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα), που στην αρχή η σημερινή κυβέρνηση δεν ήθελε –το θεωρούσε φαραωνικό– αλλά τώρα φαίνεται να αποδέχεται (όπως πολλά άλλα). Ακόμα και ο δήμαρχος Καλαμάτας Παναγιώτης Νίκας (ο πιο πετυχημένος δήμαρχος της περιοχής), που μέχρι πριν δύο χρόνια πίστευε ότι η κάθε πόλη θα έπρεπε να διαχειρίζεται μόνη τα σκουπίδια της, δέχεται σήμερα την κατασκευή του εργοστασίου. Απογοητευμένος από την έλλειψη πρωτοβουλιών για τοπικές χωροθετήσεις (που πρέπει να κάνουν οι δήμαρχοι), σήμερα πια πιστεύει ότι «η μόνη λύση είναι η κεντρική διαχείριση». Να σημειωθεί ότι ο κ. Νίκας είναι ο μοναδικός δήμαρχος που επιχειρεί να κάνει τοπική διαχείριση των απορριμμάτων, με διαχωρισμό και διαχείριση των οργανικών και ανακυκλώσιμων επί τόπου, έχει ωστόσο δυσκολίες να βρει διέξοδο για τις μεγάλες ποσότητες πλαστικού που περιέχονται στα σκουπίδια. Στο ερώτημα γιατί τώρα προσχώρησε σε εκείνους που υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να ολοκληρωθεί το έργο αφού ήταν πολέμιος του εργοστασίου, απαντά μάλλον αφοπλιστικά: «Είναι προτιμότερο να γίνει κάτι κακό από το να μην γίνει τίποτα».

Παρόλα αυτά, από την εμπειρία του ο κ. Νίκας λέει στο inside story ότι «ενώ η κυβέρνηση προωθεί πλέον την κεντρική διαχείριση, τα τοπικά στελέχη της προωθούν την τοπική διαχείριση». Ο δήμαρχος Καλαμάτας επισημαίνει ότι η σημερινή κυβέρνηση «έχει διανείμει για τοπική διαχείριση στην περιοχή 11 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να έχει γίνει ούτε ένα βήμα προόδου».

Το έργο των τριών εργοστασίων είχε ενταχθεί στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ ως ΣΔΙΤ ήδη από το 2005! Όμως μόλις το 2011 εκδηλώθηκε η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος –απόδειξη ότι δεν ευθύνεται ο ΣΥΡΙΖΑ αποκλειστικά για την αβελτηρία– ενώ ο έλεγχος του ελεγκτικού συνεδρίου (προσυμβατικός) ολοκληρώθηκε το 2015. Νικητής του διαγωνισμού ανακηρύχθηκε η εταιρεία ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή και η σχετική σύμβαση εγκρίθηκε«Εγκρίθηκε η σύμβαση για το Εργοστάσιο Απορριμμάτων Πελοποννήσου», ypodomes.com τον Αύγουστο του 2016.

Στο σχέδιο του έργου προβλέπεται ότι η Περιφέρεια Πελοποννήσου διακρίνεται σε τρεις υποενότητες και συγκεκριμένα:

Υποενότητα 1: Αποτελείται από τις Περιφερειακές Ενότητες Κορινθίας, Αργολίδας και τους Δήμους Τρίπολης, Β. Κυνουρίας και Ν. Κυνουρίας της Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας.

Υποενότητα 2: Αποτελείται από την Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας και τους Δήμους Μεγαλόπολης και Γορτυνίας της Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας.

Υποενότητα 3: Αποτελείται από την Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας.

Στις τρεις υποενότητες θα κατασκευασθούν τρεις Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ), μία σε κάθε Υποενότητα, συνολικής δυναμικότητας 200.000 tn/έτος. Κάθε ΜΕΑ θα περιλαμβάνει:

  • Μονάδα Μηχανικής Επεξεργασίας (ΜΜΕ).

  • Μονάδα Βιολογικής Επεξεργασίας (ΜΒΕ) ξηρής αναερόβιας χώνευσης και αερόβιας κομποστοποίησης.

  • Μονάδα Μηχανικής Επεξεργασίας Κομπόστ.

  • Τρεις Χώρους Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΥ) για τη διάθεση των υπολειμμάτων, έναν σε κάθε υποενότητα, συνολικής ωφέλιμης χωρητικότητας 3.780.000m3περίπου.

  • Δύο Σταθμούς Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ), στη μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό Υποενότητα 1.

  • Τρεις Σταθμούς Μεταβατικής Διαχείρισης, έναν σε κάθε υποενότητα, για την εξυπηρέτηση των λειτουργικών αναγκών της περιοχής, μέχρι την ολοκληρωμένη διαχείριση απορριμμάτων και την ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων.

  • Το κατασκευαστικό κόστος ανέρχεται στα 77,2 εκατ. ευρώ για τις τρεις ΜΕΑ, στα 11 εκατ. ευρώ για τους τρεις ΧΥΤΥ και στα 4,2 εκατ. ευρώ για τους δύο ΣΜΑ για τη δυναμικότητα των 200.000 τόνων ανά έτος. Το κόστος αυτό θεωρείται εύλογο για την “οικογένεια” τεχνολογιών Μηχανικής Βιολογικής Επεξεργασίας με αναερόβια χώνευση, στην οποίαν εντάσσεται το έργο.

Αντιδράσεις και συμβιβασμοί για τα ακριβότερα σκουπίδια

  • Σε ένα άλλο σημείο της κουβέντας με το inside story, ο δήμαρχος Καλαμάτας επισημαίνει ότι σε πολλές περιοχές της χώρας «εκλεγμένοι και δημότες προτιμούν τη χωματερή για να μην πληρώνουν». Σήμερα υπολογίζει ότι ενώ ο ίδιος χρεώνει με το (ανολοκλήρωτο λόγω πλαστικού) σύστημα τοπικής διαχείρισης 48 ευρώ τον τόνο, το εργοστάσιο θα χρεώνει «30 ευρώ παραπάνω για κάθε τόνο». Όμως θα πρέπει να πούμε ότι τα 48 ευρώ/τόνο που είναι η τιμή για την Καλαμάτα αφορούν το 1/3 του όγκου των σκουπιδιών, καθώς ούτε η Καλαμάτα έχει λύσει το πρόβλημα του τι κάνει με το υπόλειμμα (κυρίως πλαστικά), κάτι που θα λυθεί με το εργοστάσιο διαχείρισης, που θα το μετατρέπει σε RDF και θα το πουλάει σε βιομηχανίες για καύσιμη ύλη.

  • Το έργο της επεξεργασίας των σκουπιδιών της Πελοποννήσου θα χρηματοδοτείται με ένα κόστος για τους δημότες που θα ενσωματώνεται στον λογαριασμό της ΔΕΗ (ως τους 150.000 τόνους) των 80,5 ευρώ/τόνο (λιγότερο από 10 λεπτά το κιλό σκουπιδιών). Με τα χρήματα αυτά θα βγαίνει η απόσβεση του έργου (σ.σ. αποπληρώνεται δάνειο και κεφάλαιο). Από εκεί και πάνω ο τόνος θα στοιχίζει 35 ευρώ (δηλαδή 3 λεπτά το κιλό), για να καλύπτεται το κόστος λειτουργίας και το κέρδος του κατασκευαστή, που θα είναι ταυτόχρονα ο λειτουργός του έργου.

  • Οι κατασκευαστές υπολογίζουν ότι με βάση τον πληθυσμό, τα εργοστάσια θα μπορούν να απορροφούν με τις συνοδές εγκαταστάσεις 250.000 τόνους ετησίως, δηλαδή όλα τα σκουπίδια της περιοχής.

  • Η ιστορία του έργου της Πελοποννήσου είναι ενδεικτική αυτού που γίνεται σε ολόκληρη την Ελλάδα. Για να μην χωροθετήσουν οι δήμοι, που φοβούνται το πολιτικό κόστος, χωροθέτησε ο ιδιώτης κατασκευαστής του εργοστασίου με βάση τις δικές του μελέτες.

  • Και το κράτος όμως καθυστέρησε, καθώς η πολιτική ηγεσία προσπαθούσε να κάνει αρεστή τη λύση της κεντρικής διαχείρισης στα τοπικά της στελέχη που τόσα χρόνια είχαν μάθει αλλιώς. Αν και το ελεγκτικό συνέδριο είχε εγκρίνει το έργο πριν από 14 μήνες, η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης (Γ. Σταθάκης) το καθυστερούσε.

  • Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ, για να έχει άλλοθι απέναντι στους ψηφοφόρους της, ζήτησε τα τρία εργοστάσια να μειωθούν σε δύο (σ.σ. άρα το έργο είναι λιγότερο φαραωνικό) και ζήτησε, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, να μην επανεπενδυθούν τα κέρδη, όπως προβλεπόταν στη συμφωνία. Τελικά, στην απόφαση που ελήφθη λίγο πριν από την Πρωτοχρονιά, όλοι συμφώνησαν ότι τα τρία εργοστάσια χρειάζονται.

  • Σήμερα οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και της ΝΔ που δεν συμπαθούν τον περιφερειάρχη Πελοποννήσου Πέτρο Τατούλη αντιδρούν, κυρίως μέσω των δημάρχων Τρίπολης και Άργους –ΠΑΣΟΚ και ΝΔ αντίστοιχα– που δουλεύουν με τις άθλιες χωματερές στο Μαίναλο και τον Αργολικό κάμπο.

“Πληγή” σε όλη την Ελλάδα τα σκουπίδια

Η Πελοπόννησος είναι ένα από τα μνημεία της παροιμιώδους ανικανότητας του ελληνικού πολιτικού προσωπικού να λύσει ένα σχετικά απλό ζήτημα. Μόνο στην Ήπειρο, την Κοζάνη και τις Σέρρες έχουν προχωρήσει έργα με τα οποία τα απορρίμματα δεν θάβονται αλλά τυχαίνουν της κατάλληλης επεξεργασίας. Η Μακεδονία ακολουθεί την Πελοπόννησο, τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου με ελάχιστες εξαιρέσεις επίσης. Η Δυτική Ελλάδα, όπου περιλαμβάνονται οι νομοί Αχαΐας και Ηλείας, αποφάσισε να χωροθετήσει τη δική της εγκατάσταση, στο σημείο όπου θα έπρεπε να είχε χωροθετηθεί εδώ και 20 χρόνια, αν δεν διαφωνούσαν οι δήμοι Πύργου και Αμαλιάδας. Όμως προσοχή, ακόμα και αν γίνει αυτό το εργοστάσιο, για το οποίο τα κονδύλια θα πρέπει να μεταφερθούν στην επόμενη διαχειριστική περίοδο του ΕΣΠΑ, δεν θα καλύπτει την Αχαΐα και την Αιτωλοακαρνανία αλλά μόνο την Ηλεία, έναν από τους πιο βρώμικους νομούς της χώρας με μακρά παράδοση ευλαβικής τήρησης της συνταγής «όχι στη δική μου αυλή» (δήμαρχοί της είχαν φτάσει να στέλνουν τα σκουπίδια στην Αθήνα, το Μεσολόγγι ή να τα θάβουν σε γειτονικά δάση και ρέματα). Ο περιφερειακός σχεδιασμός της Ηλείας έχει εγκριθεί, δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα αλλά το πρόβλημα φαίνεται να πηγαίνει προς τη λύση του. Στην Αττική η περιφερειάρχης Ρένα Δούρου φαίνεται ότι τελικά, παρά την αρχική διαφωνία«Δούρου: Στοπ σε 4 διαγωνισμούς για εργοστάσια διαχείρισης απορριμμάτων», tovima.gr, θα συμφωνήσει να γίνουν τρία κέντρα στο Γραμματικό, το Σχιστό και τα Άνω Λιόσια, εγκαταλείποντας τις ιδέες της για τοπική διαχείριση (σ.σ. που όπως και στην Πελοπόννησο είναι εκτός πραγματικότητας). Όμως αυτός ο σχεδιασμός θα απορροφά τις μισές ποσότητες από εκείνες που “παράγει” η Αττική (1,2 εκατ. τόνοι σκουπίδια). Πού θα καταλήξουν οι υπόλοιποι; Μία εκδοχή είναι ο Ελαιώνας, όπου ο δήμος Αθηναίων σχεδιάζει έναν σταθμό μεταφόρτωσης για τις δικές του ανάγκες. Μια άλλη λύση είναι να “πάνε” στα Λιόσια, στην περιοχή του αποτεφρωτήρα, όπου θα γίνει ΧΥΤΑ. Αν υιοθετηθεί η τελευταία λύση, η Αττική θα στέλνει όλα της τα σκουπίδια στη δυτική πλευρά της, σε αντίθεση με όσα είχαν αποφασισθεί με τον περιφερειακό σχεδιασμό αμέσως μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ πριν από μία 12ετία, με τον διαμοιρασμό των απορριμμάτων της Αττικής ανάμεσα στη δυτική και την ανατολική Αττική.

Φυσικά, ένας σχεδιασμός με τόσο χρόνια καθυστέρηση –αν δεν ήταν η κρίση που “φρενάρισε” την παραγωγή των σκουπιδιών– δεν αξίζει καν το χαρτί που είναι γραμμένος. Αλλά είναι καλύτερος από το σχεδιασμό που γίνεται στη βάση του συλλογισμού «ποιος αντιστέκεται λιγότερο». Αν αυτό νομίζετε ότι είναι υπερβολικό, ακούστε και αυτό: Ο βασικός λόγος για τον οποίον ο σταθμός μεταφόρτωσης του δήμου Αθηναίων δεν έχει δημιουργηθεί ακόμα στον Ελαιώνα, είναι η αντίσταση μετόχου γνωστής βιομηχανίας μπισκότων που επιθυμεί έξω από τη μάνδρα του εργοστασίου να σφραγίζεται η όσφρηση των περαστικών με τη μυρωδιά του βουτύρου. Μέχρι σήμερα τα κατάφερε.

293 Συνολικές προβολές, 1 Σήμερα

Leave a Reply