ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βιβλιοπαρουσίαση: Αθήνα-Αλεξάνδρεια. Από τη σοφία της Αγοράς στην πολυμάθεια της Βιβλιοθήκης. Του Χώκον Σμέντσβιγκ Χάνσσεν

0

writerΠριν από δέκα χρόνια το 2007, ήταν: «Ο Θεόφραστος ο Ερέσιος. Ο φιλόσοφος της χαράς της ζωής», το βιβλίο του Χώκον Σμέντσβιγκ Χάνσσεν που είχε δώσει την ευκαιρία να ανακαλύψουμε με ιδιαίτερο αποκαλυπτικό τρόπο το μαθητή και διάδοχο του κορυφαίου φιλοσόφου της αρχαιότητας και όχι μόνο, Αριστοτέλη, και τώρα πάλι ο Χάνσσεν επέστρεψε με το βιβλίο του «Αθήνα-Αλεξάνδρεια. Από τη σοφία της Αγοράς στην πολυμάθεια της Βιβλιοθήκης», και τα δύο βιβλία από τις εκδόσεις «Μπαρτζουλιάνος» στις οποίες αξίζουν συγχαρητήρια ομολογουμένως για την δημιουργική συνέπεια με την οποία είναι προσηλωμένες στην έκδοση βιβλίων που η ποιότητα είναι το κυριότερο χαρακτηριστικό τους.

%ce%b1%cf%84%ce%b7%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%b1%ce%bb%ce%b5%cf%87%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%b1

Τα βιβλία του Χάνσσεν ανήκουν δικαιωματικά σε αυτή την κατηγορία και η ανάγνωσή τους προσφέρει ένα απολαυστικό, γεμάτο συγκινήσεις ταξίδι στη γνώση.

Καθοριστικό στοιχείο και των δύο αυτών βιβλίων είναι ο ρόλος του Θεόφραστου, ωστόσο το δεύτερο έχει ως πρωταγωνιστή τον μαθητή του, που δεν είναι άλλος από τον αμφιλεγόμενο αλλά σε κάθε περίπτωση ξεχωριστό άνθρωπο που άκουγε στο όνομα: Δημήτριος Φαληρεύς.

Ναι, πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, αν λάβουμε σοβαρά υπόψη μας τα όσα του καταλογίζουν, αλλά συγχρόνως εμβληματική όπως αναδύεται τόσο παραστατικά μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του Χάνσσεν που περίτεχνα φιλοτεχνεί το πορτρέτο του, χωρίς περιττά φτιασίδια, επισημαίνοντας και τονίζοντας μεταξύ άλλων: «ο Δημήτριος ήταν ο άνθρωπος που τα ήθελε όλα. Ήταν φιλόσοφος αλλά όχι από τους μεγαλύτερους. Έγραψε για τον Όμηρο και υποτίθεται ότι άφησε τα ίχνη του στην Ομηρική έρευνα της εποχής. Εγραψε νόμους, παρά το ότι οι συνθήκες στην Αθήνα δεν φαίνονταν να δίνουν χώρο για φιλόδοξα σχέδια. Αλλά κι αυτό το αριστούργημα το κατόρθωσε. Ήταν εραστής της ζωής και εστέτ, φαίνεται όμως ότι κατά καιρούς έχανε την επαφή του με το χώμα, κάπου στην πολυτάραχη νυχτερινή ζωή της Πλάκας.

Ο Δημήτριος ήταν ένας μεγάλος οραματιστής πολιτικός, αλλά περιορισμένος σε μεγάλο βαθμό από τους Μακεδόνες. Συνέγραψε ένα αριστούργημα για τους Μύθους του Αισώπου και σκηνοθέτησε τον εαυτό του σε μια μυθώδη ζωή και θάνατο. Εγραψε επίσης για την ευτυχία της ζωής, κανείς όμως δεν γνωρίζει πόσο προχώρησε το συγκεκριμένο πόνημα».

Αυτά γράφει για τον Δημήτριο ο Χάνσσεν, ανάμεσα σε πολλά άλλα βεβαίως και είναι θεωρώ χαρακτηριστικά για την προσωπικότητα του Δημήτριου και τη συναρπαστική σαν μυθιστόρημα ζωή του. Προκλητικό σπουδαρχίδη από το Φάληρο, τον χαρακτηρίζει, ο οποίος αναδείχθηκε σε φιλόσοφο βασιλιά της Αθήνας και οργάνωσε αργότερα την Αλεξανδρινή Βιβλιοθήκη.

Έχει δίκιο ο Χάνσσεν στα όσα επισημαίνει και βέβαια έχει ιδιαίτερη σημασία η ρητορική του έκφραση απορίας: «πως θα ήταν σήμερα η Ευρώπη χωρίς το ταξίδι του Δημητρίου από το Φάληρο στην Αθήνα και από κει στην Αλεξάνδρεια;». Εύστοχα τίθεται το ερώτημα και η ανάγνωση του βιβλίου που ο Χάνσσεν έγραψε δίνει τις απαντήσεις που χρειάζονται μέσα από μια συναρπαστική παράθεση επιχειρημάτων που είναι αποτέλεσμα εξαντλητικές όσο και διεισδυτικής έρευνας και μελέτης.

Όλα αυτά τα τεκμήρια πληροφοριών που συγκεντρώνει στο βιβλίο του ο Χάνσσεν τα συνθέτει σε ένα αφήγημα, όπου η ποιητική οιστρηλασία εκ μέρους του δεν απουσιάζει.

Χωρισμένο σε δεκατρία κεφάλαια το βιβλίο, όπου το ταξίδι αρχίζει από την Πέλλα, περνάει στην Αθήνα για να ολοκληρωθεί στην Αλεξάνδρεια. Παρελαύνουν προσωπικότητες όπως ο Αριστοτέλης, ο Καλλίμαχος, ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Πτολεμαίος Σωτήρ και πλήθος άλλων.

Αλλά να σταθούμε στα όσα αναφέρονται στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και τον εμπνευστή της Δημήτριο σε ολόκληρο το 8ο κεφάλαιο που τιτλοφορείται: Η πατρωνία.

Κατά τη γνώμη μου ίσως να είναι το σημαντικότερο κεφάλαιο του βιβλίου που τόσο εμπνευσμένα δημιούργησε ο Χάνσσεν, αν και από την αρχή κιόλας του βιβλίου ο συγγραφέας αναφέρεται σε αυτόν. Επισημαίνω χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

« Ο Δημήτριος ανήκει στους ξεχασμένους μεγάλους κι αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να τεθούν ορισμένα κριτικά ερωτήματα» κι αλλού αναφέρει πως «η ιστοριογραφία δεν του φέρθηκε ευγενικά». Αξιοσημείωτη και η επισήμανση του συγγραφέα πως: «Ο Δημήτριος με συνεπαίρνει επειδή ενσαρκώνει την ελληνιστική εποχή, η οποία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον καιρό της – τον μοιραίο χρόνο».

Σημασία έχει και το πώς τελειώνει το βιβλίο του ο Χάνσσεν γράφοντας για το Δημήτριο τα ακόλουθα: «Για ευνόητους λόγους η φήμη του Δημήτριου στην Αλεξάνδρεια αμαυρώθηκε μετά το θάνατό του. Η φήμη του ανάμεσα στην αθηναϊκή αριστοκρατία ήταν ήδη κατεστραμμένη. Η εκεί μακεδονική εξουσία δεν είχε κάνει τίποτε για να την εξωραΐσει. Στο αιγυπτιακό χρονικό δεν υπήρχε χώρος αναγνώρισης της συμβολής του μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Πτολεμαίο Φιλάδελφο.

Ούτε καν ο ισχυρός Καλλίμαχος δε φαίνεται να έκανε τον κόπο να γράψει ένα επίγραμμα για τον πολιτικό, φιλόσοφο και εραστή από το Φάληρο. Ίσως και να μην πειράζει..».

Πείραζε, δεν πειράζει, σημασία έχει πως ο Δημήτριος έχει προ πολλού κατακτήσει μια περίοπτη θέση στις σελίδες της ιστορίας, ακόμα και ερήμην όσων απαξίωσαν να αναγνωρίσουν την προσφορά του.

Αν ο ίδιος έζησε τη ζωή που επιθυμούσε, τι σημασία να έχει μια αναγνώριση από τους απαξιωτές του; Πλήρωσε βέβαια ακριβά το τίμημα και αν άξιζε τον κόπο, μόνο ο ίδιος το γνωρίζει, αλλά εμείς δεν θα το μάθουμε ποτέ. Πάντως ένα μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα, πως από τη σοφία της Αγοράς ως την πολυμάθεια της Βιβλιοθήκης, το πέρασμά του άφησε ίχνη ανεξίτηλα που άντεξαν στη σκόνη και στη λήθη.

Αξίζει ασφαλώς να επανέλθει κανείς στο βιβλίο του φίλτατου Χώκον Σμέντσβιγκ Χάνσσεν κι αυτό σκοπεύω να κάνω κι εγώ με την πρώτη ευκαιρία. Με τη γοητεία της προσωπικότητας του Δημήτριου Φαληρέα άλλωστε δεν «ξεμπερδεύει» κανείς εύκολα.

Στα συν του βιβλίου η ρέουσα μετάφραση του Απόστολου Σπανού καθώς και η ατμοσφαιρική εικαστική δημιουργία στο εξώφυλλο από τη Μαρία Μανουσέλη. Ο Ηλίας Μπαρζουλιάνος ως εκδότης, έκανε εξαιρετική επιλογή συνεργατών που το αποτέλεσμα δικαιώνει τις προθέσεις του.

Για το συγγραφέα, τέλος, να επισημάνω για όσους τυχόν δεν το γνωρίζουν, πως είναι ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Αγκντερ στη Νορβηγία και για την προσφορά του στην εκπαίδευση και τη γνώση της ελληνικής ιστορίας των ιδεών, έχει βραβευτεί με το χρυσό μετάλλιο του βασιλιά της Νορβηγίας.

Υ.Γ. Ευτυχής που έκανα το ταξίδι της γνώσης στις σελίδες αυτού του βιβλίου.

Θανάσης Παντές

Το βιβλίο παρουσιάσαμε στο βιβλιοπωλείο Bookplus στην Αθήνα στις 13 Μαρτίου 2017 μαζί με τη Σοφία Ανεζίρη, επίκουρο καθηγήτρια Αρχαίας Ιστορίας και τον δημοσιογράφο Θανάση Βασιλείου. Η εκδηλώσεων ήταν υπό την αιγίδα της Νορβηγικής Πρεσβείας και του Νορβηγικού Ινστιτούτου

Ξεφυλλίστε τις πρώτες σελίδες του βιβλίου παρακάτω:

252 Συνολικές προβολές, 2 Σήμερα

Leave a Reply