ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Νεόφυτος Παντζής: Η ενασχόλησή του με την Αστρονομία και την ποίηση

0

neofytos

Εκοιμήθη πρόσφατα ο Αρχιμανδρίτης στρατιωτικός ιερέας Νεόφυτος Παντζής και ετάφη την 16η Μαΐου 2017 στην Ιερά Μονή Βουλκάνου.  Η εκδημία του λύπησε πάρα πολύ κόσμο, ιδιαίτερα στη Μεσσηνία.  Για την υποδειγματική διακονία του σεμνού αυτού ιερωμένου, γράφηκαν αρκετά κείμενα και θα γραφούν ακόμα περισσότερα.

kaliviotisΤου Σταύρου Καλυβιώτη

Αξιωματικού Αεροπορίας ε.α.

Ζωγράφου – Λογοτέχνη

Δυο άλλες, όμως, πτυχές των δραστηριοτήτων του ήταν η ενασχόλησή του με την αστρονομία και με την ποίηση. Ειδικά με την ποίησή του, σε ώρες περισυλλογής και ψυχικής ανάτασης, εκθείαζε τη φύση με συμβολισμούς και υμνούσε το θείο.

Επιτρέψτε μου, αγαπητοί αναγνώστες αυτού του κειμένου, μια προσωπική κατάθεση σχετική με τη γνωριμία μαζί του και στη συνέχεια μια απλή προσέγγιση των ποιημάτων του.

Μαθητής Γυμνασίου

Μαθητής Γυμνασίου

Ως μόνιμο και παλαιό στέλεχος της 120 ΠΕΑ (Αεροδρόμιο Καλαμάτας), είχα γνωρίσει τον μακαριστό Νεόφυτο Παντζή το έτος 1972. Είχα τότε την τύχη, όπως και όλοι οι άλλοι συνάδελφοί μου, να παρακολουθούμε, κάθε μήνα σχεδόν, διαλέξεις του με θέματα κοινωνικά, που ο ίδιος ως στρατιωτικός ιερέας, ερχόταν ειδικά από την Τρίπολη που ήταν η Μονάδα του, για να μας τα παρουσιάσει.

Νέος στο χωριό

Νέος στο χωριό

Από τότε είχαμε διακρίνει ότι δεν ήταν ένας απλός στρατιωτικός ιερέας, αλλά ένας δυναμικός και σημαντικός άνθρωπος με πλατύ εύρος γνώσεων, που σε αιχμαλώτιζε.

Θυμάμαι, από το έτος 1974 και μετά που μετατέθηκε στη Μονάδα μας, δημιούργησε μια πρωτόγνωρη θερμή επικοινωνία με όλο το Προσωπικό με βάση τα καθήκοντά του, το εκκλησάκι του Αγ. Αθανασίου στη Διασπορά και το Γραφείο του. Γνώριζε τον κάθε βαθμοφόρο, ή ιδιώτη στη Μονάδα κι αν μάθαινε ότι κάποιος είχε πρόβλημα προσπαθούσε να τον βοηθήσει.

 

 

Στη Μονάδα του, δίπλα στο κανόνι

Στη Μονάδα του, δίπλα στο κανόνι

ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΗΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ

Η δίψα του για μάθηση, ξεπερνούσε κάθε εμπόδιο. Πριν από αρκετά χρόνια είχε γίνει μέλος της Λέσχης Ερασιτεχνών Αστρονόμων Θεσσαλονίκης. Στο Γραφείο του, είχε πανάκριβα δικά του τηλεσκόπια και σχετικά βιβλία περιγραφής και παρατηρήσεων του ουράνιου θόλου. Είχε αποκτήσει εμπειρία και τους καλοκαιρινούς μήνες, σε βραδιές ευνοϊκές για παρατηρήσεις των άστρων, μετέφερε το τηλεσκόπιο σε ανοιχτό χώρο και προσκαλούσε το προσωπικό της Μονάδας, τους Ικάρους αλλά και τα παιδιά των οικογενειών που διέμεναν στη Διασπορά για να δουν και να τους εξηγήσει …

 

Ενδεδυμένος με το ράσο

Ενδεδυμένος με το ράσο

Από το ενδιαφέρον που είχα εκδηλώσει για τις παρατηρήσεις αυτές, με είχε προσκαλέσει πάρα πολλές φορές στο Γραφείο του για να μου μεταδώσει τις γνώσεις του.  Επιθυμία του ήταν να ιδρύσουμε μια Λέσχη Αστρονόμων και στην Καλαμάτα, κάτι που τελικά δεν το καταφέραμε.

Κάθε φορά που τον συναντούσα και τον χαιρετούσα με σεβασμό, αυτός ανταπέδιδε το χαιρετισμό διανθισμένο με ανάλογο χιούμορ: «Σε χαιρετώ, αγαπητέ συνάδελφε εν όπλοις»…

 

 

Τα μετέπειτα χρόνια, η επικοινωνία μας έγινε πιο συχνή. Ως απόστρατος πλέον, ανέπτυξα άλλες δραστηριότητες και περισσότερο από μια δεκαετία είχα την ευθύνη έκδοσης του ιστορικού και λογοτεχνικού περιοδικού ΕΚΦΡΑΣΗ.  Ο μακαριστός Νεόφυτος Παντζής ήταν συνδρομητής του περιοδικού και το μελετούσε. Πάντοτε δε, είχε έναν καλό λόγο να πει για να εγκωμιάσει τη θεματολογία του, την εμφάνισή του, αλλά και τους ανθρώπους που το φρόντιζαν αφιλοκερδώς. Παράλληλα έστελνε και ποιήματά του για δημοσίευση. Σε μια από τις συναντήσεις μας, μού είχε προσφέρει κάποιες δικές του φωτογραφίες. Μερικές από αυτές παρεμβάλλονται σ΄ αυτό το κείμενο και “μιλούν” από μόνες τους. Χρονολογικά, δείχνουν το καθάριο βλέμμα του μαθητή, την απλότητα του έφηβου στο χωριό, τον “πιστό και φιλότιμο στρατιώτη”, αλλά και τον πρόσφατα απολυμένο από το στρατό ελπιδοφόρο νέο, ενδεδυμένο με την ιερότητα του ράσου…

21 Ιανουαρίου 1955: Επισκέπτες και μαθητές των Κατηχητικών Σχολείων Βαλύρας και Μελιγαλά στην Αρκαδική πύλη της Αρχαίας Μεσσήνης. Στο κέντρο ο νεοχειροτονηθείς Ιερομόναχος της Ιεράς Μονής Βουλκάνου πατήρ Νεόφυτος Παντζής. Αριστερά του ο μαθητής Ευστάθιος Σπηλιώτης, νυν Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης. Δεξιά του ο αείμνηστος δημοσιογράφος Γιώργος Μπακόπουλος.

21 Ιανουαρίου 1955: Επισκέπτες και μαθητές των Κατηχητικών Σχολείων Βαλύρας και Μελιγαλά στην Αρκαδική πύλη της Αρχαίας Μεσσήνης. Στο κέντρο ο νεοχειροτονηθείς Ιερομόναχος της Ιεράς Μονής Βουλκάνου πατήρ Νεόφυτος Παντζής. Αριστερά του ο μαθητής Ευστάθιος Σπηλιώτης, νυν Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης. Δεξιά του ο αείμνηστος δημοσιογράφος Γιώργος Μπακόπουλος.

 

Στις 21 Ιανουαρίου 1955 θα γίνει Ιερομόναχος στην Ιερά Μονή Βουλκάνου.

Ώρες περισυλλογής. Στο βάθος η Ιερά Μονή Βουλκάνου

Ώρες περισυλλογής. Στο βάθος η Ιερά Μονή Βουλκάνου

Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΜΙΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ…

Όπως είχε πει κάποτε σε συνέντευξή του στο δημοσιογράφο Θανάση Παντέ, η οποία είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό Flash, «τα ποιήματά του είναι Χριστολογικής πορείας, έχουν φυσιολατρικό περιεχόμενο, αλλά κέντρο τους είναι πάντα ο Χριστός. Καταλήγουν δε στην ανακούφιση του ανθρώπου».

Το 1958 εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Φωτοσταλίδες». Από τη συλλογή αυτή είναι το παρακάτω ποίημα σε δεκαπεντασύλλαβο, με συμβολισμούς και με όραμα την Πίστη.

Ο ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΠΥΡΓΟΣ

Μπράτσα γερά στεριώνουνε καινούργιο πύργο πάλι

σ΄ ολόμαυρα χαλάσματα, σ΄ ολόμαυρες πλαγιές,

η νύχτα πάει χάθηκε κι ο ήλιος ξεπροβάλλει

μ΄ ακτίνες χρυσοπόρφυρες, μ΄ ολόγλυκες ματιές.

Γεμάτο χάρη το μυστρί στ΄ αλφάδι τραγουδάει

του πύργου τα χαρίσματα, του πύργου τη δροσιά,

ολόχαρα, λεβέντικα, σφυρί, ζυγί κρατάει

ο Γυιός του Πρωτομάστορα ψηλά στην ξυλωσιά.

Άιντε παιδιά να δέσουμε μ΄ αγάπη και με πίστη

μαντίλι γαλανόλευκο στο πιο ψηλό σκαλί

και τότε θα γιορτάσουμε το θρίαμβο του Χτίστη

στου πύργου την ολόφωτη κι ολόδροση αυλή.

Μπράτσα γερά στεριώνουνε καινούργιο πύργο πάλι

και λούλουδα μυρόλουστα θα ντύσουν τις πλαγιές,

καθώς μες στα φρεσκόχτιστα με χάρη θα προβάλει

κάποιος Σταυρός για δυνατές κι αδύνατες καρδιές!

 

Στις 25 Σεπτεμβρίου του 1959 έστειλε ένα «ποιητικό τρανταχτό μήνυμα» προς τον τότε Ιεροδιάκονο Επιφάνιον Θεοδωρόπουλον,  μακαριστό και ιδρυτή της Ιεράς μονής Κεχαριτωμένης στην Τροιζήνα.

ΓΑΛΑΖΙΟ ΜΗΝΥΜΑ

Κράτα γερά τη δάδα Του

στα δυνατά σου χέρια

και δώσε Φως, βάλε φωτιά

σε στρούγκες σε λημέρια.

Και γίνου θρύλος, σταυραϊτός

Γαλάζιε μπουρλοτιέρη

Πάσχα να νιώσουν οι ψυχές

κι οι τόποι καλοκαίρι.

 

Το 1984 εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές «Γλυκιά μου Μητέρα» και «Ειρμοί Θεοφανείων» και το 1994  τη συλλογή «Μπροστά στη θεϊκή ακτινοβολία».

ΣΤΑΧΥΟΛΟΓΗΜΑΤΑ

ΟΔΥΡΜΟΣ

Ψυχή μου,/  πώς να σε συγκρατήσω;

Κουράγιο. / Σε λίγο φτάνει Φως / απ΄ τις Γαλάζιες Λίμνες.

ΟΠΤΑΣΙΑ

Είδα μια φορά /  έναν αετό ξυπόλυτο! / Πάγωσα!

Ευτυχώς όταν ξύπνησα / έλαμπε ο Ήλιος της Χάρης.

Τότε χαμογέλασα / με γλυκά δάκρυα. / Ψυχή μου το θυμάσαι;

Χαίρε!

ΧΑΡΑ

Ψυχή μου! /  Ψυχή μου αγαπημένη Χαίρε!

Οι ουρανοί σταμάτησαν. / Η καταιγίδα κόπασε /φεύγει στα πελάγη των ωκεανών.

Να ο ήλιος της Αγάπης! / Μη τρέμεις. Σωθήκαμε.

ΕΙΚΟΝΑ

Ψυχή μου, / Πόσο ωραία είσαι στο πρωινό δάκρυ των κρίνων.

Σα μια καινούργια Ανάσταση.

  Μεγάλη ήταν η αγάπη του για τη Μεσσηνία. Πρόβαλλε την ομορφιά της με την ποίησή του και μέσα από αυτή τους οραματισμούς και τις υμνωδίες του.

ΗΛΙΟΒΑΡΕΜΑ ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ

Γεμάτες γέλια οι κορφές του Ταϋγέτου πέρα

και στην πανώρια θάλασσα τ΄ απείρου αρμενίζουν

φρεγάτες χρυσοφώτιστες, τα σύννεφα που σχίζουν

αιθέρια κύματα γοργά στο φύσημα τ΄ αγέρα.

Με φλοίσβισμα κρυστάλλινο στα πόδια του βουνού μας

της Καλαμάτας ο γιαλός στο λίκνο του ξυπνάει

καθώς ο κάμπος του Νησιού το τραίνο που περνάει

μυρώνει με χιλιόχρωμες σταλίδες τ΄ ουρανού μας.

Φωνές ακούγονται μακριά, τραγούδια και κουδούνια,

βελάσματα, γαβγίσματα, χρυσόφωνες καμπάνες

να δουν φωνάζουν τα μικρά λεβεντογέννες μάνες

του ήλιου την ανατολή ψηλά στα κορφοβούνια.

Γέλια γεμάτες οι κορφές του Ταϋγέτου πέρα

κι απ΄της Ιθώμης την κορυφή τον ήλιο χαιρετάει

μοναστηράκι που χαρές στον τόπο μας σκορπάει

κι ο ήλιος με το γέλιο του του λέει Καλημέρα!

 

ΔΕΗΣΗ

 (εκ της μελέτης του Αγίου Συμεών του Θεολόγου «Θεία Μετάληψη» – 13/9/2011)

Από ρυπαρών χειλέων /  από βδελυράς καρδίας/ από ακαθάρτου γλώττης/ εκ ψυχής ερειπωμένης/ δέξαι δέησιν Χριστέ μου.

Οίδας των κακών το πλήθος./ Οίδας και τα τραύματά μου/ και τους μώλωπας οράς μου,/ αλλά και την πίστην οίδας/ και την προθυμίαν βλέπεις/ και τους στεναγμούς ακούεις.

Ίδε την ταπείνωσίν μου./ Ίδε μου τον κόπον, όσος / και τας αμαρτίας πάσας. / Άφες μοι Θεέ των όλων, / ίνα καθαρά καρδία,/ περιτρόμω διανοία / και ψυχή συντετριμμένη / των αχράντων σου μετάσχω / και πανάγνων Μυστηρίων.

Ίνα γουν μη μόνος μένω / δίχως Σου του Ζωοδότου, /  της πνοής μου, της ζωής μου, / του αγαλλιάματός μου, / της του κόσμου σωτηρίας.

Δια τούτο σοι προσήλθον / και δοξάζω σοι Θεέ μου /ως ευλογημένον όντα /νυν τε και εις τους αιώνας.

Για να εμπλουτίζει τη βιβλιοθήκη του, ήταν τακτικός επισκέπτης των βιβλιοπωλείων στην πόλη μας. Επέλεγε και προμηθευόταν τα βιβλία που τον ενδιέφεραν. Αφοσιωνόταν στη μελέτη τους και πολλά από αυτά γίνονταν πηγές έμπνευσης. Από την ποιητική συλλογή «Πατημασιές στην Άμμο» της Μαργαρίτας Πάουερς, είναι εμπνευσμένο το παρακάτω ποίημα:

ΠΟΥ ΗΣΟΥΝ ΚΥΡΙΕ ΜΟΥ;

Κύριέ μου, / πού ήσουν χθες που πονούσα πολύ;

Τα λουλούδια μου έστειλαν χαμόγελα κι αρώματα / στα καυτά μου δάκρυα.

Τα περιστέρια πετούσαν δίπλα στο παράθυρό μου, / μήπως και ξεχνούσα τους οδυρμούς του φρικτού πόνου.

Τα χελιδόνια το ίδιο, ξίφιζαν τον αέρα,  / μήπως κι ένιωθα καλύτερα στη δύσκολη ανάσα μου.

Κύριέ μου, / πού ήσουν χθες που πονούσα πολύ;

Τα μάτια μου άστραφταν, / ο πυρετός ανέβαινε σε γραμμές κατακόρυφες / κι ο Γολγοθάς υψωνότανε μπροστά μου.

– Καλή μου Ψυχή,  Κοντά σου ήμουν.

Άρπαξα το Σταυρό σου αθόρυβα / κι άφησα να με ξανακαρφώσουν για σένα.

Και τώρα είμαστε κι οι δυο αναστημένοι! Τα λουλούδια στέλνουν χαμόγελο. / Τα περιστέρια πετούν κοντά μας./ Τα χελιδόνια χαίρονται της Ανάστασή μας!

                            

Παράλληλα με την ποίηση έγραψε τις μελέτες: «Ανδρούσης Ιωσήφ – Ηλιουπόλεως Ανθίμου σχέδιον περί Εκκλησιαστικού Συστήματος» (1994) και «Ιερά Μονή Βουλκάνου» (2005).

Η ποιητική του συλλογή «Κεχαριτωμένη Βουλκανιώτισσα Χαίρε!» (επανέκδοση 2002) είναι ένας ύμνος για την Παναγιά της Μονής Βουλκάνου. Ξεκινάει τους ύμνους του προσφέροντας στην Παναγιά λίγα χαμολούλουδα και κορυφώνονται οι ψαλμοί του μέσα από τις συμβολικές παραθέσεις των στοιχείων του γήινου κόσμου μας, αλλά και του σύμπαντος.

Γράφει:

Ένα κανιστράκι χαμολούλουδα / απ΄το περιβόλι της μοσχοβολιάς / Σου φέρνει ευλαβικά και ταπεινά /

δες, η παιδούλα ψυχή μου.

 ΚΕΧΑΡΙΤΩΜΕΝΗ ΒΟΥΛΚΑΝΙΩΤΙΣΣΑ ΧΑΙΡΕ!

Όλοι τους οι δρόμοι κι όλα τα μονοπάτια / οδηγούν στις ανέγγιχτες φωτοπηγές του Βουλκάνου /

κι είσαι Συ η Πρωτόφωτη κι είσαι Συ  Κορυφαία, / που με την άγια Φλόγα Σου γίνονται στάχτη /

οι πονηροί και σκοτεινοί λογισμοί μου.

Βουλκανιώτισσα Χαίρε!

Με βαθιές ανταύγειες / υποκλίνεται το φεγγάρι / στη χαριτόφωτη παρουσία Σου /

κι ενώ οι ψυχές σταυρώνουν / της ψυχής τα κρινοδάκτυλα /  τα χείλη μας σιγοψάλλουν:

Χαίρε η ελπίς του Χριστού βασιλείας.

Βουλκανιώτισσα Χαίρε!

Με τ΄ αγιονέρι της ροδαυγής / θα ποτίσουν οι άνεμοι / τους διψασμένους ανθόκηπους / κι όταν Παντάνασσα φανείς / στις ομορφιές των φωτοσταλίδων / θα μοσχοβολήσουν οι πλαγιές μυρσίνη.

Τα στέφανα για Σένα

    Θεοχαρίτωνε Χαίρε!

 Σε περιβόλια γλυκομηλιάς που κελαηδούν τ΄ αηδόνια / ήρθε αργά ο άνεμος κι αγόρασε για Σένα / αρώματα γλυκομηλιάς και ήχους απ΄ τ΄ αηδόνια.

Βουλκανιώτισσα Χαίρε!

Με φιλντισένια όστρακα / αιώνες καρτερούσαν, / γλυκόχρωμες βουνοπλαγιές / τους δρόμους Σου να στολίσουν / στη λάμψη γιομάτου φεγγαριού, / στο γέλιο πανώριου ήλιου, / στ΄ ανέμου θείο μοσχοβόλημα / και σ΄ αηδονιού τραγούδι.

Ω Πανσεβάσμιε Ήλιε / κράτησέ με στις επάλξεις Σου /  μοναχό και στρατιώτη, /τα νικητήρια δικά Σου.

Οδηγήτρια Χαίρε,

Κεχαριτωμένη Βουλκανιώτισσα

  και πάλιν ερώ Χαίρε!

ΠΡΩΤΟΣΤΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΔΟΞΟΛΟΓΙΕΣ

Ο μακαριστός Νεόφυτος Παντζής, από το 1974 που ήρθε στη Μονάδα και μέχρι τα βαθιά του γεράματα, είχε πρωτεύοντα ρόλο στην επίσημη Δοξολογία για την εορτή της Αεροπορίας  (8 Νοεμβρίου) που γίνεται κάθε χρόνο στο αεροδρόμιο της Καλαμάτας.

Ως Στρατιωτικός Ιερέας, με τα Παράσημα Τιμής που του έχουν απονεμηθεί, παρίσταται στην επίσημη Δοξολογία για την εορτή της Αεροπορίας, 8 Νοεμβρίου, στο Αεροδρόμιο της 120 ΠΕΑ στην Καλαμάτα.

Ως Στρατιωτικός Ιερέας, με τα Παράσημα Τιμής που του έχουν απονεμηθεί, παρίσταται στην επίσημη Δοξολογία για την εορτή της Αεροπορίας, 8 Νοεμβρίου, στο Αεροδρόμιο της 120 ΠΕΑ στην Καλαμάτα.

 

279 Συνολικές προβολές, 1 Σήμερα

Leave a Reply