ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Σπουδαία η εκπαιδευτική και συγγραφική διαδρομή του Στάθη Η. Παρασκευόπουλου

0

Η πνευματική πορεία του Στάθη Παρασκευόπουλου -ξεπερνά υπό μία έννοια το μέσο όρο των προσδοκιών μιας πολυσύνθετης συγγραφικής διαδρομής- αφού διέπεται απ΄ τα χαρακτηριστικά μιας αέναης προσφοράς προσεγγίζοντας περίπου το μισό αιώνα. Έργα πολυποίκιλα, δημοσιεύσεις, καταγραφές, παρουσιάσεις, βραβεύσεις και άλλα συνοδεύουν την ανεξάντλητη της διαδρομής του πορεία, που κοσμεί τα ελληνικά γράμματα, αλλά και παράλληλα κάνει υπερήφανη τη Μεσσηνιακή ενδοχώρα, πρωτίστως δε, την Κυπαρισσία και ιδιαίτερα όλους εμάς.

Του ΤΕΛΗ ΓΚΙΟΥΛΗ
Εκπαιδευτικού και ιστορικού ερευνητή

 

Έτσι εκ των προτέρων, είναι αδύνατο αρχικά να προσπαθήσει κάποιος να διερευνήσει όπως θα ΄πρεπε τα ατελείωτα πνευματικά του μονοπάτια -ούτε λόγος βέβαια να τα εξαντλήσει- θα μπορούσε μόνο να περιοριστεί στο συγκεκριμένο χωροχρονικό πλαίσιο, αδικώντας βέβαια έτσι το σύνολο του έργου του, ελπίζοντας όμως, πως κάποτε θα γίνει από τους ειδικούς και στον τόπο μας η συνολική αποτύπωση της δουλειάς του.

Με τις τελευταίες αυτές σκέψεις λοιπόν, η αναφορά μας περιλαμβάνει μια συνολική, αλλά σύντομη περιήγηση στα μονοπάτια εκείνα της ανοδικής του εξέλιξης, καταδεικνύοντας επιπροσθέτως τις πηγές άντλησης των ιδεολογικών αποσκευών του, που είναι φορτωμένες με τις μνήμες ενός κόσμου που σημάδεψε τη βιοτή του. Από τα γεγονότα εκείνα, από τις μακρινές αυτές θύμησες, στοιχειοθετεί τη λογοτεχνική του γραφή σμιλεύοντας με την πένα του μέρες και νύχτες ασταμάτητα, δίνοντας χρώμα, κίνηση και ζωή γύρω του.

Η αφετηρία της δικής του πορείας -καθώς γεννήθηκε σε συγκεκριμένο φυσικό και κοινωνικό χώρο παίρνοντας τα πρώτα μαθήματα ζωής μέσα σ΄ αυτό- ξετυλίγεται αργά με σταθερή κατεύθυνση από τα χρόνια της παιδικής του ηλικίας. Από πολύ νωρίς κατάλαβε το τραχύ και κλειστό περιβάλλον, ένιωσε τις διαρκείς αγωνίες των δικών του ανθρώπων και τον αιώνιο πόθο των οικογενειών να καλυτερέψουν τη ζωή των παιδιών τους, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για έναν καλύτερο κόσμο.

Δέθηκε με τη μοίρα και το μόχθο των απλών εκείνων χωρικών, των ξωμάχων, των δουλευτών της γης που ταυτίζονταν μαζί της και που διατηρούσαν σε αλλοτινούς καιρούς μια σχέση ιεροτελεστίας με το φυσικό περιβάλλον γύρω της. Έχοντας βιώσει τη σκληρή εκείνη καθημερινή πραγματικότητα, στα κατοπινά μονοπάτια του θα αξιολογήσει το καινούργιο, αυτό, που αλλάζει συνεχώς γύρω μας και μας οδηγεί στο σήμερα. Είναι κοντολογής οι αλλαγές των δεκαετιών που ακολούθησαν, και, που ευαγγελίστηκαν την καλυτέρευση του ανθρώπινου όντος πάνω στον πλανήτη γη, που, συνεχώς την περιμένουμε κι όλο δεν έρχεται. Τι να την εμποδίζει άραγε; αναρωτιέται ο ίδιος.

Η πνευματική πορεία του συγγραφέα δεν εστιάζεται μόνο στις πρώιμες καταγραφές της καθημερινότητας και των λαϊκών συνηθειών με τα αντίστοιχα ήθη και έθιμα μιας παλιάς γενιάς -αυτής προφανώς που γνώρισε ο ίδιος- αλλά διαπερνά και άλλους στη συνέχεια χώρους, που τον οδηγούν αργά, μα σταθερά, σε υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής καταξίωσης.

Αρχικά είναι η καταξίωση στο χώρο της εργασίας μέσ΄ απ΄ τη σπουδαία εκπαιδευτική του διαδρομή, αφού η επιστήμη της παιδαγωγικής θα τον κερδίσει κοντά της για να ασκήσει τα καθήκοντά του σ΄ ένα δύσκολο νευραλγικό χώρο, φτάνοντας μάλιστα σε υψηλότατες διακρίσεις όπως εκείνες του άλλοτε Επιθεωρητή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και του Πάρεδρου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

Απ΄ εκεί και πέρα, με την πένα θα ανοίξει τα φτερά του και θα πετάξει στον ορίζοντα διαπερνώντας έτσι κι άλλους τομείς πνευματικής δραστηριότητας, με το ιδεολογικό του οπλοστάσιο να ξετυλίγεται δημιουργικά, διαχέοντας με τη σκέψη πολυσύνθετους πνευματικούς χώρους

Η πλούσια αρθρογραφία του στις εφημερίδες όπως και στα περιοδικά, οι διάφορες ομιλίες του σε συνέδρια, σε επετειακές εκδηλώσεις και σε παρουσιάσεις βιβλίων,  καλλιέργησε τη λογοτεχνική του γραφή μέσα από ένα πλήθος κειμένων που ξεπερνούν τα όρια του Νομού. Έτσι αυτή του η αρθρογραφία επεκτάθηκε σε διάφορους γεωγραφικούς χώρους της Πατρίδας και σε διαφορετικούς τομείς.

Η ανοδική συγγραφική του πορεία σηματοδοτείται από τις πνευματικές του δραστηριότητες στο χώρο του διηγήματος, σε καταγραφές οδοιπορικών, σε παρουσιάσεις ιστορικών τόπων, σε διάφορες δημοσιεύσεις κοινωνικοπολιτικών κειμένων αυτογνωσίας διατυπώνοντας επιπροσθέτως την αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου για το αύριο, φτάνοντας με την πένα του τελικά έως τις παρυφές της ποίησης.

Απ΄ τις πρώτες λογοτεχνικές του αποτυπώσεις, στάθηκε η αναφορά στην πατρική του γη. Τα χώματα και οι άνθρωποι του ιδιαίτερου χωριού του, του Μύρου, έχουν -δεν μπορούσε άλλωστε να γίνει διαφορετικά- την πρώτη θέση στην καρδιά του. Επιπλέον οι ώρες που έχει στοχαστεί για τον τόπο του και τους όμορους τόπους της Τριφυλιακής γης, μοιράζονται με τις ώρες που έχει αφιερώσει κατά τη διάρκεια του γήινου βίου του στη δική του οικογένεια.

Μάλιστα σ΄ έναν απ΄ αυτούς τους τόπους της Τριφυλιακής γης -τη γειτονική με το χωριό του Περιστεριά- ήταν όταν εικοσάχρονος αφουγκράστηκε τους χτύπους της Μυκηναϊκής Ελλάδας, καθώς κατά τη διάρκεια των ανασκαφών από το Σπύρο Μαρινάτο «κλήθηκε» με το ντουφέκι να φυλάξει μαζί με άλλους τα αντικείμενα που έφερε στην επιφάνεια η αρχαιολογική τότε σκαπάνη. Από εκείνη την ημέρα, η Περιστεριά έγινε «δική του».

Με την πολυσχιδή δημιουργική του πορεία, έγινε πια στη μακρόσυρτη διάρκεια του χρόνου παράλληλα με την απόκτηση της δικής του οικογένειας -και παρά τον πρόωρο χαμό των αδελφών του Θεόδωρου και Παναγιώτη, που τον σημάδεψε στη ζωή του- με τη βοήθεια και της γυναίκας του Κάκιας «ανασηκώθηκε», «ψήλωσε», για να γίνει ένας από τους πολυγραφότατους στην πορεία της διαδρομής του Μεσσήνιος.

Στις βιβλιοθήκες των Δημοτικών Σχολείων, μικρών και μεγάλων, αυτών που λειτουργούν και των άλλων που συγχωνεύτηκαν ή καταργήθηκαν βρίσκονται πνευματικά του έργα, προϊόν πολύχρονου μόχθου. Από αυτά ορισμένοι -νεότεροι ή και παλαιότεροι άντλησαν τα πρώτα στοιχεία, μελέτησαν ή και προβληματίστηκαν.

Ο συγγραφέας, άλλοτε με τ΄ όνομά του και άλλοτε με λογοτεχνικά ψευδώνυμα -όπως Ιόνιος Μυριάνθης, Στάθης Περιστεριώτης, Αρκαδινός ή Τριφύλιος- δημοσιεύει, βαδίζοντας σταθερά προς την πέμπτη δεκαετία προσφοράς στα ελληνικά γράμματα και εμείς του ευχόμαστε να την προσπεράσει και να συνεχίσει αγέρωχος και ακμαίος ασταμάτητα.

Η ενασχόλησή του σε κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο και αντίστοιχα η δραστηριοποίησή του σε παρεμφερείς χώρους -εκτιμήθηκε ανάλογα στο πρόσωπό του- οδηγώντας τον σε διαφορετικές χρονικά περιόδους της ζωής του, στη θέση του Προέδρου αντίστοιχα των Συλλόγων, Δασκάλων Τριφυλίας, Φιλοπρόοδων Κυπαρισσίας, Μυραίων και Αλιμακαίων «η Περιστεριά», φίλων και Προσκυνητών της Παναγίας Κατσιμικάδας, όπως και του Συνδέσμου Ιστορικών συγγραφέων.

Στο τελευταίο του βιβλίο που συγκεντρώνονται οι κατά καιρούς δημοσιεύσεις του, καταγράφονται απόψεις για μια σειρά θεμάτων που έχουν σχέση με την επικαιρότητα, ωστόσο στα περισσότερα ξεχωρίζει η διαχρονικότητά τους. Θέματα θρησκευτικού χαρακτήρα, κοινωνικά, πολιτικά, πολιτιστικά, θέματα περιβάλλοντος διατροφής και υγείας, ηθών και εθίμων, οικονομικά και άλλα, «πυκνώνουν» τα φύλλα του βιβλίου και εκτείνονται σ΄ ένα πολυκύμαντο φάσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας, ξεπερνώντας τις χίλιες σελίδες του.

Μέσα απ΄ αυτές, «παρελάζουν» καταξιωμένες μορφές της ελληνικής λογοτεχνίας, όπως είναι εκείνες του Καβάφη του Καζαντζάκη, του Κρυστάλλη, του Σικελιανού, του Κόντογλου, του Δροσίνη, του Ρίτσου, του Βρεττάκου, του Βερίτη και της ανάλογης προσφοράς των παραπάνω στον άνθρωπο και στον πολιτισμό.

Επίσης, θέματα που αναφέρονται στις ιστορικές κοιτίδες της ελληνορδόδοξης παράδοσης, μέσα από αναφορές στη Βασιλίδα των πόλεων Κωνσταντινούλη και στη θεολογική Σχολή της Χάλκης, σε ορθόδοξα προσκυνήματα όπως αυτό της Παναγίας Σουμελά και της Παναγίας της Τήνου, σε ακλόνητα φωτεινά κάστρα με ιστορική διαχρονικότητα όπως αυτό του Αγίου Όρους, και, στην ιδιαίτερη ανά τους αιώνες σημασία των εκκλησιαστικών συμβόλων, με προεξέχον πάντα το κοσμοϊστορικό γεγονός της τομής της ανθρώπινης ιστορίας με τη γέννηση του Θεανθρώπου.

Δε θα μπορούσαν να λείψουν άλλωστε -μέσ΄ απ΄ τον τεράστιο όγκο του βιβλίου- τα θέματα που αναδεικνύουν τα έργα του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, οι εκατέρωθεν διαχρονικές σχέσεις της χώρας μας με τους συμμάχους, η πορεία του ελληνισμού ανά τους αιώνες και οι ιδιαίτερες σχέσεις των Ελλήνων με τις εξωελλαδικές κοινότητές τους, τον ευρύτερο ελληνισμό της διασποράς, η σημασία των εθνικών και θρησκευτικών εορτών, όπως και οι αναφορές που σχετίζονται με τους διαρκείς αγώνες των Ελλήνων για να διατηρήσουν την «ιστορική υπόστασή τους» στο πέρασμα της ιστορίας.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Πέρα απ΄ τα παραπάνω, ο συγγραφέας στρέφει το βλέμμα του στο χώρο του περιβάλλοντος γύρω του, στις δραστηριότητες και στις συμπεριφορές του σύγχρονου ανθρώπου, που εργάζεται ξεκομμένος από την ίδια την πηγή της ζωής. Αυτή η πηγή, είναι το άλλο μέρος, το άλλο κομμάτι της ίδιας της ύπαρξης του ανθρώπινου όντος στον πλανήτη γη, έτσι όπως την είδε και τη βίωσε στους απλούς ανθρώπους του χωριού του, όταν πρωτοήρθε στον κόσμο, θέτοντας το ερώτημα στον εαυτό του και σε μας. Πώς αντιμετώπιζε τη φύση ο παλαιότερος άνθρωπος; Πώς άραγε την αντιμετωπίζει σήμερα; Πώς αντιμετωπίστηκαν οι ορεσίβιοι πληθυσμοί, τα ορεινά χωριά και η ριζωμένη ανά τους αιώνες παράδοσή τους; Ο ίδιος, έχει εξάλλου άπειρες φορές αρθρογραφήσει με έντονο σκεπτικισμό για τα παραπάνω, γι΄ εκείνες τις απομακρυσμένες, αλλά ιερές -για την ύπαρξη του ελληνισμού στις χιλιετίες- γωνιές του γεωγραφικού χάρτη που τους έταξε η μοίρα.

Ο συγγραφέας, έχοντας στις αποσκευές του αυτό το πλήθος των γνώσεων, παράλληλα με την πείρα της ζωής και με πυξίδα το λόγο και την πράξη, προσπαθεί να «ντύσει» το σήμερα και το αύριο με τις πανανθρώπινες αξίες, εκείνες με τις οποίες πορεύτηκε ο ελληνισμός στους αιώνες. Βήμα-βήμα έχτισε σταθερά το πνευματικό του «είναι», ξεπερνώντας μία-μία τις ψηλές βουνοκορφές του γεωγραφικού ανάγλυφου της πατρίδας, καθώς τις πρωτοαντίκρυσε, όταν πρωτάνοιξε τα μάτια του εκεί ψηλά στο απομακρυσμένο ορεινό χωριό του, του Μύρου.

Εκεί νανουρίστηκε και οσμίστηκε τα μυστικά της φύσης, εκεί προσευχήθηκε και έψαλλε το Δημιουργό, εκεί γνώρισε τις συνήθειες και τις δοξασίες των απλών χωρικών και έμαθε να παλεύει, εκεί διδάχτηκε στο μονοτάξιο Δημοτικό Σχολείο του καιρού του.

Με καθάρια σκέψη, με πίστη στο δρόμο του χρέους, αφρουγκάστηκε τη φωνή της συνείδησης -πορεύτηκε σ΄ αυτό που έμαθε πατώντας στα δικά του χνάρια- και που θα υλοποιεί στην καθημερινότητά του από εδώ και μπρος, ότι πρέπει δηλαδή να ζει για να αγαπά, ότι θα πρέπει να «θέσει» στο ύψος του τους άλλους, υπενθυμίζοντας ανά τους αιώνες «το χρέος στο συνάνθρωπο», διαλέγοντας έτσι το δύσκολο μονοπάτι της αρετής.

Έτσι -απ΄ εδώ και μπρος- η φωνή της συνείδησης, του σιγοθυρίζει ενδόμυχα, «προσπάθησε μη χάσεις τη ψυχή σου».  Διότι, στην εποχή μας -στις ημέρες αυτές του σύγχρονου κόσμου που διαβαίνει ο σημερινός άνθρωπος ως υποκείμενο της ιστορίας- τελικά, το «να ζει κανείς σαν άνθρωπος είναι ένας ολόκληρος άθλος», έλεγε ο μεγάλος των ελληνικών γραμμάτων Ευάγγελος Παπανούτσος.

Η αγωνία του «για την ολοκλήρωση του ανθρώπου» δεν έχει σταματημό, ο προβληματισμός είναι βασικό στοιχείο που τον διέπει, η βαθιά του ανησυχία δεν είναι τωρινή, έχει αναφορά στα περασμένα. Ήταν τότε, όταν πρωτοδιάβασε τους προφητικούς -όσο τίποτα άλλο μάλιστα σήμερα- στίχους του Μ. Κατσαρού να μας προειδοποιούν για το άνυδρο μέλλον του κόσμου μας.

Στα γραπτά του συγγραφέα -πλην των αναφορών του στο πλήθος των θεμάτων που καταπιάνονται με πολυσύνθετες πτυχές του πνευματικού χώρου- εκεί ανακαλύπτουμε το πάθος που τρέφει για την Κυπαρισσία, την ιστορική πόλη της Αρκαδιάς, της πόλης με τα μαιανδρικά μονοπάτια της ιστορίας της.

Η ταύτιση της σκέψης του με την πόλη είναι προφανής. Την ονειρεύεται ψηλά δεκαετίες τώρα, γι΄ αυτό κι ένα σημαντικό μέρος του πνευματικού του έργου είναι δικό της.

Όπου κλήθηκε να μιλήσει, όπου κλήθηκε να παρουσιάσει κάποιο βιβλίο, όπου βραβεύτηκε για την πλούσια πνευματική δημιουργία του, όπου του δίνεται η ευκαιρία, «δεν μπορεί να ξεφύγει», στη σκέψη του, στο λόγο του, καθώς με άμεσο ή έμμεσο τρόπο ανιχνεύονται άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο αθόρυβα τα ίχνη της πολιτείας του Ιονίου.

Αλλά οι συλλογισμοί του έχουν ακόμα πιο πολύ βαθύτερες ρίζες, που δεν είναι τωρινές, αυτής της ασύλληπτης για τα γεγονότα και των εξελίξεων εποχής. Βρίσκονται στην εποχή που άνοιγε τα σταθερά της διαδρομής του βήματα, όταν οραματιζόταν, αγωνιούσε για το μέλλον της πόλης και ονειρευόταν την πρέπουσα θέση της στο ιστορικό γίγνεσθαι, καθώς κατάλαβε από την πρώτη στιγμή την αξία της, το πλούσιο και βαρύ φορτίο του παρελθόν της.

Ήταν -η μαγική έλξη που άσκησε πάνω του η πολιτεία του θρύλου όταν την πρωταντίκρυσε- στα πρώτα του βήματα τότε που επιχειρούσε να γνωρίσει και να αρπάξει τον κόσμο, την ομορφιά, τη ζωή. Σ΄ αυτό όμως το πισωγύρισμα των αναμνήσεων, σ΄ εκείνες τις σελίδες της νιότης, οι αναμνήσεις προκαλούν πολλές φορές ψυχικές αναταράξεις και η θύμηση δημιουργεί αυτόματους συναισθηματικούς συνειρμούς, για τις χαμένες ίσως ευκαιρίες, τα κλεμμένα όνειρα για το ανίκητο πεπρωμένο.

Ήταν τότε, που δεκαετίες πριν, ο έρωτας του συγγραφέα αποκαλύπτονταν με τις πρώτες δικές του ιχνηλατήσεις, σε μέρες ομορφιάς, σε στιγμές ευτυχισμένες -υπερβαίνοντας την καθημερινότητα- για το αύριο που θα ξημέρωνε. Ήταν τότε που δεκαετίες πριν, ο αδερφός του Παναγιώτης ιχνηλάτησε ποιητικά την πολιτεία του Ιονίου, πριν δεχτεί το χτύπημα της μοίρας, προσπαθώντας να «υμνήσει» την ομορφιά της, να της δώσει τη «δική» της φωνή στη καινούργια της αυγή, που ωστόσο ο ίδιος δεν πρόλαβε να δει, αλλά είχε ήδη προλάβει να συναντηθεί δημιουργικά με τη γραφή του αδερφού του και να την υμνήσει, σμιλεύοντας κάπου με την πένα του:

Έτσι καθώς σε πλένουνε του Φθινοπώρου οι μπόρες,

μαργαριτάρι πρόβαλες, λευκό στον κάμπο πέρα

στολίδι της αφέντρας γης, φυλλομετράς τις ώρες,

Κυπαρισσία, στόλισμα, της Τριφυλίας βέρα…

 

* Το κείμενο αποτελεί ομιλία του εκπαιδευτικού και ιστορικού ερευνητή Τέλη Γκιουλή στην εκδήλωση της «ΦΩΝΗΣ» και του Συλλόγου Μυραίων- Αλυμακαίων «Η Περιστεριά» και του Συλλόγου για την Αναβίωση και Προστασία της Ανω Πόλης, που πραγματοποιήθηκε στις 9 Αυγούστου 2017 στην αίθουσα «Αλέκος Παπαδόπουλος» στην Κυπαρισσία.

88 Συνολικές προβολές, 1 Σήμερα

Leave a Reply