ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Φίλη Ντόγκα: Η μάχιμη εκπαιδευτικός, η δημιουργική παιδαγωγός, η τρυφερή συγγραφέας

0

Η Φίλη Ντόγκα γεννήθηκε στη Μεσσήνη Μεσσηνίας. Ενσυνείδητα επέλεξε να σπουδάσει στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πατρών για να γίνει μάχιμη εκπαιδευτικός. Στόχος της πάντα το παιδί και μάλιστα το παιδί στην τάξη αλλά κι έξω απ’ αυτήν. Γι’ αυτό με ζήλο διεκδίκησε κρατική υποτροφία και συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Rouen, στη Γαλλία. Εκεί ειδικεύτηκε στη διάγνωση και διαχείριση μαθησιακών δυσκολιών σε παιδιά. Έχει δημοσιεύσει άρθρα παιδαγωγικού περιεχομένου σε μηνιαίο ελληνικό περιοδικό. Συμμετείχε ακόμη με εισηγήσεις της σε πλήθος επιμορφωτικών σεμιναρίων και εργάστηκε στην Ιδιωτική Εκπ/ση από το 2001 ως το 2003. Διορίστηκε το 2003 στην Α/θμια Δημόσια Εκπ/ση. Το 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας με τίτλο, «Ο Τρύφωνας μετρά και ξαναμετρά» και τον Μάιο του 2016 το δεύτερο με τίτλο, «Ιστορίες κατασκήνωσης». Είναι παντρεμένη με τον Αποστόλη Ζορκινό και έχει ένα γιο τον Χρήστο, 10 ετών και μια μικρούλα κόρη. Σήμερα διδάσκει στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Μεσσήνης, στην Α΄ τάξη. Από αφοσίωση στο αντικείμενό της και παράλληλα με τα διδακτικά της καθήκοντα, καθώς και την οικογενειακή και μητρική φροντίδα, η Φίλη Ντόγκα παρακολούθησε πρόσφατα ένα σεμινάριο 450 ωρών Ειδικής Αγωγής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

Της Αντωνίας Παυλάκου

Αδιαμφισβήτητα συμπεραίνει επομένως κανείς ότι η Φίλη Ντόγκα δεν είναι η δασκάλα που διεκπεραιώνει, αλλά η εκπ/κός που μάχεται και ψάχνει το καλύτερο για τους μαθητές της, ισχυροποιώντας τη δική της γνωστική και παιδαγωγική  πανοπλία. Συνέχεια ωστόσο και επέκταση της πνευματικής σκευής της καλής εκπαιδευτικού θεωρώ ότι αποτελούν τα δύο βιβλία της. Και τα αποκαλώ συνέχεια και επέκταση, επειδή πρόκειται για πεζά κείμενα που απευθύνονται σε παιδιά και γονείς, με τα οποία ευρηματικά ως συγγραφέας μετουσιώνει την εκπαιδευτική της εμπειρία, την παιδαγωγική της κατάρτιση αλλά και πολύ τρυφερά την ιδιότητα του γονιού και κυρίως της μητέρας. Πρόκειται για δύο βιβλία στα οποία σκέφτεται και μιλάει ως η ειδική παιδαγωγός που ξέρει όμως καλά και τον ρόλο της μάνας.

Στο πρώτο βιβλίο «Ο Τρύφωνας μετρά και ξαναμετρά» ο ομώνυμος βασικός ήρωας με το μηνυματικό όνομα, στο οποίο μπολιάζεται ο αριθμός τρία, είναι ένας μαθητής της Δευτέρας Δημοτικού. Ο μικρός Τρύφωνας σε απόλυτα εξομολογητικό τόνο και αξιοπρεπώς παραπονιάρικο ύφος περιγράφει τη βασανιστική βίωση μιας παραμέτρου του συνολικού προβλήματος που γνωρίζουμε σχεδόν όλοι ως δυσλεξία και μάλιστα με την υποκατηγορία δυσαριθμία ή «αριθμοδυσκολία». Και σαν να μην έφτανε η δυσκολία του στα μαθήματα – τι ειρωνεία – ακόμα και οι κοντινοί του άνθρωποι έχουν ονόματα που κρύβουν αριθμούς. Έτσι για να του θυμίζουν ότι όλος ο κόσμος, ακόμη και εκείνοι που τους αγαπά, πλάστηκε για να τον δυσκολεύει. «Ενάρετος ο πατέρας μου, Διομήδης ο αδερφός μου, Εξαμήλα η φίλη μου, Τριφυλία η δασκάλα μου, Διονυσία, η μητέρα μου!». Και θαυμαστικό στο τέλος της πρότασης με την οποία κραυγάζει εναγωνίως αλλά σιωπηλά τις σκέψεις του ο Τρύφωνας.

Η συγγραφέας σοφά αποτυπώνει τη διόγκωση ενός προβλήματος στο μυαλό των παιδιών που το έχουν και σίγουρα αισθάνονται ότι ο  κόσμος γύρω τους είναι, αν όχι εχθρικός, σίγουρα με βάση τους φυσικούς νόμους και την ανθρώπινη δόμηση, μη αναγνωρίσιμος όχι μόνο από τον Τρύφωνα αλλά και από άλλα παιδιά.

Η δασκάλα του Τρύφωνα, όπως οι περισσότεροι ανυποψίαστοι για τα θέματα αυτά εκπαιδευτικοί, κινείται στα όρια της γνώσης και της άγνοιας του προβλήματος, με μόνο όπλο την καλή προαίρεση και την ανοχή. Ενδιάθετα, και όχι από παιδαγωγική κατάρτιση, δίνει προσωρινές διεξόδους στις αριθμοαδυναμίες του μικρού της μαθητή. Ο μαθητικός φιλικός περίγυρος, την ώρα του παιχνιδιού, γίνεται κι αυτός ως συνήθως, άφιλος και υπόγεια ή φανερά περιπαικτικός, μια και τα παιχνίδια, ως κι αυτά, κρύβουν μέσα τους αριθμούς. Κυρίαρχο συναίσθημα σ’ αυτά τα παιδιά, άρα και στον Τρύφωνα, ο θυμός. Ακολουθεί  η εσωστρέφεια και η απομόνωση.

Στην αντιμετώπιση του θέματος πρωταρχική βοηθός είναι η μητέρα, η οποία, είτε σκέπει με τις φτερούγες του μητρικού ενστίκτου και δίνει παρηγορητική διέξοδο στο θέμα είτε όντας ενημερωμένη, έχει τα παιδαγωγικά κλειδιά για να μερώσει την ευαίσθητη και πολύπαθη καρδούλα. Η συγγραφέας δεν αφήνει εδώ να φανερωθεί τι από τα δύο συμβαίνει. Ο Τρύφωνας ωστόσο και οι όμοιοί του, όπως άλλωστε και ο καθένας, ξέρουμε να ξεχωρίζουμε τους πραγματικούς μας φίλους. Είναι οι επίκουροι που μας καταλαβαίνουν και μας δείχνουν τον δρόμο να βγούμε στην εξωστρέφεια. Η γλυκιά και σοφή Εξαμήλα θα ξετυφλώσει τον Τρύφωνα, ώστε να δει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν μικρά ή μεγαλύτερα «τεχνικά» ελαττώματα που τα έχουν πρώτα οι ίδιοι αποδεχθεί, έχουν συμφιλιωθεί μ’ αυτά κι έχουν επιβληθεί μ’ αυτά στο περιβάλλον τους.

Μακριά από κάθε διδακτισμό ένα σπουδαίο μήνυμα ελπιδοφόρας κι όχι ανόητης αισιοδοξίας προς όλα τα διαφορετικά παιδιά, μήνυμα ανεκτικότητας και κατανόησης προς τους φίλους τους, σύσταση για υπομονή και απέραντη αγάπη προς τους γονείς που έχουν καθήκον μαζί με το σχολείο να αναδείξουν ιδιαίτερες ικανότητες τέτοιων παιδιών, σε πολλούς τομείς, που ασφαλώς και τις έχουν.

Η πολύχρωμη, σύγχρονη παιδική εικονογράφηση, σύμφωνη με την ηλικία των παιδιών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού, όπου άλλωστε εντοπίζονται αυτά τα προβλήματα, αν θέλουν να τα εντοπίσουν εκπ/κοί και γονείς – οι δεύτεροι συνήθως εθελοτυφλούν – και ο απλός και τρυφερός λόγος της Φίλης, σαν βάλσαμο, ταξιδεύουν γονείς και παιδιά στην πραγματικότητα και με τον ευρηματικό ρόλο ενός ονείρου δίνουν την παιδαγωγικά προτεινόμενη λύση στα μαθησιακά ή και άλλα ειδικά παιδαγωγικά προβλήματα. Αποδοχή – εξωστρέφεια – επιβολή, είναι το μαγικό τρίπτυχο.

Η επιστήμη της Ειδικής Αγωγής μιλά με το στόμα της Φίλης Ντόγκα, βοηθώντας έτσι γονείς και παιδιά να αρχίσουν να κάνουν το δύσκολο ταξίδι της αυτογνωσίας, ενώ προκαλούν σε κάθε μικρό ή και μεγαλύτερο αναγνώστη ενσυναίσθηση γι’ αυτό που βιώνουν άλλοι άνθρωποι.

Το επόμενο βιβλίο της Φίλης Ντόγκα, «Ιστορίες κατασκήνωσης» αφορά μεγαλύτερα παιδιά, ηλικίας 9 έως και 12 ή λίγο λιγότερο ετών. Έχει εκδοθεί από τον οίκο Πηγή – iwrite που είχε την συνολική επιμέλεια της έκδοσης και την εικονογράφηση εξωφύλλου, κυρίως ενός εμπροσθόφυλλου σχετικού με το θέμα. Η κυρίαρχη φυσιογνωμία του αρχηγού της κατασκηνωτικής ομάδας, οι σκηνές και οι μικρότεροι κατασκηνωτές εναρμονίζονται και με το οπισθόφυλλο στο πράσινο φόντο του οποίου δίνονται στοιχεία κατατοπιστικά για τα παιδαγωγικά θέματα με τα οποία θα καταπιαστεί στο βιβλίο της η συγγραφέας.

Η σπονδυλωτή αυτή ιστορία διαβάζεται βεβαίως από παιδιά, για να μην πω φυσικά κι από γονείς, επειδή η συγγραφέας επιδιώκει να μιλήσει μέσα από το βλέμμα και τις εμπειρίες των παιδιών για τα θέματα που τα απασχολούν στις συγκεκριμένες ηλικίες αλλά και σε ακόμα μεγαλύτερες. Αναφέρομαι στους γονείς που θα δουν στο βιβλίο το πώς τους βλέπουν τα παιδιά τους στον ρόλο τους και στην μεταξύ τους συζυγική σχέση.

Η αφιέρωση μοιάζει χωρίς αποδέκτη, ακριβώς για να αισθανθούμε όλοι πως είμαστε τέτοιοι, μια και ως εκπ/κοί και πολύ περισσότερο ως γονείς πρέπει να προσέξουμε στο τέλος της σελίδας την παρακάτω ρήση του Αμερικανού συγγραφέα, Denis Waitley: «Τα καλύτερα δώρα που μπορείς να κάνεις στα παιδιά σου είναι οι ρίζες της υπευθυνότητας και τα φτερά της ανεξαρτησίας».

Στη σύντομη και διαφωτιστική εισαγωγή της Φίλης Ντόγκα που ακολουθεί είναι ξεκάθαρο ότι η κατασκήνωση ως επιλογή θερινών διακοπών για τα παιδιά δίνει το πρόσχημα γι’ αυτήν, ώστε μέσα από μια κατασκηνωτική περίοδο να αναδείξει θέματα που αφορούν τα παιδιά, θέματα που γεννιούνται και στο σπίτι και στο σχολείο και φυσικά ακολουθούν τη συγκεκριμένη καλοκαιρινή ή και άλλες δραστηριότητες των παιδιών.

Πρόκειται για επτά αυτοτελείς ιστορίες που διαδραματίζονται στην παραθαλάσσια κατασκήνωση «Ηλιαχτίδες» με ήρωες διαφορετικά παιδιά και διαφορετικούς φυσικά χαρακτήρες παιδιών σε κάθε ιστορία, οι οποίοι προκαλούν στον αναγνώστη έντονα συναισθήματα, είτε γιατί αυτός θα αισθανθεί να βρίσκεται στη θέση του γονιού ή του μέντορα, αν είναι ενήλικας, είτε στη θέση του παιδιού, ώστε να συμπάσχει με τον βασικό ήρωα στον δρόμο του προς την αυτονομία και την ενηλικίωση. Γιατί η κατασκήνωση έχει αυτόν τον βασικό ρόλο να παίξει και γι’ αυτό η συγγραφέας έμμεσα, είτε και άμεσα στον πρόλογό της, τοποθετείται υπέρ αυτού του είδους της συλλογικής ζωής.

Οι ιστορίες έχουν καθεμιά και διαφορετικό τίτλο και συνοδεύονται στην έναρξή τους από μια εικαστική, ανάλογη με το θέμα ασπρόμαυρη εικόνα – ζωγραφική σε κάρβουνο – που επιμελήθηκε η εικαστικός – μουσειολόγος της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, Νίκη Καράγιωργα.

Η αφήγηση αυτή τη φορά γίνεται σε γ΄ ενικό πρόσωπο. Η συγγραφέας ως παντογνώστρια αφηγείται γεγονότα και ερμηνεύει, σχολιάζοντας πράξεις, καταστάσεις και χαρακτήρες. Οι σύγχρονοι, φρέσκοι διάλογοι φωτίζουν ακόμη περισσότερο τα θέματα. Στην πρώτη ιστορία ο Θάνος δοκιμάζει την πρώτη αποχώρησή του από το σπίτι για να πάει στην κατασκήνωση· η ιστορία προετοιμάζει τα παιδιά για τους μεγάλους αποχωρισμούς στην ενήλικη ζωή και τους γονείς να λειτουργούν ως ακοίμητοι μεν, διακριτικοί ωστόσο φρουροί των παιδιών τους.

Ακολουθεί η λειτουργικότητα μιας ομάδας που μέσα από τη δημιουργική και συμμετοχική δράση θα παρασύρει εκούσα – άκουσα τη μικρή Δανάη να βρει τον εαυτό της, τα χαρίσματά της και να οδηγηθεί, μέσω της καθοδηγητικής αυτοπραγμάτωσης, στην αυτοεκτίμηση.

Η τρίτη ιστορία αναδεικνύει παθογένειες της καθημερινότητας στη συλλογική ζωή, όπως η κλεπτομανία. Ευφυώς αναδεικνύεται ο ρόλος του καθοδηγητή σε μια ομάδα και η ιδέα της συναισθηματικής και όχι της οικονομικής αξίας ενός αντικειμένου.

Το φαινόμενο του bullying απασχολεί την τέταρτη ιστορία. Το παιγνίδι της επικράτησης του δυνατού, του άκρατου εγωισμού φαίνεται να παλεύονται μόνο με τη σύμπηξη μετώπου των υγιών δυνάμεων με στόχο να συνετιστεί εκείνος που επιζητεί την αρνητική αναγνώριση και να διδαχθεί ότι στη ζωή πρέπει να μάθουμε και να χάνουμε.

Η κατάδυση στην ψυχολογία του παιδιού γίνεται και με το πρόβλημα της ύπαρξης ανύπαρκτου – φανταστικού φίλου ως μια ένδειξη ελλειμματικής κοινωνικοποίησης σε μικρές ηλικίες, θέμα που επίσης γιατρεύεται με την ισχυροποίηση φιλικών δεσμών μέσα σε μια ομάδα.

Δεν θα έλειπε και το θέμα του ρατσισμού, δοσμένο μέσα από την ευθύνη που φέρει η οικογένεια, όταν διαπαιδαγωγεί με τέτοιες αρχές. Αληθινή νίκη, όταν το παιδί, βγαίνοντας από τη διελκυστίνδα ιδεών της οικογένειας και ιδεών άλλων ομάδων, κατακτήσει ένα ορθό τρόπο σκέψης με άξονα την αποδοχή και τη φιλία.

Μια τελευταία ιστορία για την απέραντη έκταση της παιδικής φαντασίας ενσωματώνει δημιουργικά στον λόγο της αφηγήτριας στοιχεία από τον λαϊκό αφηγηματικό πλούτο και τη μυθολογία, ώστε να αναδειχθεί το θέμα.

Η τελετή λήξης βρίσκει τα περισσότερα παιδιά να έχουν αυτονομηθεί και κοινωνικοποιηθεί καθένα με τον τρόπο και τις ιδιαιτερότητές του.

Η φίλη Ντόγκα δημιουργεί στο παιδικό μυαλό έναν καθρέφτη για να δει το «μέσα» του, ενώ στον ενήλικα να επιχειρήσει μια σοφότερη προσέγγιση της παιδικής ψυχής και των σημερινών προβλημάτων.

Της ευχόμαστε μια επόμενη συγγραφική κατάθεση της εμπειρίας της, ώστε να δοθεί η ευκαιρία σε γονείς, δασκάλους και παιδιά να αντλήσουν τόσο από την ήδη πλούσια εκπ/κή πείρα της αλλά και από το απόθεμα των σπουδών της. Επιπλέον θα την καλωσορίσουμε σ’ οτιδήποτε συγγραφικά εκείνη επιλέξει να υπηρετήσει. Ως ΕΜΣ χαιρόμαστε που μια νέα εκπ/κός μεταφέρει με δροσιά, ευαισθησία, τρυφερότητα, αμεσότητα τη σύγχρονη εκφραστική αντίληψη στον χώρο του παιδικού βιβλίου.

Με το παραπάνω κείμενο η φιλόλογος, Γεν. Γραμματέας της ΕΜΣ, Αντωνία Παυλάκου, παρουσίασε το μέλος της ΕΜΣ, συγγραφέα, Φίλη Ντόγκα στην εκδήλωση της 29-11-2017, δηλαδή σ’ έναν «Λογοτεχνικό Περίπατο» της ΕΜΣ.

Leave a Reply