ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Δημήτρης Ρεντίφης: «Ας κρατηθούμε καλά από τις ρίζες μας, από τον πολιτισμό μας από την παράδοσή μας»!

0

Είναι γνωστό ότι ο Διονύσιος Σολωμός, ο εθνικός μας ποιητής στο περιούσιο έργο του «Η γυναίκα της Ζάκυνθος» αναφέρει ότι πολλοί Μεσολογγίτες και πολλοί Μωραΐτες κατά τα πρώτα χρόνια της επανάστασης του ΄21 λόγω των δύσκολων συγκυριών και από πλευράς μεγάλων δυνάμεων και από πλευράς Ελλήνων κατέφευγαν στην ελεύθερη Ζάκυνθο, ως εσωτερικοί μετανάστες ή πρόσφυγες, και πολλοί από αυτούς για να επιβιώσουν, διακόνευαν.

Μια φορά λοιπόν μια βάρκα κατάφορτη από Μωραΐτες και Μωραϊτισες έφθασε στις ακτές της Ζακύνθου και αποβίβασε τους ταλαιπωρημένους επιβάτες της. Ένας γέροντας Ζακυνθινός ρώτησε τον βαρκάρη, τον καπετάνιο. Ε! πατριώτη πως πάει το έθνος; Και ο βαρκάρης απάντησε, πατριώτη έχεις δει κότα να την ξεπουπουλιάζουν και να παίρνει ο άνεμος τα πούπουλά της και να τα σκορπάει σαν πλατανόφυλλα από δω κι από εκεί; Ε! έτσι πάει το έθνος.

Σήμερα τόσα χρόνια μετά την περίοδο εκείνη του Διονυσίου Σολωμού, το ελληνικό έθνος δυστυχώς έτσι πάει. Σαν ξεπουπουλιασμένη κότα. Όμως ο Σολωμός λέει και κάτι άλλο, σε ένα πολύ σημαντικό επίγραμμά του. Παρομοιάζει τη μικρή Ελλάδα με ψίχαλο. Ένα ψίχαλο που εκπέμπει φως. Γεμάτο φως. Ιδού το Σολωμικό επίγραμμα. Σε βλέπω πάντα που κυλάς , για πες μου ψίχαλο που πας; Που ομπρός οπίσω; Και απαντάει το ψίχουλο, τον κόσμο να φωτίσω. Το φως λοιπόν του ψίχαλου της μικρής Ελλάδας είναι ο ελληνικός πολιτισμός. Ο ελληνικός πολιτισμός αφετεριάζεται κατ’ ουσίαν, αφήνω την προϊστορική εποχή, από τον αρχαϊκό 8ο αιώνα π.Χ., από τον αρχαϊκό Κούρο. Ο Κούρος ήταν ένα μαρμάρινο άγαλμα που παρίστανε έναν ρωμαλέο έφηβο με προτεταμένο το ένα πόδι, τα χέρια κολλημένα στα πλευρά, τα μάτια οραματικά, με ενατένιση προς το μέλλον. Αυτός ο βηματισμός του αρχαϊκού Κούρου είναι ο πρώτος βηματισμός του ελληνικού πολιτισμού, της μετάβασης από τη μυθολογία και το μύθο, στη λογική και στο λόγο. Κι αυτός ο βηματισμός έγινε σιγά – σιγά μέσα στους αιώνες ο πρώτος ανθρωπισμός της κλασικής εποχής με τον Παρθενώνα, το κλασικό άγαλμα, την αρχαία ελληνική τραγωδία, την τέχνη, γενικότερα την πνευματική ζωή, έγινε ο πρώτος ορθολογισμός, ο πρώτος ρασιοναλισμός. Στην πορεία όμως των αιώνων αυτός ο πρώτος ανθρωπισμός έγινε δεύτερος ανθρωπισμός κατά τον 14ο με 15ο αιώνα μ.Χ. στη Δύση, στην Ιταλία με την Αναγέννηση.

Πολλοί βυζαντινοί λόγιοι πριν από την άλωση του 1453 αλλά και μετά την άλωση κατέφευγαν στη Δύση κι έτσι εκεί δημιούργησαν το δεύτερο ανθρωπισμό με υποκινητήρια δύναμη το ελληνικό πνεύμα. Αυτός ο δεύτερος ανθρωπισμός γέννησε τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό. Γέννησε τη μεταρρύθμιση του Λούθηρου με τον προτεσταντισμό και στην πορεία, αυτός ο δεύτερος ανθρωπισμός έγινε ο τρίτος ανθρωπισμός, κατά τον 19ο αιώνα μ.Χ., με πρωτολάτη με μπροστάρη τον ελληνιστή Βέρνερ Γαίγκερ που το τρίτομο έργο του «Παιδεία» είναι διάσημο.

Σήμερα παρακαλώ μιλάμε για έναν τέταρτο ανθρωπισμό; Όχι βέβαια. Σήμερα μιλάμε σε παγκόσμιο επίπεδο για έναν βαρβαρισμό. Σήμερα μιλάμε για την αποδόμηση των αξιών του ανθρώπου. Μια κραυγή σήμερα ακούγεται δίπτυχη, υπαρξιακή και υπαρκτική. Η υπαρξιακή κραυγή εκφράζει την αγωνία του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από το έργο του. Διερωτάται ο συγγραφέας: από πού ερχόμαστε, ποιοι είμαστε, πού πάμε; Η υπαρκτική κραυγή είναι η έκφραση της αγωνίας για την επιβίωση, είναι η έκφραση όπως ακριβώς την υποστασιοποιεί ο φιλόσοφος Κώστας Αξελός μέσα από το έργο του «Αυτό που επέρχεται».

Ο μεγάλος εθνικός ζωγράφος, Νορβηγός, έχει φιλοτεχνήσει ένα ζωγραφικό πίνακα με τίτλο κραυγή. Αυτή η κραυγή εκφράζει την υπαρξιακή και υπαρκτική κραυγή σε όλο τον κόσμο και στην Ελλάδα. Ο ελληνικός πολιτισμός είναι η γραμματεία μας, είναι τα μνημεία μας, η παράδοσή μας, στην οποία εντάσσεται και ο λαϊκός πολιτισμός με όλα τα συνακόλουθα. Με τα ήθη και έθιμα, τα τραγούδια μας, τους χορούς μας ,τη λαϊκή τέχνη, και τα λοιπά. Ο σημερινός ελληνικός πολιτισμός η παράδοση μας σήμερα, διέρχονται μια σοβαρή κρίση. Μια κρίση που οπωσδήποτε εκφράζει την αγωνία μας, την αγωνία όλων μας. Δεν μιλάμε για τίποτε άλλο παρά για τα για τα οικονομικά σήμερα, για τα γλίσχρα οικονομικά μας.

Υπάρχουν άνθρωποι ασφαλώς λόγιοι, συγγραφείς, διανοούμενοι στοχαστές, Έλληνες καλλιτέχνες, που εκφράζουν αυτήν την αγωνία για τον πολιτισμό μας για την παράδοσή μας. Ένας τέτοιος λόγιος, ένας συγγραφέας βάθους, είναι και ο Αμβρόσιος Καρατζάς. Ο Αμβρόσιος Καρατζάς εκφράζει τα μηνύματα του μέσα από τα δυο έργα του που προαναφέρθηκαν «Με το τσιαλούμι του κασμά» και το «Μούτσης ο ‘’πρίγκιπας΄΄ του Βαρικού».

Με το πρώτο έργο δεν εκφράζει μόνο τον πόνο και τα βάσανα της οικογένειάς του, ούτε τον πόνο και τα βάσανα όλων τωνσυγκαιρινών οικογενειών της Αυλώνας, εκφράζει τον πόνο και τα βάσανα όλης της Ελλάδας, ολόκληρου του ελληνικού λαού. Με το βιβλίο, με το πόνημα, «Μούτσης ο ‘’πρίγκιπας΄΄ του Βαρικού», εκφράζει ο Αμβρόσιος Καρατζάς τις χαμένες αξίες λόγω πολλών αιτίων αλλά και της καταλαλιάς που επικρατεί στην κοινωνία.

Δεν θα σας κουράσω, αν θέλαμε να συνοψίσουμε τα μηνύματα των πονημάτων του Αμβρόσιου Καρατζά σε μια ηχώ στη φωνή του, θα λέγαμε. Ο Αμβρόσιος Καρατζάς μας λέει: Φίλες και φίλοι κρατηθείτε καλά, όχι από τη κουπαστή της βάρκας του Μεσολογγίτη ή του Μωραΐτη, ούτε από το βοσκοράβδι των παππούδων μας. Αυτά τα παίρνει ο άνεμος, τα μετεωρίζει τα κλυδωνίζει. Κρατηθείτε καλά από τις ρίζες μας, από το πολιτισμό μας, από την παράδοσή μας. Κρατηθείτε καλά από τα ριζιμιά μας. Έχετε πίστη στα Εμπεδόκλεια ριζώματα, μας λέει με άλλα λόγια Αμβρόσιος Καρατζάς. Έχετε πίστη στο χώμα μας, στον αέρα μας, στο νερό μας, στη φωτιά μας. Το χώμα μας είναι η πατρίδα μας, η γη μας, το νερό μαζί με τα ποτάμια μας οι πηγές μας λίμνες μας, οι θάλασσές μας, ο αέρας μας,είναι οι αύρες μας, οι αιθέρες μας το οξυγόνο μας, η ζωή μας στους κάμπους μας, στα βουνά μας, σε όλη την επικράτεια. Και η φωτιά, είναι η Προμηθεϊκή φλόγα, είναι η φωτιά αγνεία προστασία, φρυκτωρία, σημειολογία. Είναι η φωτιά, όχι πυρκαγιά, αλλά η φωτιά η λαχτάρα για το ανθρώπινο. Μας λέει καταπληκτικά Καρατζάς, πρόσω λοιπόν προς το μη θολούμενον, προς το φαίνον, προς το γαληνόν, προς το αναπαλλοτρίωτον, προς το αναλλοίωτον, προς το ανθρώπινον.

Κυρίες και κύριοι γι΄ αυτό είμαστε σήμερα εδώ για τον ανθρώπινον, για τον άνθρωπο, ο Μένανδρος είπε: πόσο χαριτωμένο πλάσμα είναι ο άνθρωπος, εάν πραγματικά είναι άνθρωπος, «ως χαρίεν άνθρωπος εάν άνθρωπος ή».

Κύριε Αμβρόσιε Καρατζά έχετε τα ευχαριστήρια όλων μας για τα εναύσματα και τα μηνύματα που εκπέμπετε μέσα από το έργο σας, τα χειροκροτήματα ανήκουν σε εσάς.


*Ο Δημήτρης Ρεντίφης είναι φιλόλογος, συγγραφέας και λέκτορας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Είχε υπηρετήσει ως εκπαιδευτικός και σχολικός σύμβουλος στην Τριφυλία και τη Μεσσηνία και επί πολλά χρόνια δημοσιεύονται άρθρα και εργασίες του στη «ΦΩΝΗ». Το παραπάνω κείμενο αποτελεί χαιρετισμό στην εκδήλωση παρουσίασης των βιβλίων του Αμβροσίου Καρατζά, στην Ηλιούπολη 26-11-2017. Για τα βιβλία «Με το τσιαλούμι του κασμά» και «Μούτσης ο “πρίγκιπας” του Βαρικού» έχει δημοσιευτεί στη «Φ» κριτική παρουσίαση, που υπάρχει και στη Β΄ Έκδοση του βιβλίου «Μούτσης ο “πρίγκιπας” του Βαρικού».

Leave a Reply