ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΤΑ «ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ»: ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΜΕΣΣΗΝΙΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

0

ΤΗΝ 1η ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1944 ο Βρετανός στρατιωτικός διοικητής, αντιστράτηγος Ρόναλντ Σκόμπυ, διέταξε την αποστράτευση όσων μετείχαν στην ελληνική Αντίσταση. Όμως η Ελληνική Ορεινή Ταξιαρχία (ΕΟΤ) του Ρίμινι και ο Ιερός Λόχος που είχαν συγκροτηθεί από Άγγλους, δεν θα αφοπλίζονταν! Η απόφαση αυτή υιοθετήθηκε από την Κυβέρνηση Παπανδρέου, αλλά τέσσερις υπουργοί της (Σβώλος, Τσιριμώκος, Ασκούτσης και Αγγελόπουλος), οι οποίοι άνηκαν στο ΕΑΜ, αρνήθηκαν να την υπογράψουν. Οι υπουργοί του ΕΑΜ πρότειναν ταυτόχρονο αφοπλισμό όλων των αντάρτικων σωμάτων και των στρατιωτικών σχηματισμών της Μέσης Ανατολής, όμως η πρότασή τους απορρίφθηκε. Την επομένη, οι δυο εκπρόσωποι του ΚΚΕ στην Κυβέρνηση (Ζεύγος και Πορφυρογένης) παραιτήθηκαν από αυτήν, ενώ το ΕΑΜ αποφάσισε την οργάνωση συγκέντρωσης διαμαρτυρίας για τις 3 Δεκέμβρη και γενική απεργία για τις 4 Δεκέμβρη. Ο Παπανδρέου έδωσε αρχικά την άδεια αλλά λίγο αργότερα ανακάλεσε…

1

Φώτο 1: Νεκροί διαδηλωτές

 

Στις 3 Δεκέμβρη 1944 ένα πλήθος κόσμου (πάνω από 60.000) συγκεντρώθηκε στο Εργατικό Κέντρο Αθηνών, στην περιοχή της Ομόνοιας, και κατευθύνθηκε στην πλατεία Συντάγματος. Κατά τη διάρκεια του συλλαλητηρίου , με την έγκριση του αρχηγού της αστυνομίας Άγγελου Έβερτ, αστυνομικοί και ακροβολιστές σε κτήρια της οδού Σταδίου άνοιξαν πυρ «στο ψαχνό» εναντίον των διαδηλωτών, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν άμεσα 21 άτομα και άλλα 140 να τραυματιστούν σοβαρά! (Βλπ. φώτο 1).Στο μεταξύ στο Φάληρο έχουν φτάσει οι πρώτοι 6.000 Άγγλοι στρατιώτες.Την επόμενη ημέρα η κηδεία των θυμάτων εξελίχθηκε σε πορεία διαμαρτυρίας. Μετά τη νεκρώσιμη ακολουθία στη Μητρόπολη Αθηνών, οι διαδηλωτές κατευθύνθηκαν στο Σύνταγμα.Το πρώτο μεγάλο πανό έγραφε: “Όταν ο λαός βρίσκεται υπό τον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα»! Και ακολουθεί νέο χτύπημα από το ξενοδοχείο «Μητρόπολις» (κέντρο του ΕΔΕΣ) και τη Γενική Ασφάλεια. 40 νεκροί και 70 τραυματίες!

2

Φώτο 2: Αφίσες διαμαρτυρίας κατά του Σκόμπυ και των Βρετανών που χτυπούν αδίκως το λαό.

Την ίδια ημέρα, 4 Δεκέμβρη 1944, άρχισαν και οι ένοπλες συγκρούσεις στην Αττική. Η συνολική δύναμη των ελληνικών κυβερνητικών τμημάτων ήταν γύρω στους 10.000 άνδρες και η βρετανική διοίκηση διέθετε αρχικά στο Κέντρο το 4ο και 6ο Τάγματα της 2ης Ταξιαρχίας Αλεξιπτωτιστών και την 64η Πυροβολαρχία Ελαφρού πυροβολικού, συνολικά πάνω από 4.500 άνδρες. Επίσης διέθεταν 18 άρματα μάχης Sherman και 23 τεθωρακισμένα οχήματα. Πάνωαπό 15.000 άνδρες υπολογίζονται οι ένοπλες δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Κατά τις πρώτες ημέρες οι συγκρούσεις περιορίστηκαν στο Θησείο, όπου ο ΕΛΑΣ πρώτα κινήθηκε εναντίον των «Χιτών» του Γεωργίου Γρίβα και έπειτα πολιορκούσε τους στρατώνες του συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη (εκεί που βρίσκεται σήμερα το μουσείο Ακρόπολης), στην Καισαριανή, αλλά και στο λιμάνι του Πειραιά, όπου οι Βρετανοί προσπαθούσαν να κρατήσουν ανοικτές τις διόδους ανεφοδιασμού. Η πόλη χωρίστηκε σε στρατόπεδα…

Η «Μάχη της Αθήνας» κράτησε 33 συγκλονιστικές ημέρες! Τις πρώτες δυο εβδομάδες οι ΕΛΑΣίτες είχαν την πρωτοβουλία των κινήσεων και έφεραν στα πρόθυρα της απόγνωσης την ελληνοβρετανική ηγεσία, ενώ τις επόμενες ημέρες η πρωτοβουλία περιήλθε σταδιακά στις πανίσχυρες Βρετανικές καιτις κυβερνητικές δυνάμεις.

ΜΕΣΣΗΝΙΟΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΣ

Πολλοί καταγόμενοι από την Μεσσηνία, κυρίως κάτοικοι του Κέντρου, συνοικιών όπως Κολωνός, Σεπόλια, της δυτικής Αθήνας, του Περιστερίου κ.α., συμμετείχαν στις ένοπλες συγκρούσεις του Δεκέμβρη.Στη μνήμη όσων έζησαν τα γεγονότα έχουν μείνει δυο μεγάλες φυσιογνωμίες από την Επαρχία Πυλίας της Μεσσηνίας. Πρόκειται για τον Σπύρο Τσικλητήρα και τον Σπύρο Κωτσάκη.

ΣΠΥΡΟΣ ΤΣΙΚΛΗΤΗΡΑΣ

Εκ των μεγάλων πρωταγωνιστών στα “Δεκεμβριανά”, από την Πύλο Μεσσηνίας, γεννημένος το 1897.
Το 1920 τελείωσε τη Σχολή Ευελπίδων και ονομάστηκε Ανθυπολοχαγός Πυροβολικού. Το 1932 αποστρατεύτηκε, με δική του αίτηση, με το βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Στον πόλεμο της Αλβανίας πήρε μέρος στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Στις αρχές της Γερμανικής Κατοχής προσχώρησε στο ΕΑΜ και το καλοκαίρι του 1943 εντάχθηκε στο μόνιμο ΕΛΑΣ, στο 9ο Σύνταγμα. Στο βουνό τον ακολούθησαν και τα μέλη της οικογένειάς του, η σύζυγος και τα τρία ανήλικα παιδιά του. Στα τέλη του 1943, ανέλαβε στρατιωτικός διοικητής του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ(Λακωνίας) με Καπετάνιο τον Χριστόφορο Κώνστα. Έπειτα στα Δεκεμβριανά ήταν στρατιωτικός διοικητής του 6ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Τέλος, στην απαρχή της δημιουργίας του ΔΣΕ, ανέλαβε στρατιωτικός διοικητής της 8ης Ταξιαρχίας της 3ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ (Πελοποννήσου).
Το Δεκέμβρη του 1944, στη “Μάχη της Αθήνας”, ο Τσικλητήρας διεύθυνε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ, μόνιμου και εφεδρικού, στο μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Αθήνας. Στη διάρκεια της σκληρής αυτής μάχης βρισκόταν πάντα στο κρίσιμο σημείο του μετώπου, ντυμένος άλλοτε με στρατιωτικά και άλλοτε με πολιτικά και τραγιάσκα. Ακούραστος, προσεκτικός σ’ όλες τις στρατιωτικές του δραστηριότητες, διορατικός, δραστήριος, αποφασιστικός, με το σπινθηροβόλο βλέμμα του, το άσβεστο χαμόγελό του και το χαρακτηριστικό χιούμορ του, ενέπνεε σ’ όλους τη σιγουριά για την πραγματοποίηση των αποστολών που τους ανέθετε. Γι’ αυτό και είχε καταξιωθεί ως λαϊκός στρατιωτικός ηγέτης και δικαιολογημένα ακουγόταν τ’ όνομά του σ’ όλο το δυτικό τομέα του μετώπου, από το Περιστέρι και το Μπαρουτάδικο (Αιγάλεω) έως τα Σφαγεία και την Κοκκινιά… Την εποχή του «μονόπλευρου εμφυλίου» που ακολούθησε, ο τίμιος αυτός Έλληνας ανώτερος αξιωματικός, χτυπήθηκε, βασανίστηκε από Χίτες και Ταγματασφαλίτες και ρίχτηκε ετοιμοθάνατος σ’ένα χαντάκι! Όμως κατάφερε να επιβιώσει. Μερικά χρόνια αργότερα, λίγο πριν πεθάνει, δήλωσε : “Το καλύτερο και το πιο τιμητικό παράσημο καταξίωσης της πολιτικής και στρατιωτικής μου σταδιοδρομίας είναι η μεταλλική μικρή ράβδος, με την οποία οι γιατροί μου συνέδεσαν το κόκκαλο αυτού του χεριού μου, που το είχαν σπάσει σε δυο μεριές οι Ταγματασφαλίτες. …Είμαι περήφανος που πολέμησα τους κατακτητές από τις γραμμές του ΕΛΑΣ, δίπλα στους Κομμουνιστές…”!(Από το βιβλίο του Αρίστου Καμαρινού “Ο Εμφύλιος πόλεμος στην Πελοπόννησο”, εκδ. “Σύγχρονη Εποχή”).

3

Φώτο 3: Ο Συν/ρχης Σπύρος Τσικλητήρας, Διοικητής 6ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ

ΣΠΥΡΟΣ ΚΩΤΣΑΚΗΣ (“Καπετάν Νέστορας”)

Γεννήθηκε το 1914 στο χωριό Λογγά της Ανατολικής Πυλίας. Ο πατέρας του Αναστάσιος ήταν ιατρός και η μητέρα του ήταν το γένος Αργυράκη από την Κορώνη. Μεγαλώνοντας σε μια εποχή και σε μια περιοχή έντονης εκμετάλλευσης των ανθρώπων της υπαίθρου, τάχθηκε από τα μαθητικά του χρόνια υπέρ των δίκαιων αγροτικών και εργατικών διεκδικήσεων. (Εποχή του “Σταφιδικού Κινήματος”). Μετά την ισχύ του “Ιδιώνυμου” του Βενιζέλου (1929) και τις έντονες διώξεις και εκτοπίσεις των αγωνιστών της Ανατολικής Πυλίας το 1930-31, η οικογένεια Κωτσάκη μετακόμισε μόνιμα στην Αθήνα.
Ο Σπύρος ξεκίνησε να σπουδάζει Οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ και έγινε μέλος της ΚΟΑ (Κομματική Οργάνωση Αθήνας) του ΚΚΕ, μαζί με τον συμφοιτητή του Βασίλη Μπαρτζιώτα, μετέπειτα Γραμματέα της Οργάνωσης. Για τη δράση του συνελήφθη από τη δικτατορία Μεταξά και οδηγήθηκε στην Ακροναυπλία και έπειτα ως φυματικός στο σανατόριο Ασβεστοχωρίου Θεσσαλονίκης. Από εκεί δραπέτευσε (ανάμεσα στους 12) στις 8 Απριλίου του 1941, παρέα με τον Σωτήρη Κανελλόπουλο από το Χαλαζώνι Τριφυλίας.
Συνέβαλε επίσης στην απόδραση των 56 αγωνιστών από τη “Σωτηρία”, τη νύχτα της 6ης προς 7η Απριλίου του 1943, όταν ο ίδιος εισέβαλε στο νοσοκομείο ντυμένος γιατρός! Η επιχείρηση ήταν σχεδιασμένη από τον πολιτικό υπεύθυνο της ΚΕ του ΕΛΑΣ, Πολύδωρα Δανιηλίδη -πρώην πολιτευτή του ΚΚΕ στην Μεσσηνία τη δεκαετία του 1920-, και του Γραμματέα τότε της ΚΟΑ, Κώστα Χατζημάλη. Ανάμεσα σε αυτούς που δραπέτευσαν, ήταν ο αγωνιστής των “σταφιδικών”, Ν. Κουμουτσάκης από τη Μεθώνη-Πυλίας καθώς και ο μετέπειτα Πολιτικός Επίτροπος του ΔΣΕ, Βαγγέλης Ρογκάκος. (Άρθρο Μ.Ιωαννίδη, εφημ. “Αυγή” 6-4-2014)

Το Δεκέμβρη του 1944 ο Σπύρος Κωτσάκης όντας Καπετάνιος του Ά ΣΣ του ΕΛΑΣ (Καπετάν “Νέστορας”), ήταν εκ των μεγάλων πρωταγωνιστών στα γεγονότα. Στις 6 Δεκέμβρη υπογράφει μαζί με τον Συν/ρχη Ι. Πυριόχο την Ημερίσια Διαταγή της Διοίκησης (βλπ. φώτο 4) με την οποία διασαφηνίζεται ότι εφόσον τα αγγλικά στρατεύματα δεν τήρησαν την απαραίτητη ουδετερότητα σύμφωνα με τις οδηγίες της Τεχεράνης και της Καζέρτας και αναμίχθηκαν στο πλευρό της Αντίδρασης και άνοιξαν πυρ κατά του λαού, ο ΕΛΑΣ είναι υποχρεωμένος να αμυνθεί και να υπερασπίσει τις ελευθερίες και τη ζωή των πολιτών. Θα παλέψει μέχρι τέλους και θα εξασφαλίσει τη νίκη στον Ελληνικό Λαό, θα θάψει το φασισμό για Ελλάδα ελεύθερη – ανεξάρτητη- λαοκρατούμενη!

4

Φώτο 4: Η ημερήσια διαταγή της 6ης Δεκέμβρη του Ά ΣΣ, υπογεγραμμένη από τον Συν/ρχη Πυριόχο και τον Καπετάν Νέστορα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Leave a Reply