ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΤΑ «ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ»: ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΜΕΣΣΗΝΙΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Μέρος 2ον

0

ΜΕΡΟΣ 2ον — Διαβάστε εδώ το πρώτο μέρος

 Ο Σπ. Κωτσάκης ήταν αυτός που είχε εκ μέρους του Ά ΣΣ, την διεύθυνση της δεύτερης και επιτυχημένης επιχείρησης κατάληψης της Σχολής Ευελπίδων που ολοκληρώθηκε στις 11 Δεκέμβρη, μετά από πολυήμερη σκληρή μάχη όταν οι Ευέλπιδες υποχρεώθηκαν να εκκενώσουν τη σχολή και να τους περισυλλέξουν αγγλικά τεθωρακισμένα, χωρίς κανένας να πιαστεί αιχμάλωτος.(Βιβλίο Αντ/γου Γεωργίου Π. Μπερδεκλή- 2007). Επίσης στις 21 Δεκέμβρη ο Σπ. Κωτσάκης είναι αυτός που δίνει αμέσως εντολή στον ΕΛΑΣίτη λοχαγό και διαμερισματάρχη Ν. Ανδρικίδη, για την σύλληψη των υπευθύνων της δολοφονίας* της πρωταγωνίστριας του Εθνικού Θεάτρου Ελένη Παπαδάκη, και συνελήφθη ο πολιτοφύλακας Ορέστης και δύο συνεργάτες του που παραδέχθηκαν ότι ενήργησαν κατ’ εντολή των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών!).
Όλες τις βιωματικές εμπειρίες του από την “Μάχη της Αθήνας”, ο Σπύρος Κωτσάκης τις κατέγραψε στο πολύτιμο βιβλίο του “ΔΕΚΈΜΒΡΗΣ του 1944 στην Αθήνα”!Έζησε στη Νέα Σμύρνη και πέθανε στις 31 Ιουλίου του 2005, πιστός στο κόμμα του,το ΚΚΕ.

6

Φώτο 5: Ο Σπύρος Κωτσάκης- Καπετάνιος του Ά ΣΣ του ΕΛΑΣ

*Πέραν της δολοφονίας της Ελ. Παπαδάκη που αποδείχθηκε προβοκάτσια, πολλοί μελετητές μιλούν για έναν παράλληλο πόλεμο προπαγάνδας, όπου η μια πλευρά κατηγορούσε την άλλη για ακρότητες και βαρβαρότητες. Στο βιβλίο “Το Ελληνικό Κατύν”, εκδ. “Ο ΡΗΓΑΣ”-2007, γίνεται αναφορά σε ειδικά συνεργεία που οργανώθηκαν από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες για να βγάζουν από πτώματα τα μάτια, να κόβουν τα μέλη και να τα εκθέτουν ανίερα ακρωτηριασμένα, ώστε να διαπιστώνεται η “βαρβαρότητα” ΕΛΑΣιτών.

66

 Φώτο 6: Επιθεώρηση Στρατηγού Μάντακα της 1ης Ταξιαρχίας του Ά ΣΣ στην Καισαριανή. Από αριστερά προς τα δεξιά: Στ. Δεληβοριάς, Ι. Πυριόχος, Κ. Ζεύγου, Γ. Μάντακας, Στ. Παπαδάκης –πίσω-, Σπ. Κωτσάκης (“Νέστορας”)-δίπλα στον Στρατηγό Μάντακα-, Ά. Φουρναράκης, Χ. Παναγόπουλος, Γ. Σπανός. (Αρχείο ΚΚΕ)

 

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΕΙΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Στις 16 Δεκέμβρη ολοκληρώθηκε η άφιξη όλων των ετοιμοπόλεμων δυνάμεων της 4ης Βρετανικής Μεραρχίας. Με τους περίφημους Γκούρκας της 5ης Ινδικής Μεραρχίας και τους Βρετανούς αλεξιπτωτιστές(τμήματα των οποίων μόλις δύο μήνες πριν είχαν συμμετάσχει στη μάχη του Άρνεμ), η συντριπτική υπεροχή των Βρετανών σε αριθμό ανδρών (στα τέλη του Δεκέμβρη θα φτάσουν σε αριθμό τις 80.000), σε σύγχρονο οπλισμό και σε στρατιωτική πείρα, ήταν αδιαμφισβήτητη! Την ίδια ημέρα διατέθηκαν στη Στρατιωτική Διοίκηση Αθηνών και 16 άρματα Sherman. Στις 17 Δεκέμβρη εμβολίζεται το βασικό “οχυρό” του ΕΛΑΣ στο “ΦΙΞ”. Παράλληλα το αγγλικό αρχηγείο στην Αθήνα προς αντιπερισπασμό των πολεμικών συγκρούσεων που λάβαιναν χώρα στις περιοχές της Αθήνας και του Πειραιά, ετοίμαζε τη δημιουργία δεύτερου μετώπου στην Ήπειρο, όπου ήταν ο σύμμαχός του, ό ΕΔΕΣ του Ζέρβα, που αριθμούσε 12.000 αντάρτες παρατακτική δύναμη, άρτια εξοπλισμένη με βαρύ και ελαφρύ οπλισμό και πυρομαχικά…
Το 9ο Σύνταγμα Καλαμάτας κλήθηκε λοιπόν αργά για βοήθεια, όταν ο συσχετισμός των δυνάμεων μεταβαλλόταν ραγδαία σε βάρος του ΕΛΑΣ. Μια σημαντική τοπική επιτυχία αποτέλεσε βέβαια η επίθεση της 2ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ στα ξενοδοχεία «Σέσιλ» και «Πεντελικόν» στην Κηφισιά και η σύλληψη του Βρετανού διοικητή, 50 αξιωματικών και 500 σμηνιτών! Πράγμα που έδειχνε ότι η κάμψη των πεισμόνων ανταρτών θα αργούσε.

 Η ΑΦΙΞΗ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ 9ου ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Μόλις την Παρασκευή στις 22 Δεκέμβρη το 9ο Σύνταγμα (Β’ και Γ’ Τάγμα) φτάνει στην Ελευσίνα (μειωμένο κατά ένα Τάγμα)! Κατά συνέπεια η συνεισφορά του στη “Μάχη της Αθήνας” είναι μικρή, όμως διόλου ευκαταφρόνητη. Διοικητής του 9ου Συντάγματος ήταν ο Αντ/ρχης Ηλίας Κλάπας από το Χαρακοπιό Πυλίας και Καπετάνιος ο Ναπολέοντας Παπαγιαννόπουλος. Το Β’ Τάγμα είχε διοικητή τον Τάσο Αναστασόπουλο και καπετάνιο τον Αρίστο Καμαρινό και το Γ’ Τάγμα είχε διοικητή τον υπολοχαγό Κ. Παναγόπουλο και καπετάνιο τον Δ. Πυρπιρή.
Σύμφωνα με το έγκριτο βιβλίο του Σπύρου Κωτσάκη, εκείνη την ημέρα της άφιξης του 9ου Συντάγματος στην Ελευσίνα, η 1η Ταξιαρχία δεχόταν σφοδρές επιθέσεις και η θέση της ήταν δύσκολη. Στην Ελευσίνα αποφασίστηκε να πάει δύναμη της 8ης Ταξιαρχίας για ν’ αντιμετωπίσει ενδεχόμενη βρετανική απόβαση και το 9ο Σύνταγμα να έρθει στην περιοχή Περιστέρι – Μπαρουτάδικο. (Επρόκειτο για τη διαταγή ΑΠ 247). Δύσκολο όμως ήταν για τους αντάρτες του βουνού να προφυλαχθούν και να πολεμήσουν στα “ντουβάρια”! Έπρεπε για πρώτη φορά να πολεμήσουν σε κατοικημένο μέρος το οποίο οι περισσότεροι δεν γνώριζαν και οι οδομαχία ήταν για αυτούς ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση. Πολλούς από τους αντάρτες του βουνού που είχαν βρεθεί από νωρίς στην Αθήνα (από Καρπενήσι, Άμφισσα, Δομοκό κλπ), τους θέριζαν αρχικά οι Άγγλοι σαν τα στάχυα!
Σύμφωνα με μαρτυρίες του αντάρτη Χρήστου Ν. Αντωνακάκη που πολέμησε στον 6ο Λόχο του λοχαγού Θανάση Καρδάση (βλπ Φώτο), στην πορεία του 9ου Συντάγματος προς την πόλη, “…έβλεπαν τη νύχτα τ’ αεροπλάνα των Άγγλων να πολλαπλασιάζονται στον Αττικό ουρανό και να ρίχνουν μεγάλες φωτοβολίδες για να επισημαίνουν τις θέσεις των ανταρτών. Οι επιθέσεις ήταν σφοδρές. Οι αντάρτες συναντούσαν παντού εγγλέζικα άρματα μάχης, τα οποία προσπαθούσαν ν’ αποτινάξουν με νάρκες και με αντιαρματικές χειροβομβίδες, στήνοντας καθημερινώς οδοφράγματα. Στην διασταύρωση της οδού Πειραιώς και Ιεράς οδού οι αντάρτες σαμποτέρ του 6ου Λόχου Β’ Τάγματος, ανατίναξαν δύο άρματα μάχης μπροστά από τα οδοφράγματα. Μάχες έγιναν στις φυλακές Χατζηκώστα και στην περιοχή της πλατείας Κουμουνδούρου, τις νυχτερινές πάντα ώρες..”.
Σύμφωνα με το βιβλίο του Βασ. Μπαρτζιώτα (“Φάνη”): “…η υποχώρηση των ΕΛΑΣιτών από την Καλλιθέα και η κατάληψή της από τους Άγγλους, δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους για όλη την παράταξη του ΕΛΑΣ. Ήταν ολοφάνερο ότι οι Άγγλοι θα προχωρούσαν, μέσω της οδού Πειραιώς, στο Μεταξουργείο και το Βοτανικό και θα επιχειρούσαν μεγάλο κυκλωτικό ελιγμό προς το στενό του Δαφνίου για να εγκλωβίσουν όλον τον ΕΛΑΣ που πολεμούσε στο Κέντρο της Αθήνας… Αντιμετωπίστηκε η κατάσταση με κινητοποίηση όλων των δυνάμεων. Ο λαός των συνοικιών Μεταξουργείου, Ακαδημίας Πλάτωνος, Κολωνού, Βοτανικού κτλ, κινητοποιήθηκε και σχημάτισε μια τεράστια φάλαγγα δουλευτών με λοστούς και σκαπάνες, φτιάχνοντας ορύγματα, αντιαρματικές τάφρους, πολυβολεία, οδοφράγματα, κατά μήκος της οδού Πειραιώς από το Μεταξουργείο μέχρι το Βοτανικό (Βλπφώτο 10). Παράλληλα αφοπλίστηκαν διάφοροι αντάρτες της επαρχίας που δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις συνθήκες της πόλης και εξοπλίστηκε ένα καινούργιο εργατικό Μικτό Σύνταγμα που πήρε θέσεις μάχης…”!
Τα τμήματα του Β’ Τάγματος 9ου Συντάγματος ήταν εγκατεστημένα στην Ακαδημία Πλάτωνος στον Κολωνό και από εκεί εξορμούσαν κατά των Άγγλων. Σκληρές μάχες σημειώθηκαν και στην οδό Ιώνος στην Ομόνοια, στο θέατρο Κοτοπούλη και στην πλατεία Κουμουνδούρου.
Στις 27 Δεκέμβρη, ημέρα Τετάρτη (μετά τη μη υλοποίηση της ανατίναξης της “Μεγάλης Βρετανίας” και τη λήξη των άκαρπων διαπραγματεύσεων μεταξύ Τσόρτσιλ και Ήντεν που είχαν καταφτάσει εσπευσμένα στην Αθήνα και των εκπροσώπων του ΕΛΑΣ), σύμφωνα με τον Σπύρο Κωτσάκη το 9ο Σύνταγμα Καλαμάτας είχε πλέον προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του αγώνα: “Τώρα μπήκε στη μάχη και το 9ο Σύνταγμα. Μπορούμε λοιπόν ν’ αποσύρουμε στη Φιλαδέλφεια για απαραίτητη ανάπαυση και ανασυγκρότηση το 7ο Σύνταγμα από το 7ο Συγκρότημα (Γηροκομείο – Αμπελόκηποι), και την 8η Ταξιαρχία στα Άνω Λιόσια – Καματερό ενισχύουμε με το 9ο Σύνταγμα και τα 4 αντιαρματικά πυροβόλα της 8ης Ταξιαρχίας, παίρνοντας θέση στην περιοχή Ακαδημία Πλάτωνος-Κολοκυνθού-Κολωνός, και οργανώνουμε επιχείρηση διείσδυσης στην εχθρική διάταξη και εγκατάσταση δικής μας εστίας στα Άνω Πετράλωνα-Κεραμικό. Ο Θάνος Αθηνέλλας θα παρακολουθήσει από το ΣΣ την εκτέλεση της επιχείρησης από το Μικτό Απόσπασμα. Για την ενίσχυση αυτής της επιχείρησης όλες οι δυνάμεις σ’ όλα τα μέτωπα -μαζί και η 2η Μεραρχία- θα ενεργήσουν αντιπερισπασματικές επιθέσεις και επιδρομές…”!
Σύμφωνα πάλι με τη μαρτυρία του αντάρτη Χρήστου Αντωνακάκη “οι Εγγλέζοι αφού πληροφορήθηκαν τις θέσεις των ανταρτών στην περιοχή του Κολωνού, αμέσως επιτέθηκαν με πολλά άρματα μάχης και άρχισε μια μάχη πολύ σκληρή που τελείωσε μετά από μία ημέρα με απώλειες και νεκρούς και τραυματίες εκατέρωθεν”! (* Σε εκείνη τη μάχη πολέμησαν και εξιστορούσαν αντάρτες από το χωριό μου Χανδρινού Πυλίας, οι : ΚώσταςΔαρσακλής (“Κολέγας”), ΛιαςΚαραχάλιος(“Τραγαλολιάς”), Γιαννούλης Λύρας, Γιάννης Καλύβας, Λιας Ράλλης κ.α., ενώ τραυματίστηκε σοβαρά από σφαίρα που του διαπέρασε την κάτω γνάθο ο Νίκος Τζιάκας. “Χίλια χωριά στη δίνη του Χρόνου, σελ.340).
Στη συνέχεια δόθηκε διαταγή για σταδιακή υποχώρηση του 9ου Συντάγματος Καλαμάτας με προσπάθεια διατήρησης ανοικτών των δυτικών δρομολόγιων διαφυγής του ΕΛΑΣ. Εκείνη την περίοδο θα άρχιζαν οι πολύ ισχυρές βρετανικές επιθέσεις ταυτόχρονα προς το βόρειο τμήμα της πόλης καθώς και στις δυτικές συνοικίες.
Σύμφωνα με τον Χρήστο Αντωνακάκη, ο 6ος λόχος του λοχαγού Καρδάση του Β’ Τάγματος, οχυρώθηκε στον ποταμό Κηφισό στη γέφυρα του Αιγάλεω στον Αϊ Γιώργη, δίπλα στα προσφυγικά σπίτια. Εκεί δίνοντας μάχη κατά των αγγλικών αρμάτων μάχης, καθήλωσε τους Άγγλους που όταν τους εντόπισαν έβαζαν συνεχώς πυρά δια των πυροβόλων τους κατά των θέσεων των ανταρτών. Η σύγκρουση αυτή είχε σαν αποτέλεσμα να καθυστερήσει 2 περίπου ώρες η προέλαση των αγγλικών αρμάτων. Μετά ο λόχος αποσύρθηκε προς το Χαϊδάρι, όπου τη νύχτα το σφυροκόπησε ο αγγλικός στόλος από τον Πειραιά. Ο Λόχος αναγκάστηκε σε οπισθοχώρηση προς Ελευσίνα και στη συνέχεια έφυγε για το Μοριά και εγκαταστάθηκε για λίγο στους Μύλους. Τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου του 1945 επέστρεψε στη Μεσσηνία και εγκαταστάθηκε στον Μελιγαλά, μέχρι τη συμφωνία της Βάρκιζας, στις 12 Φεβρουαρίου του 1945, όπου τελικά ο ΕΛΑΣ παρέδωσε τον οπλισμό του κατόπιν εντολής του Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, στη Μεσσήνη

7
Φώτο 7: Ο Καλαματιανός λοχαγός Θανάσης Καρδάσης, του 6ου λόχου, ΄Β Τάγματος του 9ου Συντάγματος. Μετέπειτα Γενικός Επιτελάρχης του Δημοκρατικού Στρατού σε Γράμμο και Βίτσι

8

Φώτο 8: Νεαροί μαχητές του εφεδρικού ΕΛΑΣ (φωτ. DimitriKessel)

9

Φώτο 9: Βρετανοί Αλεξιπτωτιστές, υπό την κάλυψη άρματος, επιχειρούν στην Κεντρική Αγορά της Αθήνας

10

Φώτο 10: Κατασκευή οδοφράγματος με πέτρες από πεσμένα κτήρια, από κατοίκους συνοικίας της δυτικής Αθήνας

11

Φώτο 11: Προσφυγικές κατοικίες, χτυπημένες από βόμβες πυροβολικού και ρουκέτες

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Leave a Reply