ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΤΑ «ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ»: ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΜΕΣΣΗΝΙΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ | Μέρος 3ον

0

Μέρος 3ον

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ “ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΩΝ”

Στις 31 Δεκέμβρη,με τη βοήθεια και των ανελέητων βομβαρδισμών της RAF, η «κόκκινη συνοικία», η Καισαριανή, μετά από ηρωική τριήμερη αντίσταση, είχε πια πέσει και μαζί της όλες οι ανατολικές συνοικίες (Βύρωνας, Παγκράτι, Υμηττός). 300 άμαχοι τουλάχιστον σκοτώθηκαν και άλλοι τόσοι μαχητές και μαχήτριες του ΕΛΑΣ από τους βομβαρδισμούς. Ακολούθησε η επίθεση στο Βόρειο τμήμα της Αθήνας. Οι Βρετανικές και Κυβερνητικές δυνάμεις εφάρμοσαν ενέργεια σε δύο κατευθύνσεις, από Γουδί και Ρούφ, με τη μορφή λαβίδας τα άκρα της οποίας συγκλίνουν προς τις βόρειες εξόδους της Αθήνας. Σκοπός η εκκαθάριση των περιοχών δυτικά του Λυκαβηττού. Το βράδυ της 2ας Ιανουαρίου τμήματα της 28ης Ταξιαρχίας Πεζικού κινήθηκαν στη γενική κατεύθυνση Γουδί- Γκύζι-Τουρκοβούνια και Ψυχικό-Φιλοθέη-Καλογρέζα. Οι μάχες που διεξήχθησαν ήταν ιδιαίτερα σκληρές, με τους κομμουνιστές να αμύνονται με πείσμα και αποφασιστικότητα, έχοντας μετατρέψει σε φρούρια πολλές πολυκατοικίες. Ενώπιον του κινδύνου να κυκλωθούν, το Ά ΣΣ του ΕΛΑΣ διέταξε πριν το ξημέρωμα της 4ης Γενάρη, αντεπιθέσεων για την ανακατάληψη απολεσθεισών θέσεων και την απαγόρευση της περαιτέρω προέλασης των αντίπαλων δυνάμεων. Χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα. Από τα ξημερώματα της 4ης Ιανουαρίου, τμήματα της 2ης Ταξιαρχίας Αλεξιπτωτιστών, μαζί με τρία Τάγματα Εθνοφυλακής, ξεκίνησαν την εκκαθάριση των περιοχών Μεταξουργείου- Βάθης, με σκοπό την κίνηση προς πλατεία Ομονοίας- πλατεία Αττικής. Οι μάχες που ακολούθησαν ήταν από τις σκληρότερες της περιόδου, και είχαν ως αποτέλεσμα την συντριβή των δυνάμεων του ΕΛΑΣ. Πολλοί τότε κάτοικοι της περιοχής θυμούνται την ορμητική διείσδυση των «κοκκινοσκούφηδων» Βρετανών Αλεξιπτωτιστών, τους ελεύθερους σκοπευτές του ΕΛΑΣ στις σκεπές σπιτιών, τη χρησιμοποίηση αμάχων από τους Βρετανούς ως ασπίδα και τις ανήθικες εν ψυχρώ εκτελέσεις συλληφθέντων ανταρτών. Δεν απέμεναν πλέον δυνατότητες αντίδρασης, τα πυρομαχικά ήταν ελάχιστα και η Κεντρική Επιτροπή του ΕΛΑΣ αποφάσισε την έναρξη της σύμπτυξης κατά το βράδυ της 4ης προς 5η Ιανουαρίου, ακολουθώντας το μόνο ανοικτό δρομολόγιο διαφυγής, προς τη βόρεια έξοδο της Αθήνας για κίνηση προς Στερεά Ελλάδα. Στον Πειραιά παρά την πίεση που δέχθηκε ο ΕΛΑΣ από τις βρετανικές δυνάμεις (που υποστηρίζονταν από τα πυρά ελληνικών και βρετανικών πλοίων και από τα αεροσκάφη της RAF), συμπτύχθηκε υποδειγματικά προς τις περιφερειακές συνοικίες,οι οποίες αποτελούσαν φιλικές γι’ αυτόν περιοχές. Στις 6 Ιανουαρίου 1945 ο Σκόμπυ εξέδωσε έκτακτο ανακοινωθέν: “Αι μάχαι εις τας Αθήνας και τον Πειραιά κατέπαυσον…”!

Στις 11 Ιανουαρίου υπογράφηκε ανακωχή, με την οποία ο ΕΛΑΣ υποχρεωνόταν να αποσυρθεί από την Αττική, μεγάλα τμήματα της Στερεάς, τμήματα της Πελοποννήσου, την Εύβοια, την Θεσσαλονίκη, τη Ζάκυνθο, τα Κύθηρα, τις Κυκλάδες και τις Σποράδες. Ορίστηκε η ανταλλαγή αιχμαλώτων και η απελευθέρωση εκ μέρους του ΕΛΑΣ όλων των αστυνομικών και χωροφυλάκων καθώς και των Βρετανών στρατιωτών. Αδιαμφισβήτητα ο Δεκέμβρης του 1944 ήταν ο μήνας που καθόρισε την μοίρα της μεταπολεμικής Ελλάδας! Η συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) θα αποτελέσει μια ψευδαίσθηση ειρήνευσης. Θα ακολουθήσει ο “μονόπλευρος εμφύλιος” των ακροδεξιών ομάδων κατά των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης και μόλις 13 μήνες αργότερα θα ξεκινούσε ο τριετής “Εμφύλιος πόλεμος”.

ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΣΤΑ «ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ» – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Με το πέρασμα των χρόνων η «Μάχη της Αθήνας» μυθοποιήθηκε και από τις δύο πλευρές. Πολλοί Αριστεροί μιλούσαν για τη “μεγάλη χαμένη ευκαιρία” και ως αιτίες της ήττας ειπώθηκαν διάφορες:1ον) Ότι ο ΕΛΑΣ δεν στράφηκε από τις πρώτες ημέρες εναντίον των Βρετανών αποικιοκρατών αλλά πραγματοποίησε επιθέσεις μόνο σε κυβερνητικά τμήματα.( Ότι “αντί Βρετανών, κυνηγούσεάσκοπαχωροφύλακες”).2ον) Η έλλειψη αντιαρματικών όπλων και γενικότερα βαρέως οπλισμού του ΕΛΑΣ. 3ον) Οι εκδηλώσεις επιθέσεων του ΕΛΑΣ για την κατάληψη στόχων, χωρίς πρώτα να έχουν συγκεντρωθεί επαρκείς δυνάμεις. 4ον) Η έλλειψη πολεμικής πείρας στα περισσότερα μέλη του ΕΛΑΣ Αθηνών. (Επρόκειτο κυρίως για ενθουσιώδεις οπλισμένες ομάδες νεαρών).5ον) Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ των λίγων τμημάτων του ΕΛΑΣ της Επαρχίας που κατέφθασαν, με τις αθηναϊκές μονάδες. 5ον) Ότι δεδομένης της συντριπτικής υπεροχής πυρός, των δεκάδων αρμάτων και αεροσκαφών των Βρετανών, ο ΕΛΑΣ κακώς δεν διοχέτευσε όλα τα μάχιμα τμήματά του στην πρωτεύουσα. Αν και κάτι τέτοιο βέβαια -η κάθοδος εμπειροπόλεμων μονάδων της Μακεδονίας και της Ηπείρου που τότε καταδίωκαν τον Ναπολέοντα Ζέρβα- δεν ήταν ούτε εύκολη (χωρίς μηχανοκίνητα μέσα), ούτε εγγυούνταν την κατάληψη της Πρωτεύουσας.

Όποια κατάληξηομως κι αν είχαν τα γεγονότα, η λαϊκή ένοπλη πάλη του Δεκέμβρη υπήρξε φαινόμενο μοναδικό σ’ όλη την καπιταλιστική Ευρώπη μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στις μάχες των 33 ημερών, αναδείχτηκαν η μαχητικότητα, η μαζική λαϊκή οργάνωση, η συλλογικότητα, η αλληλεγγύη και η πολιτική επαγρύπνηση μαζί με την αυτοθυσία σ’ έναν αγώνα που δόθηκε με πρωταγωνιστές την Εργατική Τάξη και το Κόμμα της. Μια ηρωική πάλη κατά των συνδυασμένων δυνάμεων του βρετανικού ιμπεριαλισμού και της ντόπιας αστικής τάξης που δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει ακόμα και τα Τάγματα Ασφαλείας.

ΜΠΟΡΟΥΣΕ Ο ΕΛΑΣ ΝΑ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΟΝ «ΔΕΚΕΜΒΡΗ»;

Ένα ενδιαφέρον όμως ερώτημα θα ήταν το αν πράγματι ο ΕΛΑΣ μπορούσε να έχει καταλάβει την εξουσία τις ημέρες της απελευθέρωσης της Αθήνας (12 Οκτώβρη 1944) ώστε να μην έρθει ο Δεκέμβρης! Και η απάντηση είναι βεβαίως υποθετική αφού η Ιστορία δεν γράφεται με το “εάν”…
Η Κατάκτηση της Εργατικής Εξουσίας προϋπέθετε όμως σίγουρα το διαχωρισμό των ΕΑΜικών δυνάμεων από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους των “συμμάχων” και της Κυβέρνησης Παπανδρέου, πράγμα που θα όξυνε την Ταξική Πάλη! Προϋπέθετε ακόμα αναδιάταξη των συμμαχιών μέσα στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ σε βάση Επαναστατική και μετατροπή των φύτρων Εξουσίας (Λαϊκός Στρατός, Λαϊκή Δικαιοσύνη) σε όργανα της επαναστατικής δράσης! Επίσης έπρεπε να προετοιμαστούν το Κόμμα και ισχυρές λαϊκές δυνάμεις για την εφαρμογή σχεδίου κατάληψης της Πρωτεύουσας αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανών, το ίδιο και της Θεσσαλονίκης και άλλων βασικών κέντρων της χώρας.Και η αλήθεια είναι ότι το ΚΚΕ ήταν ιδεολογικά- πολιτικά “ανέτοιμο” για να διαμορφώσει τέτοιες εξελίξεις! Η πολιτική της “Εθνικής Ενότητας” που βρισκόταν πίσω και από το στάδιο της Αστικοδημοκρατικής Επανάστασης, ήταν τότε η γενική “ΓΡΑΜΜΉ” του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος που ακολούθησε στην Ελλάδα και το ΚΚΕ. Αυτή υλοποιήθηκε βεβαίως και στις χώρες που αποσπάστηκαν τελικά από το ιμπεριαλιστικό σύστημα (Πολωνία, Βουλγαρία, Ρουμανία κλπ). Με μια όμως μεγάλη διαφορά! Ότι σε αυτές τις χώρες ΥΠΉΡΧΕ η ΆΜΕΣΗ παρουσία του Κόκκινου Στρατού, ενώ ταυτόχρονα ασκούσε γενικότερη επίδραση, ο αποτρεπτικός στους δυτικούς σχεδιασμούς, ρόλος της ΕΣΣΔ! Ακόμα και στη Γιουγκοσλαβία για παράδειγμα, ο Τίτο έφτασε στο Βελιγράδι στις 27 Οκτώβρη 1944, αφού προηγουμένως στις 20 Οκτώβρη, ο Κόκκινος Στρατός είχε απελευθερώσει τη Γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα, μαζί με παρτιζάνικο στρατό… Αντίθετα στην Ελλάδα υπήρχε ο Βρετανικός Στρατός!

Διάφοροι επικριτές του «Δεκέμβρη» και του ΚΚΕ μιλούν για αντιφατική πολιτική γραμμή του Κόμματος επειδή κινούταν ανάμεσα στην πολιτική λύση και τον ένοπλο αγώνα για την κατάκτηση της εξουσίας. Όμως το βαθύτερο αντιφατικό γεγονός ήταν ότι το ΚΚΕ, όντας καθοδηγητής της ένοπλης πάλης, συμμετείχε σε μια Αστική Κυβέρνηση με πολιτικό στόχο την “ομαλή αστικοδημοκρατική εξέλιξη” ως μεταβατική στην πάλη για το Σοσιαλισμό! Τέτοια εξέλιξη όμως ήταν ανεδαφική! Η ανατροπή του συσχετισμού δυνάμεων, όπως είχε δημιουργηθεί προς το τέλος της Κατοχής, προϋπέθετε Ταξική Σύγκρουση, αιματηρή τρομοκρατία εκ μέρους της Αστικής Τάξης (που είναι λογικό ότι “δε θα καθόταν με σταυρωμένα τα χέρια”), ανεξάρτητα πόσο το συνειδητοποιούσε τότε αυτό το ίδιο το ΚΚΕ! Όμως η Ταξική Πάλη έχει τους δικούς της αναπότρεπτους νόμους! Εκ μέρους της Αστικής Τάξης, τους νόμους της ταξικής αυτής πάλης, διατύπωσε ο Γεώργιος Παπανδρέου:
Το συμπέρασμα είναι ότι ο Δεκέμβριος μπορεί να θεωρηθεί “Δώρον του Υψίστου”! Αλλά διά να υπάρξει ο Δεκέμβριος, έπρεπε προηγουμένως να είχωμεν έλθει εις την Ελλάδα. Και τούτο ήτο δυνατόν μόνο με την Συμμετοχή και του ΚΚΕ εις την Κυβέρνησιν, δηλαδή με τον ΛΙΒΑΝΟΝ. Και δια να ευρεθούν εδώ οι Βρετανοί, οι οποίοι ήσαν απαραίτητοι δια τη Νίκην, έπρεπε προηγουμένως να είχεν υπογραφεί το Σύμφωνον της ΚΑΖΕΡΤΑΣ. Και διά να γίνει Στάσις – “Το Δώρον του Υψίστου”- έπρεπε προηγουμένως να επιμείνω εις την άμεσοναποστράτευσιν του ΕΛΑΣ και να θέσω το ΚΚΕ ενώπιον του διλήμματος ή να αποδεχθεί ειρηνικώς τον αφοπλισμόν του ή να επιχειρήσει την Στάσιν, υπό συνθήκας, οι οποίαι οδηγούν εις την συντριβήν του. Αυτή είναι η Ιστορική αλήθεια”!

 untitled-1

Ο Γεώργιος Παπανδρέου με τον Ρόναλντ Σκόμπυ

ΗΛΙΑΣ Ε. ΚΑΡΑΜΠΑΤΣΟΣ

Διαβάστε επίσης:                                            Μέρος 1ον                                                 Μέρος 2ον

 

Πηγές:

-Σπύρου Α. Κωτσάκη: «ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ του 1944 στην Αθήνα»- Σύγχρονη Εποχή

-Βασίλη Γ. Μπαρτζιώτα: «Η Εθνική Αντίσταση στην αδούλωτη Αθήνα»- Σ. Εποχή

-Χρήστου Αντωνακάκη: “Η Εθνική Αντίσταση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ”, Αλφειός

-Αρίστου Καμαρινού: “Ο Εμφύλιος στην Πελοπόννησο”- Σύγχρονη Εποχή

-Ηλ. Καραμπάτσου:«Χίλια χωριά στη δίνη του Χρόνου»-2013

-Νίκου Γιαννόπουλου: “Δεκέμβριος 1944- Η ΑΘΗΝΑ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ”-Καθημερινή

-ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944: ΜΙΑ ΚΡΙΣΙΜΗ ΤΑΞΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ-Ριζοσπάστης 3-12-2017

Leave a Reply