ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Το κτήριο του Δημοτικού Σχολείου Κάτω Αμπελοκήπων έχει τη δική του ιστορία…

0

Συνοπτική αποτύπωση της ιστορικής και αρχιτεκτονικής ταυτότητας του ιστορικού κτηρίου (βάσει του φακέλου που έχει σταλεί στην Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων) εν όψη της αναμενόμενης απόφασης από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, σε σχέση με το χαρακτηρισμό του ή μη ως “Νεωτέρου Μνημείου”.

Εικονικό Μουσείο Πολιτισμού Νότιας Μεσσηνίας

 ΣΤΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1921, βάσει βασιλικού διατάγματος «περί ιδρύσεως, προαγωγής και συγχωνεύσεως δημοτικών σχολείων», υπογράφεται εν μέσω πολέμου από τον Βασιλιά Κωνσταντίνο Α’ στο Κορδελιό της Σμύρνης η ίδρυση κοινού δημοτικού σχολείου στον οικισμό Κάτω Μηνάγια, του τέως Δήμου Μεθώνης, ενώ η απόφαση υπογράφεται και από τον υπουργό Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Θεόδωρο Ζαΐμη και δημοσιοποιείται στην εφημερίδα της κυβερνήσεως στις 19 Ιουλίου 1921.

  • Το 1932 ξεκίνησε η κατασκευή του δημοτικού σχολείου, ύστερα από δωρεά οικοπέδου στα όρια του οικισμού, βάσει υποδείγματος αρχιτεκτονικού σχεδίου αγροτικού μονοτάξιου διδακτηρίου (σχέδιο του 1927) του τότε Υπουργείου Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως. Η κατασκευή του κτηρίου ολοκληρώθηκε το 1934, ύστερα από υπεράνθρωπες προσπάθειες των κατοίκων του οικισμού, ενώ εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 1935, μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού και συγκίνησης, με πρώτη δασκάλα την Όλγα Σαρατσιώτη (1913 -1979)
  • Χρονική περίοδο σχολικής λειτουργίας: 1935 – 1970
  • Αποτέλεσε Αρχηγείο Εθνικής Αντίστασης Νότιας Μεσσηνίας την χρονική περίοδο 1941 – 1944
  • Αποτέλεσε έδρα της επαρχιακής επιτροπής του ΕΑΜ καθώς και έδρα της τοπικής οργάνωσης του ΕΑΜ
  • Αποτέλεσε έδρα του επαρχιακού γραφείου του ΚΚΕ
  • Αποτέλεσε έδρα της «Εθνικής Αλληλεγγύης Πύλιας»
  • Αποτέλεσε έδρα της Επιμελητείας του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ
  • Αποτέλεσε έδρα ενός Λόχου του μόνιμου ΕΛΑΣ του 9ου Συντάγματος καθώς και έδρα του εφεδρικού ΕΛΑΣ
  • Αποτέλεσε την κεντρική εστία οργάνωσης και καθοδήγησης του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Νότιας Μεσσηνίας
  • Αποτέλεσε χώρο συναντήσεων και συμβουλίων των πολυάριθμων στελεχών του ΕΛΑΣ
  • Αποτέλεσε εστία των καταδιωκόμενων αγωνιστών από τους κατακτητές την περίοδο της κατοχής
  • Αποτέλεσε χώρο ανεφοδιασμού των αντιστασιακών οργανώσεων της ευρύτερης περιοχής της Πυλίας
  • Αποτέλεσε το χώρο όπου έγινε η «Παμπύλια Συνδιάσκεψη» της Επαρχιακής Επιτροπής Πυλίας, τον Φεβρουάριο του 1943, με κύριο θέμα την οργάνωση και την διεξαγωγή εκλογών σε όλη την επικράτεια
  • Αποτέλεσε κατάλυμα για το πρώτο ένοπλο τμήμα του ΕΛΑΣ που κατεβαίνει στην Μεσσηνία τον Οκτώβριο του 1943

Αποτέλεσε το χώρο της πρώτης σύσκεψης στελεχών του ΚΚΕ, τον Φεβρουάριο του 1944, με θέμα «Η ανάπτυξη και ο συντονισμός του Εθνικο – Απελευθερωτικού αγώνα». Στη σύσκεψη αυτή, μεταξύ των πολυάριθμων στελεχών, θα συμμετάσχει ο μπαρουτοκαπνισμένος ταγματάρχης των Βαλκανικών Πολέμων, της Μικρασιατικής Εκστρατείας και του Αλβανικού μετώπου, Ηλίας Κλάπας και μετέπειτα Διοικητής του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ και ο Γραμματέας του επαρχιακού συμβουλίου της ΕΠΟΝ Πυλίας Γιάννης Χρονόπουλος ή «Ραφαήλος»

  • Μέσω του αρχηγείου της Εθνικής Αντίστασης και των στελεχών της οργάνωσης, στελέχη με τεχνικές γνώσεις, το 1943, εκμεταλλευόμενοι την ύπαρξη του Μηναγιώτικου ρέματος στην περιοχή, δημιούργησαν μια υδροηλεκτρική εγκατάσταση για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την φόρτιση μπαταρίας μυστικού ραδιοφώνου και με τη χρήση γραφομηχανής (χειριστής της ήταν ο αείμνηστος αγωνιστής και δάσκαλος Γεώργιος Κυριαζόπουλος), συντάσσονταν Δελτία Τύπου κάθε εβδομάδα, με τίτλο «Ο Αγωνιστής», με τα νέα που μεταδίδονταν από το BBC, το Κάιρο και τη Μόσχα και κυκλοφορούσαν με απόλυτη μυστικότητα σε όλους τους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής.
  • Βομβαρδισμός του Δημοτικού Σχολείου, τον Αύγουστο του 1944, από τους Γερμανούς κατακτητές, με ορειβατικά πυροβόλα που βρίσκονται κοντά στον οικισμό Πεταλίδι
  • Δάσκαλός του Δημοτικού Σχολείου από το 1937 έως το 1941 διατέλεσε ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Γέμελος (1908 – 1963) και στη μνήμη των γεροντότερων έχει μείνει ως «το Σχολείο του Γέμελου»
  • Ο Γέμελος φέρνει στο σχολείο και τον μικρό οικισμό μια νέα πνοή πολιτισμού κα δράσης, μέσα από το καινοτόμο και δημιουργικό εκπαιδευτικό και πολιτισμικό του έργο (δημιουργία σχολικής δανειστικής βιβλιοθήκης, μαθήματα φωτογραφίας και χορού, θεατρικές πολιτιστικές εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές εκδρομές σε αρχαιολογικούς χώρους, έκδοση εκθέσεων μαθητών και μοίρασμα τους στα σχολεία της ευρύτερες περιοχής κλπ.)
  • Ο Γέμελος υπήρξε μέλος της επαρχιακής επιτροπής του ΕΑΜ Πυλίας
  • Ο Γέμελος, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, οργανώθηκε στο ΕΑΜ και πήρε μέρους στους αγώνες της Εθνικής Αντίστασης, όπου και διακρίθηκε, ενώ κατά τη διάρκεια του ελληνικού Εμφυλίου εξορίστηκε στη Μακρόνησο (1947- 1948), όπου και άντεξε μια σειρά από απάνθρωπα και φρικτά βασανιστήρια.
  • Ο Γέμελος θα αναδεικνυόταν σε μία από τις θρυλικές μορφές του ΕΑΜ και θα ενέπνεε καλλιτέχνες όπως τον Ρίτσο και τον Φαρσακίδη.
  • Ο Ρίτσος στην ποιητική του συλλογή «Μακρονησιώτικα», που γράφτηκαν στην Μακρόνησο τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1949 όπου ήταν εξόριστος, κάνει αναφορά στον μεγάλο αγωνιστή Γέμελο.
  • Ο καλλιτέχνης και αγωνιστής Φαρσακίδης (με συνολικά 16,5 χρόνια εξορίας) στο Λεύκωμα «Μακρόνησος» (αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την διάρκεια της δικτατορίας το βιβλίο αποσύρθηκε), με εικαστικές μαρτυρίες και κείμενα που κατονόμαζαν επώνυμα τους βασανιστές και τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν στο κολαστήριο της Μακρονήσου, αποτυπώνει σε χαρακτικό τον αγωνιστή Γέμελο σακατεμένο με πατερίτσες στην Μακρόνησο.
  • Ο Γέμελος, το 1957 ως Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Νίκαιας, πρότεινε στον Δήμο Νικαίας τον επίσημο χαρακτηρισμό της 17ης Αυγούστου 1944 -ημερομηνία του ιστορικού Μπλόκου της Κοκκινιάς- ως “ημέρας τοπικής εξάρσεως και εθνικής ανατάσεως” ενώ πρωτοστάτησε στη δημιουργία του “Ηρώου των πεσόντων Νίκαιας” στην πλατεία της Οσίας Ξένης το 1956. Το 1958, στα πλαίσια των πολιτικών διώξεων της κυβέρνησης, παύεται από την θέση του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, ενώ το 1962 θα διατελέσει διευθυντής / εκδότης της τοπικής εφημερίδας της Κοκκινιάς «Λαϊκό Βήμα».  Σήμερα η πρώην οδός Μόργκενταου στη Νίκαια έχει μετονομαστεί προς τιμήν του σε οδό Κώστα Γέμελου.

 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ  ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

  • Αποτελεί τυπικό αρχιτεκτονικό δείγμα αγροτικού μονοτάξιου διδακτηρίου του μεσοπολέμου και βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον.
  • Κατασκευή κτηρίου βάσει αρχιτεκτονικού σχεδίου αγροτικού μονοτάξιου διδακτηρίου του 1927, του τότε Υπουργείου Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως.
  • Η κατασκευή του ανάγεται την διετία 1932-34 από παραδοσιακούς ντόπιους τεχνίτες πετράδες, τους γνωστούς τότε «Τσαφαραίους» της περιοχής, καθώς και με την εθελοντική εργασία των κατοίκων του οικισμού
  • Αποτελείται από φέρουσα εξωτερική περιμετρική λιθοδομή (τοίχος χτισμένος από πέτρα) με κοινούς λίθους και σχιστόπλακες της περιοχής και συνδετικό κονίαμα πάχους 0,60 cm σε όλο το ύψος της.
  • Αποτελείται από μια αίθουσα διδασκαλίας και δύο μικρότερους χώρους, ενώ αναπτύσσεται, στη μεγάλη του πλευρά, στην κατεύθυνση Ανατολή – Δύση με την αίθουσα να «βλέπει» όμοια Βορρά και Νότο και η είσοδος είναι από στη νότια όψη.
  • Έχει μήκος 10, 7 μέτρα και πλάτος 7 μέτρα. Στην κύρια νότια όψη διαθέτει μια σειρά από τέσσερα ανοίγματα παραθύρων, στην δυτική όψη διαθέτει 2 ανοίγματα παραθύρων και στην βόρεια όψη ομοίως διαθέτει δύο ανοίγματα παραθύρων.
  • Το κτήριο καλυπτόταν από τετράριχτη κεκλιμένη ξύλινη στέγη με επικάλυψη από κεραμίδια βυζαντινού τύπου (το μεγαλύτερο τμήμα της στέγης έχει διαβρωθεί από τις εισροές νερών και έχει καταπέσει).
  • Οι εσωτερικοί τοίχοι είναι μικρού πάχους, κατασκευασμένοι από καλαμωτή (τσατμά) επιχρισμένη εκατέρωθεν με ασβεστοκονίαμα.
  • Οι περιμετρικοί τοίχοι φαίνονται επιχρισμένοι με ασβεστοκονίαμα και στις δύο πλευρές τους, όμως σε αρκετές επιφάνειες (κυρίως εξωτερικά) το επίχρισμα έχει καταρρεύσει.
  • Στο σύνολο της επιφάνειας από λιθοδομή δεν φαίνεται κατασκευή οριζόντιων ή κατακόρυφων ζωνών ενίσχυσης (σενάζ).
  • Στο ύψος πρεβαζιών των ανοιγμάτων υπάρχει τοποθέτηση ξύλινων δοκών
  • Στο περίγραμμα των παραθύρων υπάρχουν χρωματικά ίχνη γαλάζιου χρώματος
  • Η γενική κατάσταση διατήρησης και η κατάσταση διατήρησης μορφολογικών στοιχείων είναι κακή
  • Το κτήριο διέθετε ξύλινο δάπεδο καθώς και ξύλινη στέγη που έχει μερικώς καταρρεύσει.
  • Η κλίση του εδάφους, στη θέση του κτιρίου, είναι μικρή με κατεύθυνση βορειοδυτική – νοτιοανατολική

Comments are closed.