ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Ο Καζαντζάκης και η Μάνη που δεν είναι η Κρήτη του

0

Η ΣΧΕΣΗ του Καζαντζάκη με τη Μάνη δεν γίνεται να μην εξεταστεί μέσα από την «Κρητική ματιά» του σπουδαίου συγγραφέα, άλλωστε ό,τι αποκαλείται από τον ίδιο «Κρητική ματιά», υπερβαίνει τα οποιαδήποτε γεωγραφικά όρια και γίνεται οικουμενική.

ΟΠΟΥ κι αν ταξιδέψει ο Καζαντζάκης, την ψυχή της Κρήτης φέρει μαζί του και αυτή αναζητά όπου βρίσκεται.

ΣΕ ΑΥΤΗ τη συνεχή διεργασία αναζητήσεων, η Μάνη δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση.

ΕΝ ΟΛΙΓΟΙΣ ο Καζαντζάκης στη Μάνη έψαχνε την Κρήτη του και δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι τη βρήκε.

***

ΔΙΑΡΚΗΣ καταβύθιση ιδεών ενώ η Μάνη αναδύεται ερήμην του Καζαντζάκη.  / Η Μάνη που γνώρισε ακροθιγώς ο Καζαντζάκης τον λίγο καιρό που έμεινε σε αυτήν/.

ΔΕΝ ΝΟΜΙΖΩ στο λίγο που έμεινε στη Μάνη να πρόλαβε να τη γνωρίσει τόσο καλά για να μιλήσει γι’ αυτήν.

ΘΕΩΡΩ πως εκείνο που τον ενδιέφερε ήταν να αισθανθεί τη Μάνη σαν ένα κομμάτι της Κρήτης που πάντα κουβαλούσε μαζί του, όπου κι αν βρισκόταν (ή πήγαινε). Και τελικά νομίζω ότι το κατάφερε.

ΑΛΛΟ η Μάνη κι άλλο η Κρήτη βέβαια και ουδεμία σύγκριση γίνεται.

***

Η ΣΤΟΥΠΑ ΜΑΝΗ ως Κρήτη του Καζαντζάκη είναι δύσκολο να προσεγγιστεί με τον τρόπο που θα ήθελε ο ίδιος, αλλά δεν γίνεται να σταθούμε σε μια τέτοια προσπάθεια.

ΣΤΗ ΜΑΝΗ ο Καζαντζάκης πάσχιζε να νιώσει την ψυχή της Κρήτης του, αλλά προφανώς δεν νοιάστηκε για να τα καταφέρει ούτε και ήταν εύκολο άλλωστε.

ΑΛΛΗ η Μάνη και άλλη η Κρήτη σε κάθε περίπτωση, ακόμα και εκεί που αναζητούνται τυχόν ομοιότητες.

ΠΟΥ άλλωστε δεν υπάρχει και λόγος να αναζητηθούν, αφού οι δύο τόποι πορεύονται και πορεύθηκαν ανέκαθεν με τις αντιθέσεις τους προκλητικά ορατές.

***

ΟΛΟΕΝΑ φεύγει ο Καζαντζάκης  όπου κι αν βρίσκεται σαν να μην τον χωράει πουθενά κάθε κανένας τόπος και όλη η οικουμένη να είναι μια διαρκής πορεία σε ένα ταξίδι δίχως τέλος.

Η ΦΥΓΗ για τον Καζαντζάκη έχει την εκκωφαντική ισχύ της σιωπής, έτσι όπως μόνο ο κυρίαρχος εσωτερικός λόγος μπορεί να καταγράψει.

ΟΛΟΕΝΑ κι από παντού φεύγει ο Καζαντζάκης στην προσπάθειά του να συναντήσει (και να ανακαλύψει τον εαυτό του).

ΕΝΑ ΘΗΡΙΟ μέσα του και η πάλη αδυσώπητη και συνεχής και δίχως τέλος.

ΜΟΝΟ τέλος η ύστατη στιγμή του θανάτου αλλά και εκεί η αγωνία  αμετάκλητα παρούσα.

***

ΕΓΙΝΕ η Μάνη η Ιθάκη που αναζητούσε ο Καζαντζάκης μετά το Αγιον Ορος; Δύσκολη η απάντηση και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι εύκολη και γραφική, όπως ενδεχομένως να βόλευε κιόλας.

Ο ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ δεν βρήκε την Ιθάκη του στη Μάνη, γιατί καμία Ιθάκη δεν έψαχνε.

ΚΑΙ δεν μπορούσε άλλωστε να ψάχνει αυτός ο αξεδίψαστος ταξιδευτής της απεραντοσύνης που ένιωθε να τον περιορίζουν τα όρια του κόσμου.

Ο ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ δεν έβαζε έναν τόπο όριό του κι αν έβαζε αυτή πάντα θα ήταν η Κρήτη της ψυχής του.

ΑΥΤΗ η επισήμανση βέβαια διόλου δε μειώνει τη σημασία του γεγονότος ότι έζησε, έστω και λίγο, στη Μάνη που έτσι  κι αλλιώς έχει τη δική της πολυσήμαντη παρουσία στο ελληνικό πολιτισμικό γίγνεσθαι.

Ο ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ έφυγε και από τη Μάνη, όπως έφευγε από παντού αναζητώντας τη βαθύτερη ουσία της ύπαρξής του και του εαυτού του.

ΠΙΣΩ του έμεινε το έργο του να το προσεγγίζουμε κάθε φορά και να δοκιμάζουμε τα όρια της αυτογνωσίας μας.

Θανάσης Παντές

Comments are closed.