fbpx

Μια συζήτηση με την κοινωνική λειτουργό Αγγελική Ρουμελιώτου: Η παραβατικότητα ανηλίκων έχει πολλές αιτίες και η αντιμετώπιση της απαιτεί ευαισθησία και στοργή!

0

ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ-συνέντευξη με την Αγγελική Ρουμελιώτου, Κοινωνική λειτουργό – Επιμελήτρια Ανηλίκων Καλαμάτας, σας παρουσιάζουμε σήμερα για το ευαίσθητο ζήτημα της παραβατικότητας των ανηλίκων.

Επιμέλεια Αντωνία Αγγελήantonia-thumb

Πολλά και σημαντικά πράγματα που αφορούν την ευαίσθητη ηλικία, την παιδική-εφηβική και που πρέπει όλοι είτε σαν γονείς είτε σαν μέλη της κοινωνίας να είμαστε δίπλα τους και όχι απέναντί τους σαν επικριτές! Οι απαντήσεις της Αγγελικής Ρουμελιώτου, παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον.

ΠΩΣ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΡΑΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

  • Ποιες συνθήκες ευνοούν την εκδήλωση παραβατικότητας από ένα παιδί;

«Κανένα παιδί δεν γεννιέται για να παρανομήσει, υτό είναι το μόνο σίγουρο. Μπορεί όμως να οδηγηθεί εκεί για πολλούς λόγους. Ένας από αυτούς σχετίζεται με την αδυναμία του περιβάλλοντος του να υψώσει προστατευτικό τείχος απέναντι σε άλλα πρόσωπα.
Δηλαδή σε παραβατικούς ανηλίκους ή και ενήλικες που προσεγγίζουν το παιδί και εκμεταλλεύονται την παιδικότητα του. Την έλλειψη εμπειρίας (η έλλειψη εμπειρίας από το παιδί), την εφηβική απουσία αίσθησης επικινδυνότητας και τις συνθήκες υψηλού κινδύνου. (Η εφηβεία που έχει σε μεγάλο βαθμό την απουσία της επικινδυνότητας και την αίσθηση των συνθηκών υψηλού κινδύνου )».

  • Πόσο μπορεί να φταίει μια οικογένεια για την παραβατικότητα του παιδιού της;

«Πολύ συχνά η οικογένεια έχει ρόλο ηθικού αυτουργού. Μια οικογένεια υψηλού κινδύνου μπορεί να διαδραματίσει ένα πολύ ουσιαστικό ρόλο στην επώαση όλων εκείνων των στοιχείων που θα οδηγήσουν ένα παιδί στην έλλειψη ορίων, στην κατάργηση αξιών, στη απόρριψη ηθικών αρχών. Η συναισθηματική απουσία, η αίσθηση ότι “δεν ανήκω” ή “δεν αξίζω», ο κώδικας αξιών των γονέων, η αδυναμία υγιούς επικοινωνίας, οι λανθασμένες πρακτικές πειθαρχίας μέσα στο πρωτογενές οικογενειακό περιβάλλον, ενίοτε δημιουργούν το υπέδαφος για διαστρέβλωση του δεοντολογικού κώδικα και του ίδιου του παιδιού».

Ο ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

  • Πώς χειρίζεστε αυτές τις περιπτώσεις;

«Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειαζόμαστε προστατευτικούς μηχανισμούς από το ευρύτερο θεσμικό και κοινωνικό σύστημα, προληπτικά προγράμματα έξωθεν, για να προλάβουμε. Η δε απουσία τους ή η αποσπασματικότητα τους ευνοούν ακόμη περισσότερο την εκκολαπτόμενη παραβατικότητα.
Βέβαια, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι το παραβατικό παιδί επιλέγει ασυνείδητα να εκπέμψει, μέσα από τη δράση του, ένα σήμα κινδύνου της ευρύτερης δυσλειτουργίας στην οποία διαβιεί. Αναλαμβάνει, με άλλα λόγια, δια της ασυνείδητης αυτοθυματοποίησής του, το ρόλο του συμπτώματος, και μας ειδοποιεί ότι πρέπει να ασχοληθούμε μαζί του ώστε να μην εξελιχθεί σε πραγματικό εγκληματία. Αυτό το «να ασχοληθούμε μαζί του» έχει να κάνει κυρίως με την παρέμβαση στην οικογένεια, όχι επιδερμικά αλλά ουσιαστικά. Έχει να κάνει όμως και με το ευρύτερο θεσμικό σύστημα που πρέπει να αναπτύξει τον δικό του υποστηρικτικό ρόλο».

ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ

  • Ποια είναι η σχέση των παραβατικών παιδιών με το σχολείο;

«Σχεδόν ανύπαρκτη. Παρόλο που και ο ίδιος ο νόμος προβλέπει υποχρεωτικότητα φοίτησης μέχρι τη συμπλήρωση των 16 ετών, και αυτό είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο που εξετάζουμε διεξοδικά στην παρούσα φάση ως προς το πλαίσιο εφαρμογής του, παρατηρούμε ότι οι έφηβοι που εμπλέκονται σε παραβατικές υποθέσεις, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, έχουν εγκαταλείψει το σχολείο πολύ πριν από αυτήν την ηλικία. Θεωρώ ότι αυτό είναι μια βασική ένδειξη της πορείας που θα αναπτύξει. Συνήθως, μια λειτουργική οικογένεια επιχειρεί με κάθε μέσο, να επιστρέψει το παιδί στην εκπαίδευση, ακόμη και αν υπάρξουν περίοδοι διακοπής για διάφορους σημαντικούς λόγους. Αν μια οικογένεια επαναπαύεται, συναινεί και δεν κάνει παρεμβάσεις επιστροφής, υποδηλώνει πιθανή δυσλειτουργία και στο συνολικό της πλαίσιο. Το παγόβουνο αρχίζει να μας δείχνει το βυθισμένο μέρος του.
Το παιδί, δια της εγκατάλειψης του σχολείου, στέλνει ένα δυνατό σήμα σε όλους μας ότι κάτι συμβαίνει, πιθανά σε επίπεδο θυματοποίησης του ή προπαραβατικής δράσης. Αν λοιπόν εμείς, οι φορείς, οι θεσμοί, το ευρύτερο περιβάλλον αναπτύξουμε έγκαιρες και έγκυρες παρεμβάσεις, τότε κάνουμε πρόληψη. Αν όμως το αγνοήσουμε, τότε θα πρέπει να περιμένουμε δύσκολες εξελίξεις καθώς ο έφηβος θα χάσει το δεύτερο ισχυρότερο κοινωνικό πλαίσιο, το σχολείο, που έχει ανάγκη για να αναπτυχθεί ολόπλευρα. Ως εκ τούτου, προτιμούμε έναν μαθητή με άσχημες επιδόσεις και πιθανά περίεργη διαγωγή μέσα στο σχολείο παρά ένα παιδί εκτός σχολείου που ενδεχομένως θα γίνει έρμαιο άλλων κοινωνικών υποσυνόλων ώστε να καλύψει την ανάγκη του «ανήκειν» που συνοδεύει τη φύση του. Σπάνια αυτά τα υποσύνολα είναι θετικής επίδρασης».

  • Υπάρχει πρόταση πάνω σε αυτό;

«Θα πρέπει να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να παραμένουν τα παιδιά στο σχολείο ακόμη και αν αυτό δυσκολεύει τη σχολική καθημερινότητα. Να εφαρμόσουμε το νόμο δηλαδή και όλα όσα προβλέπει εδώ και τριάντα χρόνια που θεσπίστηκε η υποχρεωτικότητα. Το σχολείο αναλαμβάνει να παίξει το ρόλο του υγιούς προτύπου για το «δύσκολο» παιδί και να δει τι συμβαίνει πίσω από την «ατσαλόπορτα» που αναγκάστηκε να κατεβάσει για να θωρακίσει τον εαυτό του. Αυτό θέλει τόλμη, υπομονή και αντοχές».

ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟ «ΣΤΟΙΧΗΜΑ» ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ

  • Πόσο εφικτό είναι όλο αυτό από την πλευρά των εκπαιδευτικών, της σχολικής κοινότητας και των ειδικών που πρέπει και που μπορούν να ασχοληθούν με αυτά τα παιδιά;

«Είναι ένα δύσκολο στοίχημα για τους εκπαιδευτικούς. Και γι΄ αυτό η σχολική κοινότητα χρειάζεται στήριξη και κατάλληλη πλαισίωση. Δεν μπορούμε να απαιτούμε από τους παιδαγωγούς να διεκπεραιώνουν παράλληλα και ρόλο κοινωνικού λειτουργού ή ψυχολόγου. Πρέπει να βρούμε τρόπους να αποκτήσουν τα σχολεία τέτοιους επαγγελματίες ώστε να δουλεύουν με τα παιδιά και την οικογένεια στα πρώτα συμπτώματα ή ακόμη και πριν φανούν αυτά σε γυμνό μάτι. Πρέπει να γίνονται έγκαιρες και έγκυρες παρεμβάσεις, όπως ήδη ανέφερα. Όταν έχουμε παιδιά, επτά – οκτώ ετών, με οικογένειες υψηλού κινδύνου μπορούμε να κάνουμε δεκάδες παρεμβάσεις, ακόμη και τοποθέτηση παιδιού σε εξωοικογενειακό πλαίσιο. Όταν το παιδί φτάσει στην ηλικία των δεκαπέντε ετών οι δυνατότητες των ειδικών είναι σημαντικά μειωμένες τόσο για λόγους που σχετίζονται με την προσωπικότητα του παιδιού, όσο και με την εδραιωμένη πλέον δυσλειτουργία της οικογένειας αλλά και τους περιορισμούς που υπάρχουν στις κοινωνικές δομές στήριξης. Φανταστείτε ότι για μια ακραία περίπτωση ενός εφήβου που επιβάλλεται να απομακρυνθεί από την οικογένεια δεν μπορούμε να βρούμε σχεδόν κανένα φορέα που να το δέχεται. Αυτό, σε συνδυασμό με την, εν τοις πράγμασι, καθυστέρηση της εφαρμογής της αναδοχής, η οποία μοιάζει να είναι η πιο αισιόδοξη διέξοδος σε αυτά τα θέματα, μας οδηγεί σε τεράστια ματαίωση και μας μετατρέπει σε θεατές μιας προδιαγεγραμμένης πορείας του ανηλίκου».

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΡΟΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

  • Τα παιδιά Ρομά, που έχουν ένα μεγάλο μερίδιο στη παραβατικότητα, πόσο εύκολο είναι να παραμείνουν στο σχολικό πλαίσιο;

«Η ενίσχυση των μέτρων για παραμονή των ρομά παιδιών στο σχολείο είναι η σημαντικότερη μορφή πρόληψης. Ευτυχώς, στη μεγάλη τους πλειοψηφία πλέον, φοιτούν στο Δημοτικό, εικόνα που δε υπήρχε προ εικοσαετίας. Σήμερα, η δυσκολία αρχίζει με την έναρξη του Γυμνασίου όπου έχουμε μια αθρόα σχολική διαρροή των ρομά με αποτέλεσμα η φοίτηση στο Γυμνάσιο να αποτελεί εξαίρεση και όχι κανόνα παρόλο που αυτό συνιστά κατάφωρη παραβίαση του νόμου αλλά και της διεθνούς συμβάσεως για τα δικαιώματα του παιδιού.
Η εικόνα αυτή συνδέεται με την κουλτούρα τους, αφού όπως γνωρίζουμε, στα 15 με 16 (χρόνια τους) τους οι ανήλικοι ρομά είναι ήδη γονείς. Επίσης συνδέεται (α) με την απουσία ενίσχυσης από την οικογένεια αφού δεν έχουν ούτε οι ίδιοι οι γονείς ιστορικό γραμματισμού, (β)την απουσία μέσων ατομικής φροντίδας και καθαριότητας που θα διευκόλυνε την συνύπαρξη με τα άλλα παιδιά αλλά και με το μεγάλο γνωστικό κενό που έχει δημιουργηθεί με την αποσπασματική φοίτηση, την απουσία ερεθισμάτων και την απουσία υποστήριξης από την οικογένεια και την κοινότητα. Φανταστείτε ότι έχουμε εφήβους ρομά που δεν γνωρίζουν τα χρώματα ή τους μήνες. Τι προοπτική έχουν αυτά τα παιδιά; Και επίσης σκεφτείτε ότι, τα στατιστικά, μας δείχνουν ότι οι παραβατικοί μας έφηβοι έχουν εμπλακεί σε παράνομες πράξεις λίγο μετά την απομάκρυνσή τους από το σχολείο. Αυτό εγείρει ένα τεράστιο ζήτημα για όλους. Οι ρομά θα πρέπει να κατανοήσουν τη σημαντικότητα της φοίτησης. Και όλοι εμείς που εκπροσωπούμε θεσμούς ή υπηρεσίες, καλούμαστε να παραμερίσουμε τις αποσπασματικές παρεμβάσεις και τα εφήμερα μέτρα και να σκεφτούμε με αρχές κοινωνικού σχεδιασμού και κοινοτικής ανάπτυξης, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Οι θεσμοί καλούνται να προτείνουν και να εφαρμόσουν μέτρα ενίσχυσης των εκπαιδευτικών δυνατοτήτων για τα παιδιά ρομά ώστε να διευκολύνεται η παραμονή τους στο σχολείο με τελικό στόχο την απόκτηση ουσιαστικών δεξιοτήτων, τη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων τους, την διοχέτευση της τεράστιας ενεργητικότητας τους σε υγιή μονοπάτια, την καλλιέργεια προτύπων και την ταύτιση με αυτά».

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

  • Εσείς που τους γνωρίζετε λόγω της δουλειά σας και έρχεστε σε συχνή επαφή μαζί τους τι προτείνετε;
    «Μια καλή πρόταση είναι τα προγράμματα απογευματινής μαθησιακής ενίσχυσης, τα προγράμματα αυτοφροντίδας και καθαριότητας μέσα στους καταυλισμούς, τα προγράμματα αθλητισμού και έκφρασης, τα κίνητρα βράβευσης, τα προγράμματα δημιουργικής απασχόλησης, οι διαγωνισμοί, οι ομάδες νέων, οι ενημερώσεις εφήβων μητέρων, τα μαθήματα κυκλοφοριακής αγωγής, ακόμη και ο εθελοντισμός ή η αλληλεγγύη, ακόμη και οι οργανωμένες επισκέψεις σε χώρους που τους είναι άγνωστοι και ξένοι όπως τα μουσεία, οι αρχαιολογικοί χώροι, οι χώροι πολιτισμού. Όλα αυτά είναι πρόληψη. Και αν η οικογένεια τους ή η στενή κοινότητα τους αδυνατεί να το δώσει, καλούμαστε εμείς, ως φορείς, να το υποστηρίξουμε ώστε να αλλάξουμε τον ρου της ποιότητας συνύπαρξης μας και τη δημιουργία μιας κοινής γλώσσας».

Η ΔΑΝΕΙΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΣΤΗΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑ

  • Και κάπου εδώ (να υποθέσω )μάλλον (δημιουργήθηκε- γεννήθηκε) βρίσκεται ο σπόρος της σκέψης για την δανειστική βιβλιοθήκη που δημιουργήθηκε στο Δικαστήριο Ανηλίκων Καλαμάτας.

«Εμείς την βλέπουμε όχι σαν μια βιβλιοθήκη, αλλά σαν έναν παράθυρο. Ένα παράθυρο από το οποίο προσπαθούν να δουν έξω κάποια παιδιά. Εκείνα που σε μια λανθασμένη στιγμή της παιδικότητας τους περπάτησαν σε ένα σκοτεινό μονοπάτι. Είναι ένα παράθυρο για να τολμούν τα παιδιά να ονειρεύονται ταξίδια με ανοικτά φτερά, σε τόπους και χρόνους σαν αυτούς που συναντάς μόνο στα βιβλία. Για να μυρίζουν το χαρτί, το μελάνι και να αφουγκράζονται τις πιο απόκρυφες γωνιές ενός ανθρώπου που σύνθεσε αυτά τα δυο για να τα κάνει ζωή. Για να μιλούν με ήρωες που ξετύλιξαν μια ιστορία ή τύλιξαν μια φαντασία. Για να τα πάνε πιο έξω, πιο πέρα από αυτό που νόμισαν ότι υπάρχει• το μικρό, το ανήλιαγο, το θολό, το πνιγερό της παραβατικότητας, της αυτοθυματοποίησης τις περισσότερες φορές».

  • Για όλους αυτούς τους λόγους δημιουργήσατε έναν χώρο ζεστό και πολύ όμορφο μέσα στον ψυχρό χώρο του Δικαστικού Μεγάρου…

«Για κείνα τα παιδιά ξεκινήσαμε να «χτίσουμε» μια βιβλιοθήκη. Ξεκίνησε από μια απλή σκέψη ενός μικρού αγοριού που βρέθηκε κοντά μας στο πλαίσιο της πρόληψης. Εγκατέλειψε το σχολείο “πόσο ηχηρό καμπανάκι ότι κάτι δεν πάει καλά”. Προσπαθήσαμε μαζί με τους εθελοντές μας, να βρούμε τρόπους να τον κρατήσουμε σε επαφή με τη γνώση, τη φαντασία, τα γράμματα. Με τη δική του ματιά στην αρχή, με βιβλία ανάλαφρα, απλά και διασκεδαστικά. Και με ένα βήμα κάθε φορά που θα τον έφερνε πιο κοντά σε κείνη τη στιγμή που συνειδητοποιείς πόσο δυνατός μπορείς να γίνεις όταν μαθαίνεις».

  • Σε αυτή την προσπάθεια να δημιουργηθεί αυτή η βιβλιοθήκη αρκετοί βρέθηκαν κοντά σας να βοηθήσουν με όποιον τρόπο μπορούσε ο καθένας. Περιμένατε τέτοια συμμετοχή από τους εθελοντές;

«Ήταν πραγματικά εκπληκτικό πως τόσοι άνθρωποι βρέθηκαν δίπλα μας σε αυτήν την προσπάθεια. Με αυτήν την ευκαιρία μάλιστα θέλουμε να πούμε ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους φίλους που φρόντισαν να γεμίζουν ασφυκτικά τα ράφια της βιβλιοθήκης μας, σε όλους τους εθελοντές μας που δίνουν σάρκα και οστά στα προγράμματά μας, σε όλους τους δωρητές μας που μας βοηθάνε να λύνουμε δυσκολίες και σε όλα τα μέλη της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Καλαμάτας που μας εμπιστεύονται και γίνονται μέρος της προσπάθειάς μας».

ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

Τελειώνοντας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω πάρα πολύ για τον χρόνο που μου αφιερώσατε για αυτή την συνέντευξη, καθώς και για την πολύ όμορφη κουβέντα μας και την ξενάγηση στους υπέροχους χώρους που έχουν δημιουργηθεί για τα παιδιά και να σας ευχηθώ καλή συνέχεια στο πολύ δύσκολο έργο σας!!!

Να ενημερώσουμε ότι η Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και η Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων Καλαμάτας είναι πάντα στην διάθεσή σας για να απαντήσει σε ερωτήματα ή απορίες καθώς και για να σας συμβουλεύσω σε οτιδήποτε ανησυχητικό καταλάβετε και αφορά το παιδί σας ή οποιοδήποτε παιδί καταλάβετε ότι κινδυνεύει να γίνει παραβατικό.
Μην αδιαφορείτε όταν πρόκειται για τα παιδιά που είναι το μέλλον μας!!!

  • Την Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και την Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων Καλαμάτας την βρίσκουμε στο Δικαστικό Μέγαρο, στο δεύτερο όροφο, στα γραφεία 216 και 220. Το τηλέφωνο είναι 2721022180 και το mail : epakalamatas@gmail.com

 

Share.