fbpx

Ευαγγελία Καραμανώλη: «Το Διαδίκτυο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας»  

0

«Αφήνω λίγο τον υπολογιστή… περπατώ πάνω στην γη

αφήνω λίγο το τηλέφωνο… παρατηρώ ένα δέντρο

στο διαδίκτυο μιλάμε… την ανθρωπότητα προχωράμε

ένα κρίκο… για ένα αύριο καλύτερο»       

(Ποίημα της A.SGJ)

 Η Ευαγγελία Καραμανώλη είναι ψυχολόγος- ψυχοθεραπεύτρια με εξειδίκευση στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Στα πλαίσια της διδακτορικής της διατριβής στο τμήμα της αναπτυξιακής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού πανεπιστημίου, μελέτησε το φαινόμενο του εθισμού στο διαδίκτυο και με το οποίο ασχολείται θεραπευτικά τα τελευταία χρόνια. Μιλήσαμε μαζί της και απάντησε στα ερωτήματα που τίθενται για το επίκαιρο αυτό ζήτημα –πρόβλημα.

Συνέντευξη στην AFISE SEFERI*

 H χρήση του διαδικτύου από παιδιά και εφήβους εγκυμονεί ανυπολόγιστους κινδύνους γι’ αυτό χρειάζεται επίβλεψη από τους γονείς και εφαρμογή κανόνων – ορίων. Είναι πάντα αποτελεσματικοί αυτοί οι κανόνες; Αξίζει να ακολουθούμε  την κατεύθυνση προς την τήρηση τους;

«Το διαδίκτυο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας. Την τελευταία δεκαετία στην Ελλάδα, παρατηρούνται αρκετά υψηλά ποσοστά εθισμού σε αυτό, ιδιαίτερα στις ηλικίες 12-25 ετών. Ασφαλώς και χρειάζεται οι γονείς να μεριμνούν και να δρούν προληπτικά θέτοντας στα παιδιά τους κανόνες και όρια. Οι κανόνες και τα όρια καλό θα ήταν να έχουν ως στόχο την εκπαίδευση του παιδιού πάνω στους Η/Υ και το διαδίκτυο. Οι κανόνες αυτοί δεν είναι αποτελεσματικοί όταν οι ίδιοι οι γονείς δεν τους  τηρούν, όταν είναι δεν είναι σαφείς, έχουν τη μορφή τιμωρίας και στοχεύουν στη στέρηση του μέσου από τη ζωή του παιδιού.  Ας μην ξεχνάμε εξάλλου πως η στέρηση οδηγεί στην εξιδανίκευση του μέσου».

  • Υπάρχει ευθύνη από τους μεγάλους που προβάλλονται περισσότερο τα αρνητικά του διαδικτύου και λιγότερο τα θετικά;

«Συχνά τείνουμε να εστιάζουμε και να μεγαλοποιούμε την  αρνητική πλευρά των πραγμάτων και των καταστάσεων παραβλέποντας την θετική τους πλευρά. Αυτό συχνά συμβαίνει και με το διαδίκτυο. Οι γονείς, στην προσπάθεια τους να προστατέψουν τα παιδιά τους από τους διαδικτυακούς κινδύνους, τα τρομοκρατούν γεμίζοντας τα  με φοβίες, με πολλά ερωτηματικά και ανασφάλεια. Η ενημέρωση σχετικά με το διαδίκτυο χρειάζεται λοιπόν να εστιάζει και στις δύο του πλευρές. Φυσικά, η έλλειψη τεχνολογικού αλφαβητισμού στην χώρα μας παίζει πολύ σημαντικό ρόλο καθώς δεν προφέρεται στα παιδιά και στους εφήβους η ευκαιρία για ενημέρωση σχετικά με τη σωστή χρήση του διαδικτύου, των απεριόριστων δυνατοτήτων του αλλά και των κινδύνων που αυτό εγκυμονεί».

  • Πως ορίζεται ο εθισμός στο διαδίκτυο;

«Σύμφωνα με την Kimberly Young (1996), καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, ο εθισμός στο διαδίκτυο αφορά την προβληματική χρήση του διαδικτύου που σχετίζεται με σημαντική κοινωνική, ψυχολογική και επαγγελματική δυσλειτουργία. Τα άτομα τα οποία καταφεύγουν σε μια υπερβολική χρήση του διαδικτύου, στην πραγματικότητα δεν εθίζονται στο διαδίκτυο και στις δραστηριότητες που αυτό προσφέρει αλλά στο συναίσθημα ή το ψυχικό ερέθισμα που λαμβάνει μέσω της χρήσης αυτής. Παρατηρούνται πέντε βασικοί τύποι εθισμού στο διαδίκτυο: α.εθισμός στο διαδικτυακό σεξ β. εθισμός στις διαδικτυακές σχέσεις γ. καθαροί καταναγκασμοί όπως η εμμονή με τον ηλεκτρονικό τζόγο και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια δ. υπερβολική αναζήτηση πληροφοριών ε. εθισμός στον Η/Υ».

  • Ποιες ηλικίες αφορά κυρίως ο εθισμός στο διαδίκτυο και πως αντιμετωπίζεται;

«Τα άτομα τα οποία εθίζονται στο διαδίκτυο, είναι ως επί το πλείστον χρήστες νεαρής ηλικίας. Η εφηβεία κυρίως, αποτελεί μια κρίσιμη αναπτυξιακά περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας τα άτομα είναι πιο εύκολο και πιο πιθανό να οδηγηθούν σε μια κατάχρηση του διαδικτύου. Το φαινόμενο είναι συχνότερο σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες και ειδικότερα στους φοιτητές καθώς η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι ελεύθερη και απεριόριστη, η καθημερινότητα τους είναι πιο ευέλικτη και η γονεϊκή παρέμβαση είναι πλέον μειωμένη».

  • Πως θα καταλάβουμε ότι ο άνθρωπός μας είναι εθισμένος στο διαδίκτυο;

«Τα κριτήρια διάγνωσης αναφέρονται στην ανάγκη του ατόμου για ενασχόληση με διαδικτυακές δραστηριότητες, στην ανάγκη για όλο και χρονικά περισσότερη χρήση του διαδικτύου, στην αδυναμία ελέγχου ή περιορισμού της χρήσης αυτής, στη δυσθυμία που συνοδεύει την αδυναμία ελέγχου ή περιορισμού της χρήσης, στη χρονικά μεγαλύτερη από την προγραμματισμένη χρήση του διαδικτύου, στις αρνητικές συνέπειες που επιφέρει η χρήση αυτή στην ζωή του ατόμου, στην ανάγκη απόκρυψης της χρήσης του διαδικτύου από το οικείο περιβάλλον και στην ανάγκη χρήσης του διαδικτύου ως ένα μέσο διαφυγής από προβλήματα και δυσφορικές καταστάσεις. Έχουν παρατηρηθεί και άλλα συμπτώματα  του διαδικτυακού εθισμού που αφορούν την ψυχολογική, σωματική και κοινωνική κατάσταση του ατόμου. Το άγχος, η θλίψη, η ευερεθιστότητα, η κοινωνική φοβία, η αγοραφοβία και η ψυχαναγκαστικότητα, το αίσθημα της ντροπής, της ενοχής, της απόγνωσης και της αποτυχίας είναι μερικά μόνο από τα ψυχολογικά συμπτώματα που παρατηρούνται σε άτομα τα οποία κάνουν υπερβολική χρήση του διαδικτύου. Επίσης, συχνά παρατηρείται το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα, οι πόνοι της πλάτης, η εύκολη οφθαλμική κόπωση, οι διαταραχές ύπνου, η έλλειψη συγκέντρωσης, η σωματική κόπωση, οι διατροφικές διαταραχές, η χρήση αλκοόλ και άλλων ουσιών. Τέλος, η  έκπτωση της λειτουργικότητας αφορά και τις διαπροσωπικές, ακαδημαϊκές και εργασιακές σχέσεις του ατόμου) καθώς λόγω της αδυναμίας τους να ελέγξουν και να περιορίσουν την διαδικτυακής τους δραστηριότητες συχνά παραμελούν τις υποχρεώσεις που αφορούν τους τομείς αυτούς».

  • Οι περισσότεροι άνθρωποι στο χώρο εργασίας τους κάνουν πολλές ώρες χρήσης του Η/Υ ώστε να κινδυνεύουν να εθιστούν. Ποια προβλήματα μπορεί να προκαλέσει αυτός ο εθισμός;

«Ένα άτομο το οποίο χρησιμοποιεί τον H/Y καθημερινά ως βασικό εργαλείο της δουλειά του, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εθισμένο στο διαδίκτυο εφόσον δεν πληροί τα απαραίτητα διαγνωστικά κριτήρια. Ωστόσο, είναι γεγονός πως συχνά η πολύωρη χρήση του H/Y στον χώρο εργασίας μπορεί να οδηγήσει σε έντονη κούραση και ευερεθιστότητα τα οποία με την σειρά τους μπορούν να οδηγήσουν σε έλλειψη υπομονής, συγκέντρωσης, αποδοτικότητας και συνεργατικότητας».

  • Η χρήση του διαδικτύου τελικά τείνει στην απομόνωση ή στην κοινωνικοποίηση του ατόμου;

«Στόχος της διαδικτυακής αλληλεπίδρασης, είτε αυτός είναι μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, μέσω forum/chat ή μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αποτελεί η ανταλλαγή πληροφοριών και η κοινωνικοποίηση. Ωστόσο, η κοινωνικοποίηση που προσφέρει το διαδίκτυο οδηγεί παράλληλα και σε κοινωνική απομόνωση. Η απομόνωση αυτή συχνά δεν γίνεται αντιληπτή από το άτομο παρά μόνο από το οικείο του περιβάλλον και δημιουργεί προβλήματα σε σημαντικούς τομείς της ζωή του».

  • Η ζωή μας είναι γεμάτη παγίδες, επιτυχίες , αποτυχίες. Αυτές οι δυσκολίες μας σπρώχνουν στο διαδίκτυο, το βλέπουμε ως καταφύγιο;

«Οι δυνατότητες που προσφέρονται μέσω του διαδικτύου όπως η επικοινωνία, η αλληλεπίδραση, η παροχή βοήθειας, η σύναψη σχέσεων  το καθιστούν αυτόματα ένα μέσο κάλυψης ψυχολογικών, κοινωνικών αναγκών, συναισθηματικής αποφόρτισης και αποσυμπίεσης. ύπαρξη συγκεκριμένης  ψυχολογικής δυσκολίας όπως η κατάθλιψη, η αντικοινωνικότητα ή κάποιου άλλου είδους εξάρτηση οδηγεί το άτομο στην αναζήτηση διαφυγής στο διαδίκτυο γεγονός που επιδεινώνει την δυσλειτουργική επαφή του ατόμου με τον εαυτό του και την κοινωνία.  Τα άτομα που βρίσκονται σε δύσκολη ψυχολογική κατάσταση οδηγούνται συχνά σε υπέρμετρη  χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης λόγω των μειωμένων κοινωνικών τους δεξιοτήτων κάτι το οποίο επιδεινώνει την κατάσταση τους περαιτέρω καθώς θεωρούν αυτή τη μορφή κοινωνικοποίησης λιγότερο πιεστική και επίφοβη. Η κατάσταση αυτή με την σειρά της οδηγεί στην επιδείνωση των ψυχολογικών τους συμπτωμάτων και στην εμφάνιση δυσκολιών και σε άλλους τομείς όπως στο εκπαιδευτικό, εργασιακό και οικογενειακό τους περιβάλλον».

Afise Seferi είναι σπουδάστρια δημοσιογραφίας του  Δ. ΙΕΚ Καλαμάτας

Share.