fbpx

Γαρυφαλιάς Κατσαμπάνη – Τσαγκάρη: Λαογραφικά Αποκριές – Καρναβάλι στα Σουλιμοχώρια της Τριφυλίας

0

ΑΠΟ το αποκαλόκαιρο του 2018 κρατώ στα χέρια μου το αναφερόμενο στον τίτλο βιβλίο, ευγενική και τιμητική προσφορά της καταξιωμένης λογοτέχνιδας Γαρυφαλιάς Κατσαμπάνη Τσαγκάρη. Της αξίζουν τα ευχαριστώ και οι έπαινοί μας για τη συνεχή προσπάθειά της να εμπλουτίζει το λαογραφικό υλικό της ιδιαίτερης πατρίδας της αλλά και της Μεσσηνίας ευρύτερα.

Γράφει η ΑΝΤΩΝΙΑ ΠΑΥΛΑΚΟΥ
Φιλόλογος – Συγγραφέας

Η είσοδός μας στο Τριώδιο και κατ’ επέκταση στις γιορτές του Καρναβαλιού δηλ. της Αποκριάς μου δίνει – νομίζω – την καλύτερη ευκαιρία να αναφερθώ στο μικρό αλλά τόσο περιεκτικό πόνημα της σεβαστής συγγραφέως. Μιας άξιας εκπροσώπου των μεσσηνιακών γραμμάτων που αυτή τη φορά μας ξεναγεί στα λαογραφικά μονοπάτια των εθίμων του Καρναβαλιού της Άνω Μεσσηνίας.

Πρόκειται για πολύτιμες αναφορές στην τοπική λαϊκή παράδοση του Καρναβαλιού, οι οποίες ευελπιστούμε ότι θα συμβάλουν στην αναβίωση και διατήρησή της, όπου και όπως βέβαια αυτό είναι εφικτό. Και αναφέρω τούτο, επειδή στην εποχή του πλούτου των χρωμάτων και των ξενόηχων θορύβων, ο πλούτος των ολίγων μέσων των παιδικών χρόνων της συγγραφέως δεν φαντάζει καθόλου ελκυστικός. Θα τονίσουμε όμως ότι οι όποιες αναφορές της συγγραφέως φρεσκάρουν τη μνήμη και την ανάμνηση και προπάντων συγκινούν τους παλιότερους και τους ελάχιστους νεότερους πεπαιδευμένους.

Σημειώνω επιπλέον την μεθοδική ταξινόμηση της συγγραφέως, την καλλιέπεια και την στρωτή της γλώσσα, με ύφος συνολικό που προσιδιάζει στην προφορική αφήγηση. Για τούτο και αιχμαλωτίζει τον αναγνώστη σ’ ένα ευχάριστο ταξίδι αλλοτινών εποχών που η αθωότητα στην καρδιά των ανθρώπων συνταίριαζε αρμονικά και ισορροπημένα τα αρχαία έθιμα της διονυσιακής λατρείας με την πορεία προς τη φιλοσοφία της Μεγάλης Σαρακοστής.

Αξίζει επίσης ο νέος αναγνώστης να κατατοπιστεί για την ουσία του εθίμου της Τσικνοπέμπτης, το οποίο εμπορευματοποιήθηκε, κακοποιούμενο βάναυσα από αγοραίες και ανά τις οδούς ψησταριές, σύμφυτες με τη δυτική μεν μπύρα αλλά και το ανατολίτικο ραχάτι. Όσο για τα έθιμα του τραπεζιού της Κυριακής της Τυροφάγου και της Τυρινής εβδομάδας, αν αφαιρέσει κανείς τα περιγραφόμενα αυτοσχέδια μασκαρέματα και τα ομαδικά γλέντια, αποτελούσαν τον προθάλαμο της αποτοξίνωσης και του εξαγνισμού της Σαρακοστής που θα άρχιζε. Η ενότητα για τα Ψυχοσάββατα, αν και μπολιασμένη από παρεκβάσεις, είναι επίσης χρήσιμη στους νεώτερους όπως και τα σατιρικά τραγούδια που ακολουθούν – πολύτιμο υλικό, αν δεν έχουν καταγραφεί – υπενθυμίζουν ότι υπήρξε και καρναβάλι χωρίς λατινοαμερικάνικες επιρροές και αναφορές και με γνήσια την αίσθηση του ελληνικού πειράγματος.

Αξίζει κάθε έπαινος στην Γαρυφαλιά Κατσαμπάνη – Τσαγκάρη που με γνήσια αίσθηση του γλωσσικού οργάνου, γλαφυρότητα και πολιτιστική ευαισθησία – με τη βοήθεια και των εκδόσεων «λεξίτυπον» – μας κατέλιπε ένα αξιανάγνωστο πόνημα.

 

  • ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 4 Μαρτίου, παρουσίαση του βιβλίου της Γαρυφαλλιάς Κατσαμπάνη – Τσαγκάρη «Απ’ όσα γράφει η Ζωή».
Share.