fbpx

Μεγάλη ανάπτυξη τα τελευταία 50 χρόνια για το Ακρωτήρι Χανίων Κρήτης

0

Και ποιος δεν έχει ακούσει για τα Χανιά και τις ομορφιές τους. Η πόλη των  Χανίων  είναι πλέον ένα πολεοδομικό συγκρότημα που εκτείνεται από το Ακρωτήρι έως το Κολυμπάρι, δηλαδή σε ακτογραμμή 30-35 χιλιομέτρων.

Όλα τα παραλιακά χωριά έχουν τώρα ενωθεί μεταξύ τους από τα πολλά καινούργια ξενοδοχεία και σπίτια που κτίζονται  παρά την κρίση.

Η τουριστική περίοδος στην περιοχή έχει επεκταθεί στους οκτώ μήνες και αποτελεί την μεγάλη πηγή πλούτου στην πόλη και ολόκληρη την Κρήτη.

Χιλιάδες τουρίστες κατακλύζουν την πόλη και τα περίχωρά της και απολαμβάνουν τις όμορφες παραλίες και την Κρητική κουζίνα.  Για όλα τα παραπάνω έχω γράψει σε προηγούμενο άρθρο.

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟΥ

Σημαντικό ρόλο στην ζωή του νομού Χανίων παίζει επίσης η περιοχή του Ακρωτηρίου. Το Ακρωτήρι είναι μία μικρή χερσόνησος του νομού στο Κρητικό πέλαγος και η έκτασή του είναι 112.000 στρέμματα, δηλαδή το 5% της έκτασης του νομού Χανίων.  Το βόρειο τμήμα του Ακρωτηρίου, 30%  περίπου, καλύπτεται από τον άδενδρο όγκο του όρους Κοπροκεφάλα ύψους 350 μέτρων. Η υπόλοιπη έκταση του ακρωτηρίου έχει μέσο  υψόμετρο περίπου 150 μέτρα και στο μεγαλύτερο μέρος του είναι καλλιεργήσιμη γη κυρίως με ελαιώνες.

Σύμφωνα με τις επίσημες απογραφές, η εξέλιξη του πληθυσμού από το 1951 και μετά δείχνει την οικονομική πρόοδο και πλήρη εκμετάλλευση ενός ημιάγονου και άνυδρου τόπου. Το 1951  το Ακρωτήρι είχε 16 χωριά με 3020 κατοίκους, το 1961: 18 χωριά με 3701, το 1971: 22 χωριά με 3941, το 1891: 23 χωριά με 4574, το 1991: 25 χωριά  με 6137, το 2001: 25 χωριά με 10321, και το 2011: 25 χωριά με 13.831 κατοίκους.  Δηλαδή ο πληθυσμός σε 60 χρόνια αυξήθηκε κατά 358%, σε αντίθεση με τον  πληθυσμό της Ελλάδας που την ίδια περίοδο παρουσίασε αύξηση 43, 5%. Εκτιμώ ότι το 2021 ο αριθμός των κάτοικων του Ακρωτηρίου μπορεί να πλησιάσει τις 20.000.

Μέχρι το 1955, το Ακρωτήρι ήταν  στην μεγαλύτερη έκτασή βοσκοτόπια ενώ τα μικρά κομμάτια ήμερης γης καλλιεργούνταν για την παραγωγή  δημητριακών.

Παρατηρώντας το Ακρωτήρι στον χάρτη φαίνεται σαν νησί με λιγοστές αμμουδιές.  Η μια πλευρά του σχηματίζει τον βαθύ και υπήνεμο κόλπο της Σούδας όπου ευρίσκεται και το εμπορικό λιμάνι της πόλης. Εάν σε αυτά προσθέσεις και την γεωγραφική τοποθεσία που ευρίσκεται, καταμεσής της Μεσογείου, συμπεραίνεις την στρατηγική σημασία του σημείου.

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Οι λόγοι που αναπτύχθηκε τόσο πολύ η περιοχή είναι χρονολογικά οι εξής:

  • Η κατασκευή στρατιωτικού αεροδρομίου.
  • Η εγκατάσταση στο αεροδρόμιο της βάσης της πολεμικής αεροπορίας.
  • Η δημιουργία αεροπορικής και ναυτικής βάσης των Αμερικανικών δυνάμεων.
  • Η μεταφορά του πολιτικού αεροδρομίου των Χανίων στο νέο αεροδρόμιο.
  • Τα γυρίσματα της κινηματογραφικής ταινίας «ΖΟΡΜΠΑΣ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ»
  • Η κατασκευή του πολυτεχνείου Κρήτης.
  • Η αυξητική τάση του τουριστικού ρεύματος στην περιοχή.
ΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ

Τα πλεονεκτήματα του Ακρωτηρίου τα είδαν οι Αμερικανοί από την πρώτη ημέρα που πάτησαν το πόδι τους στην Ελλάδα το 1947. Από τότε άρχισαν να συζητούνται και να υπογράφονται Ελληνοαμερικανικές διμερείς συμβάσεις αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των οποίων και η ίδρυση Αμερικανικής αεροπορικής και ναυτικής βάσης στο Ακρωτήρι και την Σούδα αντίστοιχα. Η  χρησιμοποίηση λιμενικών εγκαταστάσεων της Σούδας από τους Αμερικανούς άρχισε το 1952 με την είσοδο της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ.

Στις ναυτικές εγκαταστάσεις του κόλπου της Σούδας έχει κατασκευαστεί με κονδύλια του ΝΑΤΟ το περίφημο κρηπίδωμα Κ-14, στο οποίο μπορεί να «δέσει» αεροπλανοφόρο. Το μήκος του είναι περίπου 300 μέτρα και το πλάτος του περίπου 100 μέτρα. Αυτό το στοιχείο προσφέρει συγκριτικό πλεονέκτημα στη Σούδα, καθώς πρόκειται για τη μοναδική τέτοια εγκατάσταση στη Μεσόγειο.

Το 1954 για τις ανάγκες των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και στα πλαίσια της συμφωνίας με τους Αμερικανούς, κατασκευάστηκε πάνω στο Ακρωτήρι ένα  στρατιωτικό αεροδρόμιο.

Το 1959 μεταφέρθηκε στο Ακρωτήρι, το πολιτικό αεροδρόμιο της  πόλης που μέχρι τότε λειτουργούσε στο παλιό αεροδρόμιο  στην περιοχή  Μάλεμε.

Το 1967 κατασκευάστηκε ο πρώτος αεροσταθμός με δύο θέσεις  στάθμευσης αεροσκαφών. Το 1974 πραγματοποιήθηκε η πρώτη διεθνής πτήση. Στην συνέχεια και λόγω της αύξησης του τουρισμού, επεκτάθηκε  ο διάδρομος για να προσγειώνονται τα μεγαλύτερα αεροπλάνα ενώ τώρα πλέον διαθέτει  16 πύλες επιβίβασης επιβατών.  Δεκάδες αεροπλάνα κινούνται καθημερινά, κυρίως την τουριστική περίοδο μεταφέροντας χιλιάδες παραθεριστές στις παραλίες της περιοχής. Σήμερα η  συνολική έκταση του αεροδρομίου είναι περίπου 10.000  στρέμματα ή περίπου το 9% του  Ακρωτηρίου.

Στην συνέχεια οι Αμερικανοί έκαναν και άλλες βάσεις στην Ελλάδα μεταξύ των οποίων η βάση στην Ν. Μάκρη, στο Ελληνικό κτλ.

Μετά τη μεταπολίτευση του 1974 κυριάρχησε το σύνθημα «έξω οι βάσεις του θανάτου», και επί Πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου έγιναν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας για το καθεστώς των Αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα, οι οποίες ολοκληρώθηκαν επί κυβερνήσεως Κωνστ. Μητσοτάκη με την ψήφιση  του νόμου 1893/90 σύμφωνα με τον οποίο καταργήθηκαν όλες οι άλλες βάσεις των Αμερικανών στην Ελλάδα και οριστικοποιήθηκε η  παραμονή μόνο των βάσεων, Ακρωτηρίου και Σούδας.

Μετά από αυτό έχουν εγκατασταθεί στην βάση όλες οι εφαρμογές και τα όπλα του σύγχρονου πολέμου και η περιοχή του Ακρωτηρίου θαρρώ πως είναι η πιο πολύ καλά εξοπλισμένη βάση της Ελλάδας.

Μεγάλος αριθμός Αμερικανών  στρατιωτικών και οι οικογένειές τους κατοικούν εδώ και χρόνια στην βάση του Ακρωτηρίου και στην γύρω περιοχή και με τα δολάρια που ξοδεύουν αυξάνουν το εισόδημα των ντόπιων.

ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

Το Πολυτεχνείο Κρήτης ιδρύθηκε το 1977 και δέχτηκε τους πρώτους φοιτητές το 1984. Η Πολυτεχνειούπολη καταλαμβάνει έκταση 1600 στρεμμάτων.

Στο Πολυτεχνείο Κρήτης λειτουργούν 5 σχολές μηχανικών πενταετούς φοίτησης, καθώς και εργαστήρια του πρώην Γενικού Τμήματος πάνω στους τομείς των Μαθηματικών, Φυσικής, Χημείας, Μηχανικής και Κοινωνικών Επιστημών, τα οποία προσφέρουν επικουρικό έργο στις σχολές του Ιδρύματος.

Στις παραπάνω σχολές φοιτούν περίπου 2600 προπτυχιακοί και 700 μεταπτυχιακοί φοιτητές. Το προσωπικό του ιδρύματος, καθηγητές, ερευνητές, εργαστηριακοί υπάλληλοι,  τεχνικοί και  διοικητικοί υπάλληλοι, ανέρχεται σε  650  άτομα.

Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ

Η περιοχή Σταυρός  του Ακρωτηρίου  Χανίων Κρήτης μέχρι το 1964 ήταν άγνωστη ακόμα και σε πολλούς ντόπιους Χανιώτες.

Η ακτογραμμή της περιοχής  σχηματίζει δυο αμμώδεις ορμίσκους έναν πιο κλειστό και πιο μικρό από τον άλλον, αλλά και οι δυο προστατεύονται από τους βόρειους άνεμους από ένα πετρώδη άγονο ορεινό όγκο που στέκεται σχεδόν κάθετα πάνω στον πιο κλειστό όρμο.

Η γύρω  περιοχή ήταν άγονη γη χωρίς δένδρα, ενώ υπήρχαν μερικές παράγκες από καλάμια, όπου τους καλοκαιρινούς μήνες καθόντουσαν στον ίσκιο τους οι λιγοστοί που πήγαιναν για μπάνιο.

Ιδιοκτησιακά το μεγαλύτερο τμήμα ήταν δημόσια έκταση  και το υπόλοιπο ανήκε σε ένα γειτονικό μοναστήρι.

Ο δρόμος έφτανε στην περιοχή πεντακόσια μέτρα από την θάλασσα και ήταν χωματόδρομος κακής  βατότητας.

Το τοπίο ακόμα και σήμερα, που τόσο πολύ έχει μπασταρδευτεί λόγω της οικιστικής ανάπτυξης, διατηρεί την φυσική ομορφιά και την αγριότητα της πρωτόγονης εικόνας του.

Φαίνεται ένα τέτοιο τοπίο έψαχνε ο   σκηνοθέτης Μιχάλης Κακογιάννης για να γυρίσει μερικές σκηνές από το κινηματογραφικό έργο του «ΖΟΡΜΠΑΣ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ» του Καζαντζάκη και επέλεξε την αμμουδιά του μικρού κλειστού όρμου του Σταυρού.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το τοπίο ταίριαζε απόλυτα με τον μοναχικό τρόπο ζωής και τον χαρακτήρα του Αλέξη Ζορμπά.

Η άφιξη στην Κρήτη του πρωταγωνιστή αλλά και των  άλλων διάσημων ηθοποιών κατέστησε την Κρήτη και ειδικότερα τον χώρο των γυρισμάτων στην παραλία του Σταυρού, στο επίκεντρο του διεθνούς κινηματογραφικού ενδιαφέροντος.

Καθημερινά χιλιάδες Κρητικοί, χωριάτες και μη, συνέρρεαν στην περιοχή για να δούνε τα γυρίσματα ενώ πάρα πολλοί συμμετείχαν ως κομπάρσοι στα γυρίσματα της ταινίας, που διήρκησαν πέντε βδομάδες. Η αυθόρμητη συμμετοχή τους έκανε τον Κακογιάννη να δηλώσει ότι  “Η αποκάλυψη της ταινίας ήταν οι Κρητικοί κομπάρσοι”.

Η ταινία αυτή έκανε μεγάλη διεθνή επιτυχία και τα επόμενα χρόνια χιλιάδες τουρίστες επισκέπτονταν την περιοχή όπου ο πρωταγωνιστής Άντονι Κουίν, που έπαιξε τον ρόλο του Αλέξη Ζορμπά, χόρεψε το ομότιτλο με την ταινία συρτάκι σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη.

Από τότε και μετά άλλαξε η μοίρα του τόπου. Οι επισκέπτες, ντόπιοι και ξένοι, της περιοχής κάθε χρόνο αυξάνονταν και οι «έξυπνοι» επαγγελματίες καταπατητές προβλέποντας την ανάπτυξη της περιοχής φρόντισαν να περιφράξουν σιγά-σιγά όλη την άγονη περιοχή γύρω από τις παραλίες.

Το 1985 επισκέφθηκα την περιοχή πρώτη φορά και είδα με τα μάτια μου τα περιφραγμένα καταπατημένα κομμάτια γης. Εκείνη την εποχή είχαν ήδη κτιστεί μερικά σπίτια κοντά στην ακτογραμμή για την εξυπηρέτηση των καλοκαιρινών κολυμβητών.

Η ανάπτυξη όμως αυξήθηκε κάθετα μετά το 1985 όπως φαίνεται και από τις επίσημες απογραφές του πληθυσμού της Ελλάδας. Ο πληθυσμός της περιοχής Σταυρός εξελίχθηκε ως εξής:

Στις επίσημες απογραφές του 1951 και 1961 δεν είναι καταγεγραμμένο χωριό Σταυρός.

Το 1971 καταγράφεται κοινότητα Σταυρός με 20 κάτοικους, το 1981 με 46, το 1991 με 95, το 2001 με 325 και το 2011 με 454 κατοίκους.

Εκτιμώ ότι η απογραφή του 2021 θα δείξει πάνω από χίλιους μόνιμους κατοίκους.

Οι καταπατητές και οικιστές της περιοχής κατάφεραν με τα τερτίπια τους να παρακάμψουν τους νόμους  και το δασαρχείο και ως δια μαγείας στο πέρασμα του χρόνου όλοι απέκτησαν τίτλους.

Η περιοχή πλέον έχει ρυμοτομηθεί και κτιστεί και τα περισσότερα κτίρια είναι ενοικιαζόμενα δωμάτια ή μικρά ξενοδοχεία.

Στην παραλιακή ζώνη έχουν φυτευτεί αλμυρίκια και έχουν κτιστεί δεκάδες εστιατόρια, καφέ, ουζερί κτλ. για κάθε γούστο και κάθε βαλάντιο.

Στο σημείο, που  είχαν στήσει μια τέντα όταν γινόταν τα γυρίσματα της ταινίας, έχει κτιστεί από δεκαετίες και πρόσφατα ανακαινίστηκε ένα σύγχρονο κατάστημα που είναι ανοιχτό 18 ώρες το εικοσιτετράωρο, αρχίζοντας το πρωί με πρωινά και καταλήγοντας το βράδυ ως μπαρ.

Στους τοίχους του έχουν αναρτήσει φωτογραφίες των πρωταγωνιστών της ταινίας και όλοι επισκέπτες «ποζάρουν» με φόντο τις φωτογραφίες τους.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ταινία αυτή έκανε την Ελλάδα γνωστή στα πέρατα του κόσμου και καθιέρωσε το συρτάκι ως σύγχρονο εθνικό χορό.

Οι απανταχού Έλληνες της τότε εποχής αλλά και οι επόμενες γενιές έχουν καταγράψει στην μνήμη τους την ιστορικότητα, την προσφορά και την προβολή της αποκαλούμενης τότε «ψωροκώσταινας» Ελλάδας, μέσα από αυτή την ταινία, η οποία βραβεύθηκε με τρία Oscars.

Με αυτή την έννοια ο μικρός αυτός τόπος, εκτός  από την φυσική ομορφιά του έχει και την ιστορία του και όπως φαίνεται την εκμεταλλεύεται με τον καλύτερο τρόπο.

Εάν σε όλα αυτά προσθέσουμε και την ραγδαία αύξηση του αριθμού των παραθεριστών στα Χανιά, στην Κρήτη και στην Ελλάδα γενικότερα καταλαβαίνουμε γιατί υπάρχει αυτός ο ρυθμός ανάπτυξης της περιοχής.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Επειδή πλέον η Ελλάδα έχει αποβιομηχανοποιηθεί  και το εμπορικό ισοζύγιο είναι πάντα αρνητικό, την κατάσταση την σώζει  η αποκαλούμενη τουριστική βιομηχανία, που το 2018 συνέβαλε στο 31% του ΑΕΠ και στο 26% στην απασχόληση της πατρίδα μας.

Ας διαφυλάξουν λοιπόν, η κυβέρνηση και όλοι οι εμπλεκόμενοι  το τουριστικό προϊόν ως κόρην οφθαλμού, διότι ο ανταγωνισμός είναι και θα παραμείνει σκληρός, και ας λένε μερικοί ότι οι Έλληνες κατάντησαν τα γκαρσόνια της Ευρώπης.

Όπως είδατε από τα παραπάνω αυτά καταγράφει η ίδια η ζωή, όσες βιομηχανίες άνοιξαν, δεν άντεξαν και έκλεισαν ενώ ο τουρισμός διαρκώς «ξελασπώνει» και αναπτύσσει την Ελλάδα  εδώ και εξήντα χρόνια.

Share.