fbpx

Στιγμές ζωής στην Τριφυλία μέσα από τα δύο νέα βιβλία της Γαρυφαλλιάς Κατσαμπάνη-Τσαγκάρη

0

ΜΕΤΑ από δώδεκα προηγούμενες εκδόσεις έργων της, η μεσσήνια συγγραφέας Γαρυφαλλιά Κατσαμπάνη-Τσαγκάρη έρχεται στην επικαιρότητα με την έκδοση άλλων δύο βιβλίων από τις εκδόσεις Λεξίτυπον, το ένα με τίτλο «Απ’ όσα γράφει η ζωή» και το δεύτερο «Λαογραφικά, Απόκριες – Καρναβάλι στα Σουλιμοχώρια της Τριφυλίας».

Γράφει η ΜΑΡΙΑ ΠΑΡ. ΣΤΑΘΕΑ
 φιλόλογος-συγγραφέας

Στο πρώτο περιλαμβάνονται αληθινές εν πολλοίς ιστορίες. Πρωταγωνιστικό ρόλο στη διήγηση έχουν καθημερινοί άνθρωποι της περιοχής της, άνθρωποι με τους οποίους συχνά είχε και η ίδια η συγγραφέας συνάφεια και επικοινωνία. Στιγμές από τη δραστηριότητα των συντοπιτών της, από τις οποίες εντυπωσιάστηκε για κάποιο λόγο, αποτυπώθηκαν στη μνήμη της, τις κρατά ακόμη και επιθυμεί να τις περισώσει. Τις αναδεικνύει με τρόπο γλαφυρό στο βιβλίο «Απ’ όσα γράφει η ζωή». Μέσα από τις διηγήσεις αυτές αναδύονται πτυχές του κοινωνικού βίου του τόπου της, νοοτροπίες, αντιδράσεις, μαρτυρίες που αφορούν και περιέχουν έναν περιφερειακό λαϊκό πολιτισμό της καθημερινότητας της ζωής των συμπατριωτών της. Της ζωής, που όπως γράφει, «ξεπερνά σε φαντασία και πλοκή τον καλύτερο παραμυθά»!

Αυτό το βιβλίο επομένως είναι αποτέλεσμα και συγκέντρωση βιωματικών στοιχείων και πείρας. Αποφάσεις που ταλαντεύεται κανείς να τις χαρακτηρίσει σωστές ή λαθεμένες. Άνθρωποι που γίνονται ήρωες του δικού τους βίου, γιατί – κατά πώς  γράφει – «οι άνθρωποι δεν γεννιούνται ήρωες αλλά ήρωες τους αναδεικνύουν τα προβλήματα και οι δυσκολίες της ζωής». Άνθρωποι που αν μέσα από τη φουρτούνα καταφέρουν να παλέψουν και να βγουν νικητές, γίνονται «μπούσουλας για τους άλλους» κι αν γνώριζαν και κάποια παραπάνω γράμματα, ίσως θα μπορούσαν να γίνουν και «το ένα πόδι του κράτους». Γυναίκες που πάλεψαν με γενναιότητα να επιβιώσουν, αφού σε παλαιότερες εποχές η ζωή τους ήταν πολύ δύσκολη, καθώς τα αυστηρά ήθη της κοινωνίας έριχναν το άδικο πάντα σ’ αυτές. Νέοι που παρομοιάζονται με άτι χωρίς χαλινάρι. Έρωτες που καίνε σαν φωτιά, αγάπες και πλούτος ψυχών. Η ζωή που «σε άλλους φέρεται σαν καλομάνα και σ’ άλλους σαν μητριά».

Η Γαρυφαλλιά Κατσαμπάνη με διεισδυτική ματιά σχολιάζει επίσης και την σύγχρονη ζωή, κρίνει και συγκρίνει με τα παλαιότερα δικά της δεδομένα. Αναπολεί εποχές υγιούς λιτότητας, όπου τα ουσιαστικά για τον άνθρωπο ήταν «να μην πονάει, να μην πεινάει, να μην κρυώνει». Όσο για τα σημερινά τεχνολογικά επιτεύγματα, θεωρεί ότι είναι μαχαίρια που μ’ αυτά μπορεί κανείς να κόβει το ψωμί του αλλά μπορεί και να σφάζει, ανάλογα με τη νοημοσύνη που διαθέτει για να κάνει σωστή χρήση τους. Και καταλήγει πως οι ανθρώπινες σχέσεις, για να μην είναι εφήμερες, πρέπει να βασίζονται στην κατανόηση, την υπομονή και τον διάλογο.

Στο δεύτερο βιβλίο της «Λαογραφικά, Απόκριες – Καρναβάλι στα Σουλιμοχώρια της Τριφυλίας», η συγγραφέας, με περισσή φροντίδα και αγάπη για τον τόπο που ζει και δραστηριοποιείται, έχει συγκεντρώσει όλα τα αποκριάτικα έθιμα, παραδόσεις, δράσεις και στιχουργήματα, τα οποία δημιουργήθηκαν στην επαρχία Τριφυλίας του νομού Μεσσηνίας και ειδικότερα στην περιοχή των Σουλιμοχωρίων, που είναι και η γενέτειρά της. Έθιμα, των οποίων οι ρίζες πιθανόν να ανάγονται σε παλαιότατες εποχές, καταγράφονται από την Γαρυφαλλιά Κατσαμπάνη. Κι αν ακόμα δεν έχουν πάντα όλα αρχαίες καταβολές, η συγγραφέας επισημαίνει πως οι Νεοέλληνες αλλάζοντας θρησκεία και περνώντας από την ειδωλολατρία στον μονοθεϊσμό, ασπαζόμενοι τον Χριστιανισμό, αντικατέστησαν τον Απόλλωνα και τον ήλιο με τον Χριστό, τον «Ήλιο της Δικαιοσύνης», και συνεχίζουν με τις γιορτές τους δράσεις παρόμοιες με αυτές των αρχαίων.

Τα δρώμενα καθ’ όλη την περίοδο της Αποκριάς με τα μασκαρέματα μικρών και μεγάλων, τα παιχνίδια των παιδιών τις εορτάσιμες ημέρες, η διαδικασία της σφαγής του χοιρινού και η ετοιμασία των παστών κρεάτων πριν από τη νηστεία, το καρναβάλι στο χωριό της, όλα περνούν από τη διεισδυτική ματιά και πένα της Γαρυφαλιάς Κατσαμπάνη. Θυμάται με συγκίνηση τις δικές της αποκριές των παιδικών της χρόνων, αλλά και τις αναμνήσεις, τις σκηνές και βιώματα από άλλους συγχωριανούς της, τα καταγράφει, αποτυπώνει στιγμές.

Παράλληλα με τα εθιμικά δρώμενα – υλικό πολύτιμο για τον κάθε μελλοντικό ερευνητή της λαογραφίας της εν λόγω περιοχής – η συγγραφέας περισώζει επίσης και κάποια ενδιαφέροντα σατιρικά τραγούδια, τα οποία τραγουδούσαν παλαιότερα εκεί οι ντόπιοι. Τραγούδια που αποδεικνύουν μέσα από το χιούμορ και την όποια αθυροστομία τους πως παρ’ όλες τις κατά καιρούς ταλαιπωρίες, η λαϊκή ψυχή και το πνεύμα εξακολουθούν να παραμένουν ζωντανά και αστείρευτα σε πρωτοτυπία και διάθεση διακωμώδησης των ποικίλων περιστάσεων της ζωής. Έτσι, καταδεικνύεται η επιθυμία των απλών ανθρώπων να γευθούν όσο μπορούν περισσότερο τη δική τους συνηθισμένη ζωή και να την κάνουν πιο ενδιαφέρουσα. ενώ ταυτόχρονα η ίδια η συγγραφέας παίρνει κουράγιο και δύναμη να αντιμετωπίζει τα δύσκολα μέσα από τις αναμνήσεις που την ταξιδεύουν.

 

 

Share.